۱۹۱۸-جی ایل آرازین هر ایکی تاییندا یاشایان آذربایجان‌لیلار اوچون چوخ آجیناجاقلی اولوب.
آخار. آذ خاطیرلادیر کی، همین ایل آذربایجان شهرلرینین اکثر تورک-مسلمان اهالی‌سی ائرمنیلرین قددار هوجومونا معروض قالیب، کوتلوی قیرغینلار نتیجه‌سین‌ده قتله یئتیریلیب. بو دهشت‌لی فاجعه‌لرده یوز مینلرله آذربایجانلی اؤلدورولوب، بیر چوخلاری دا اؤز ائو-ائشیین‌دن دیدرگین دوشوب.
سؤزوگئدن فاجعه‌ده ائرمنی و آسسوریلر سلماس‌دان اورمییه‌یه هوجوم ائدیبلر. اورمییه‌ده‌کی ائرمنیلر قونشو آذربایجان‌لی ائولرینی تالان ائدیب، سونرا ایسه ۵۰۰ ائوه اود ووروب یاندیریبلار. ائرمه‌نیلر قوجایا، اوشاغا، قادینا رحم ائتممیش‌دیلر. بئله ظلم و وحشی‌لیک هئچ بیر عصرده ائدیلممیش‌دی…
ائرمه‌نیلر ۱۹۱۸-جی ایلده اورمییه شهرینین عابده‌لرینی روس عسگرلری ایله بیرلیک‌ده یاندیریب کوله دؤندردیلر. بیر گون عرضین‌ده اورمییه‌ده اؤلدوروله‌نلرین سایی ۱۰ مین نفره چاتدی. بو آغیر و چتین گونلرده اورمییه اهالی‌سینه نه ایران شاهیندان، نه ده اونون ولیهدی محمدحسن میرزادن بیر کؤمک گل‌دی.
اگر بیرینجی دونیا محاربه‌سینین گئدیشین‌ده روسلار روسییادا یاشایان ائرمه‌نیلری سیلاحلاندیرمیشدیلارسا، اینگیلیسلر ده عثمانلیلارین هوجوملارینا قارشی اورمییه و سلماس خریستیانلارینی (ائرمه‌نیلری و آسسوریلری) سیلاحلاندیردیلار. آذربایجانین جنوبوندا ائرمنی سلاحلی دسته‌لری اینگیلیس—روس اوردوسو ترکیبین‌ده آذربایجانلیلارا قارشی آزغینلیق ائدیبلر.
ائرمه‌نیلر اورمییه‌ده تؤرتدیکلری وحشی‌لیکلری خوی و سلماس‌دا دا داوام ائتدیریبلر.