"فارسجا يئترليك سيناغى"
(تست بسندگى فارسى)

بير زامان لار "پان فارس" ايله "فارس شوونيزمى" كيمى تئرمين لرين قوللانماغيندان گَنَل آنلامدا بوتون حاكيميت- ى ايچَرله مه سين دئيه اولدوقجا چَكينيرديم. آنجاق بوگون بئله تئرمين لرى وار-گوجو ايله قوللانماغى اؤزومه گؤرَو بيليرم. اؤزلليك له بو "اعتدال" آدلى دولتين أن آشيرى بيچيم-ده تورك لره سالديرديغينى گؤرنده، گله جه ييميزى بئله بير اؤلكه چَرچيوه سينده چيزه بيلميرم.

كئچن ايل لرده بيزه وئريلن سؤزلر بوْشا چيخدى. تورك ديل قورومو دئديگيميز، "آزربايجان كولتور ائوى" اويدورماجاسى كؤلگه سينده اونوتولدو. اورمو دَنيزى سوْن گونلرينى تانرينين باغيشلاديغى ياغيش لارلا بير نئچه گون آرتيق ياشايير. باتى آزربايجان ايالتى دؤنه لرله رسمى -دئولت توپلانتى لاريندا ائله جه يايين لاردا اورمو ايالتى آدلانديراراق كوردلشديرمه سورجى كئچيريلير. تورك دوشمان لارى -ايرانشهرى چى لر- اؤدول آليرلار، بو آرادا ائييتيم باخانليغينين داها اينجه ليك له پيلانلاديغى ائله جه آدديم-آدديم ايره لى سوردوگو يئنى يؤنتم لر داها اؤنملى دير.

محمد بطحايى ائييتيم باخانى اولاراق اؤنجه بيليم يوردلارينين گيريش سيناغى ايچين آنيقليق (آمادگى كنكور ورودى دانشگاه ها) آدينا چاليشان قوروم لارا قارشى دوردو. ائله جه ائييتيم دوزه نى ايله ياناشى يارديم بيتيك لر (كتب آموزشى) قوللانماغينى ياساقلادى. بو ايش كوتله وَريندن اولوملو آدديم كيمى دَيَرلنديريلدى. دئمك چئشيدلى اوْخو (درس) كورس لارى، يوْغون ايچَرليك لى بيتيك لر، دؤنه-دؤنه سيناق لار، يالنيز اؤيرنجى لرى دَييل، ييغامسال (اقتصادى) باخيمدان عائله لرى ده جانا گَتيريردى. آنجاق منجه بونون آرديندا باشقا آماج لار دا اولا بيلير. (أن آزى فارس ديل لى اوْلمايان بؤلگه لرده ائييتيم سايى (آمار) باخيميندان دوشوك لرين (افت تحصيلى) يوخارى اوْلدوغونو قانيتلاماق ايچين ).

ائييتيم باخانى ايكينجى آدديم اوْلاراق "چانتا اوخولدا" قونوسونو گونده مه گَتيردى. بو گيريشيم ده آنا-آتالارى ماراقلانديردى. ائوده اوشاقلارين اوْخو لارى ايله اوغراشماق عائله لرين ياشاييش چَتينليك لرينى اوسته ليك آرتيريردى. نه ايسه آماج داها باشقا ايميش! ائييتيم باخانليغى عائله لرى ائييتيم سورجيندن قيراغا قوْيوب، ايسته ديگى يؤنتم لره داياناراق اؤيرنجى لرله داورانماق ايسته ييردى.
بو اوْلاى لارلا بيرليكده ائييتيم باخانليغى لهجه لى اؤيرتمن لرين ايشه گؤتورمه سينى ياساقلايير. بوندان بويانا فاشيست دوشونجه لى، شوونيست حاكيميت-ين آماج لارى آيدينلاشير. بو ايش آزربايجان ميللى حركاتى چاليشقانلارى نين "ترس چارپيشيم" (واكنش) ايله قارشيلانسادا، ائييتيم دوزَنين-ده اويقولانما اولاسيليغى (احتمالى) هله واردير. دئمك نه دن اؤيرتمن لر فارسجانى لهجه سيز قونوشمالى ديرلار!!؟ سوْروسونو، ائييتيم باخانليغى آرديجيل توتوملارى ايله داها آرتيق آيدينلاشديرير.

بو سورجين داواميندا، ائييتيم باخانليغى شوونيزم دوشونجه سينده بير گليشمه باش وئرير. فارس شوونيزمين، اؤتَك سَل پان ايرانيزم اؤزنه يين-ده (ذهن پان ايرانيزم تاريخى) فاشيست محمود افشار باباسينين دوش لرى جانلانير. بو كَز فارس اولمايان اؤزلليك له تورك اوشاقلارين اوخول اؤنجه سى فارسجا ائييتيم-ينى گركلى دوشونور. بئله جه " فارسجا يئترليك سيناغى" آديندا يئنى بير اويدورماجانى اينجه له مه يه چاليشير! دئمك بير ٧ ياشلى اوشاغين فارسجا ديلى يئترلى جه (اولماسا اوزمانجاسينا!) بيلمه مه سى اونون اوخولا گيريش حاققينى هده له يير!
بو سوره جى قيساجا گؤرونتو له ينده:

اوشاقلار اوخول اؤنجه سى فارسجا اؤيرنمه لى ديرلر، اؤيرتمن لر لهجه سيز فارسجا قونوشمالى ديرلار، اوخول لاردا فارسجادان باشقا ديل لر ياساق دير، بونلارى دا آرتيرين:

توركجه اوشاق آدى ياساق، ايش يئرلرينين توركجه آدى ياساق، سوْنوندا تورك اولماق ياساق؟!

باخين فارس شوونيزمى اؤز ايشينده ، بيزه آنجاق دئيينمك قاليب! اؤزوده اؤز-اؤزوموزه! بو قيناماق لارا باش وئرن وارمى؟ بو يازى لارى سايان وارمى؟ داها بؤيوك آدديم لار گركلى دَييل مى؟!

يوخ! بوگون تورك آدينا چاليشان اولوسال دوشونجه لى چاليشقانلاريميز، باشدا آغ ساققال لار، دوشونرلر، اؤنجول لر،... بير گؤروب، مين دوشونمه لى ديرلر! آنجاق سوْن توتوما گلنده:

آخسامادان! تيتره مه دن!

قورخمادان!

بير جانيميز وار، او دا
وطنه قوربان!