تاریخ‌دن معلوم اولدوغو کیمی آذربایجان تورپاغی ۱۸۲۸-جی ایلده روسییا ایله ایران آراسین‌دا ایکی یئره پارچالانمیش‌دیر. آذربایجانین جنوب حیسه‌سی - ایران آذربایجانی، شیمال حیسه‌سی ایسه - روس آذربایجانی آدی ایله دونیایا تانینمیش‌دیر. ایندی حاقین‌دا دانیشاجاغیمیز «ستتارخان» داستانین‌دا ۱۹۰۵-جی ایلده ایران آذربایجانین‌دا باش وئره‌ن آزادلیق حرکاتین‌دان دانیشیلیر. داستانین قیسا مزمونو بئله‌دیر: ایران شاهی مممه‌ده‌لی شاه جنوبی آذربایجان‌دا ظلمونو و ادالتسیزلیینی گونو-گون‌دن آرتیریر. آذربایجان خالقی چوخ آجیناجاق‌لی حیات کئچیریر و اونا گؤره ده تئز-تئز عصیان ائدیر. بو عصیانین باش‌چی‌سی ستتار خان ایدی. او، اؤز خالقینی آزاد و خوشبخت گؤرمک ایستییر. بو مقصدله شاها شئیرله مکتوب یازیر، آذربایجانا آزادلیق و ایستیقلالیت خاهیش ائدیر.

اینسان اولان وطنینی ساتماسین،
تمیز قانی ناهاق قانا قاتماسین،
ناموسون، قئیرتین، آرین ساتماسین.

ستتار خانین خاهیشی و اونون توتدوغو مؤقع شاهین خوشونا گلمیر، سارای آداملاری اونا مصلحت گؤرورلر کی، ستتار خانی سارایا چاغیرسین و اونو پوللا اله آلسین. شاه بئله ده ائدیر. ستتار خانی سارایا چاگیریر. ستتار خان پولو و قیزیلینی ساهین اوستونه آتیر و دئییر: «شاه، منی نه حساب ائدیرسه‌ن، یوخ‌سا ستتار خانی پوللا ساتین آلماق ایستییرسن. اونو بیلین کی، ستتار خان آذربایجان‌لی‌دیر. او، دونیا مالینا آلدانیب اؤز وطنینی، اؤز خالقینی ساتماز. اگر سیز آذربایجان‌دا ساکیت‌لیک ایستییرسینیزسه، اوندا حاقیمیزی اؤزوموزه قایتار. اوندا بیز ده راحت اولاریق، سیز ده». بونو ائشی‌دن شاه ستتار خانی توتماق اوچون امر وئریر. ستتار خان سارای‌دان قاچیب تبریزه گلیر،
وطنینین، خالقینین آزادلیغی اوغرون‌دا موباریزه‌نی داوام ائتدیریر:

آزادلیق یولون‌دا آخسا دا قانیم،
قوربان‌دیر وطنه بو جیس‌می-جانیم،
قوی دؤنسون گولشه‌نه آذربایجانیم،
باغیم اولسون، شیرین بارین گؤروم من.

ستتار خان تبریزه هوجوم ائد‌ن شاه قوشونلاری سرکرده‌سینه قان تؤکمه‌ییب چیخیب گئتمیی تکلیف ائدیر. لاکین هئچ کس اونون تکلیفینی قبول ائتمیر. بئله اولدوق‌دا ستتار خان اؤز عسگرلرینه دؤیوش امرینی وئریر. شاهین قوشونلاری مغلوب ائدیله‌ن‌دن سونرا ستتار خان تبریزه دؤنور و وطنه اولان مهببتینی
بئله ایفاده ائدیر:

آذربایجان جاوانلاری،
آت سالین، گیرین میدانا،
یئریین دوشمه‌ن اوستونه.
جنگ ائدین مرد-مردانه.
کوروغ‌لو، جاوانشیرلر،
بویان‌سین دوشمه‌ن آل-قانا،
مرد گئدین دوشمه‌ن اوستونه.
هره‌میز بیر خان اوستونه.

بو داستانی آشیق حسین جاوارلی یازمیش‌دیر. داستانین یالنیز بیر حیسه‌سی چاپ اولونموش‌دور. عمومی‌لیک‌ده ایسه داستان تاماملانمامیش‌دیر.