اولی بورادا

کولت. آذ ائلشن ایسماییلین "عجم قیزی" آدلی حکایه‌سینی تقدیم ائدیر:

عثمانلیلارین قیزیلباشلاری – آذربایجان تورکلرینی «عجم» آدلاندیرماسینین سببی ده بعضی «آگنت» تاریخ‌چیلرین فرضییه‌سی اولان «دوشمن» و س. آنلامین‌دا دئییل، خیلافت زامانین‌داکی جغرافی مکان آنلامین‌دا ایدی. صفوی تورپاقلارینا «عجم دیاری»، قیزیلباشلارا «عجملر و یا عجملیلر» دئیه‌ن عثمانلیلارا ایسه صفویلر ده اؤز نؤوبه‌سینده، یئنه ده جغرافی مکان آنلامین‌دا «روملار، روملولار»، عثمانلی ایمپراتورلوغونون اراضی‌سینه ایسه «روم دیاری» دئییردیلر، بوتون تاریخ بویو. بونونسا سببی ساده ایدی. عثمانلینین یئرلشدیی اساس اراضی کئچمیش بیزانس، یعنی شرقی روما ایمپئرییاسی اراضی‌سی اولدوغو اوچون حتی عثمانلیلار اؤزلری اؤزلرینی بئله، چوخ واخت بیله‌رکدن و فخرله (رومانین واریثی کیمی) «روملار، روم دیارینین صاحبلری» آدلاندیریردیلار. بو فاکتی عثمانلی سلطانی ۲-جی بایازیدین تاختا چیخدیغی زامان اؤزونو «روم سلطانی» اعلان ائتمه‌سی تصدیقلییر. بو عادت عنعنه ایسه تا خیلافت زامانین‌دان مسلمان شرقین‌ده یاییلمیش بیر خصوصی قای‌دا ایدی. بیر مملکتی توتان حکمدار و یا سرکرده دیگرلرینه داها چوخ تأثیر ائتمک اوچون، سلطنت‌ده نفوذ قازانماق‌دان اؤترو ایشغال ائتدیی یئرین آدینی اؤز آدینا علاوه اولاراق «تخلص» کیمی گؤتوروردو. بئله‌لیکله عجم و روم آدلاری اؤزونه تورک ایمپئراتورلوقلاری تاریخین‌ده خصوصی یئر قازانمیشدی...

بیر-بیرینه آنی بیر باخیشمادان عاشیق اولان بو ایکی معصوم تورک گنجینین تالعیی‌سه هئچ ده خیال ائتدیکلری کیمی گؤزل اولمادی. اطراف عالم‌دن روحا اوزاقلاشان محمت و بانونور ائله او زامان‌دان توپلومون قیناغینا، تضییقینه، سرت مقاومتینه راست گل‌دی. محمت بیر «عجم قیزی»-نا گؤز قویدوغو اوچون اؤز سلاحداشلاری، بانونور ایسه رفیقه‌لری، تانیشلاری، داها سونرادان والیدینلری طرفین‌دن آغیر سوچلامالارینا معروض قالدی. او گون‌دن سونرا دوز ۷ گون آرد-آردا او بولاغین باشین‌دا گیزلیجه گؤروشه‌ن گنجلرین محببتی ناکام اولدو. محمتین بیر عثمانلی، روم عسگری اولدوغو بیلین‌دی، قیزیلباش قورچولاری اونو اوزون مدت تعقیب ائتدی. بانونورسا آتاسینین سرت مؤوقعیی قارشی‌سین‌دا آجیز قال‌دی. اونا ائوده‌ن چؤله چیخماق قاداغان ائدیل‌دی. حتی رفیقلریله بئله گؤروشه بیلمه‌دی، یازیق قیز. و نهایت هر ایکی عاشیق سون چاره‌نی بیرلیک‌ده قاچماق‌دا گؤردولر.

گیزلیجه مکتوبلاشاراق گؤروش تعیین ائد‌ن مئهمئت و بانونور تبریزه قدر قاچا بیل‌دیلر. اورادا ایسه اونلاری شاهین قورچولاری حبس ائتدی. عالمه درس اولسون دئیه تبریز میدانینا گتیریله‌ن گنجلر اؤنجه کورکلری قانچیر اولانا قدر «شاللاق» جزاسییلا جزالاندیریل‌دیلار، داها سونرا دار آغاجینا گتیریل‌دیلر. خصوصی محکمه قورول‌دو میدان‌دا. «بیسمیشاه، الله، الله» سدالارییلا گلن اوزو نیقاب‌لی، سیاه البی‌سه‌لی جللاد قروپو مئهمئتله بانونورو یاناشی، بیر-بیرینی گؤره بیله‌جک شکیل‌ده دار آغاجینا باغلادی. آیاقلاری آلتین‌دا کسیلمیش کؤتوک پارچاسی اولان گنج عاشیقلر سون دفعه بیر-بیریلرینه باخدیلار، بؤیوک حسرت، ایلاهی عشق، صاف اینسانی دویغولارلا...

«الله-اکبر» صدالاری آلتین‌دا خصوصی عثمانلی قروپو دا میدانا تشریف ائتدی و ایکی دؤولتین «خاینلری» قیسمین‌ده توتولان، اصلین‌ده گناهلاری ساده‌جه سئومک اولان محمتله بانونورون اعدام مراسیمین‌ده ایشتیراک ائتدی. اونلاردان بیری اؤزلرینی – سلطانیمیز، ایسلامین هامی‌سی یاووز سلطان سلیمین عدالت قوروق‌چولاری – دئیه تقدیم ائتدی. ایجرا اولونان بو محکمه پروسسی، او زامانین آز-آز گؤرونه‌ن و حکمدارلارین خصوصی نماینده‌لرینین ایشتیراکییلا تشکیل ائدیله‌ن نادیر محاکیمه مراسیملریندن بیری ایدی.

نهایت، او آجیلی، اورک آغریدان صحنه ایجرا اولوندو. اوزو نیقاب‌لی جللادلار عینی آندا محمتین و بانونورون آیاقلاری آلتینداکی کؤتوکلره تپیک ووردولار. بئله‌لیکله ایکی سئوه‌ن قلب بیر نئچه ثانییه‌دن سونرا سون دفعه چیرپیناراق ابدییه‌ن دوردو. سون دفعه بیر-بیرینه باخان ایکی سئوه‌ن گؤز ده بیردفعه‌لیک یومولدو...

تاریخ‌ده بئله حادثه‌لر چوخ اولموشدور. لاکین محمت و بانونور عشقی قدر صاف، آنی، و معناسیز دوشمنچیلیین ایچ اوزونو آچاجاق قدر عالی اولمامیشدی. بو ایکی معصوم گنجین‌سه محکوم اولونماسین‌دا بیر غیری-عادی و گیزه‌ملی فاکت واردی. عثمانلی و صفوی طرفدن محکیمه پروسسینین باشین‌دا و ایجرا ائدیلمه‌سین‌ده هئچ بیر تورک ایشتیراک ائتممیشدی. ایشتیراکچیلار فارس، کورد، عرب و یونان منشأ‌لی ایدی... حادثه‌دن خبر توتان هر کس اوزون مدت بو مقام حاقین‌دا خیلی دوشوندو...