آذربایجان میللی-آزادلیق حرکاتینین اؤنجوللریندن اولان ایسفندیار علی اوغلو برخو ۱۹۲۹-جو ایل سنتیابرین ۱۴-ده گنجه شهرینده گونئی آذربایجان مهاجیرلری عائله‌سینده آنادان اولوب، اوشاقلیق ایللرینی ایسه شمکیرده کئچیریب.

۱۹۳۰-جو ایللرین ۲-جی یاری‌سین‌دا ایستالینین خصوصی امرینه اساساً، تورکلرین سایینی آزالتماق مقصدی ایله گونئی آذربایجان مهاجیرلرینی ایرانا سورگون ائتمه‌یه باشلادیلار. کؤچوروله‌نلرین آراسیندا علی برخونون دا عائله‌سی وار ایدی.

۱۹۴۱-جی ایلین ایون آیینین ۲۲-ده آلمان-سوویت محاربه‌سی باشلادیقدان سونرا قیزیل اوردو حیصه‌لری سووئت-ایران موقاویله‌سینه گؤره ایرانا داخیل اولدولار. ایران‌دا سیاسی ایقلیم یومشالدی و سیاسی تشکیلاتلار فعالیته باشلادی. ۱۲ یاش‌لی ایسفندیار برخو دا بو تشکیلاتلاردان بیرینه کؤمک ائدیر و دیوارا کاغیذلار یاپیشدیریردی.

۱۹۴۵-جی ایلین دکابرین ۱۲-ده تبریزده آذربایجانین میللی حکومتی اعلان ائدیلدیکده، اونو قوروماق مقصدی ایله فدایی دسته‌لری یارادیلدی. ۱۶ یاشلی ایسفندیار برخو دا علینه سلاح آلاراق فدایلره قوشول‌دو.

آذربایجان میللی حکومتینه ساوادلی حربی کادرلار لازیم اولدوغون‌دان ۱۹۴۶-جی ایلین ایولون‌دا بیر قروپ گنج باکییا حربی مکتبه اوخوماغا گلدی. اونلارین آراسیندا ایسفندیار دا وار ایدی.

۱۹۴۶-جی ایلین دکابرین ۲۱-ده آذربایجان میللی حکومتی سوقوط ائتدی. حکومت عضولری و اونلاری دستکله‌یه‌ن مینلرله اینسان قتله یئتیریلدی.

ایسفندیار و اونون دوستلاری گئتدیکجه باش وئره‌ن حادثه‌لری دریندن باشا دوشور، سوویت حکومتینین چیرکین سیاستینی لعنتلییردیلر. ائله بو مقصدله ۱۹۴۸-جی ایلین اوللرین‌ده ایسفندیار برخو و ایسماییل طریق پیمان «گنج قواردیچیلر» (قواردییاچیلار) آدلی تشکیلات یاراتدیلار. تشکیلاتین اساس مقصدی گونئی‌لی گنجلر آراسین‌دا ایش اولاراق، اونلاری وطنه قاییتماق اوچون حاضرلاماق ایدی.
۱۹۴۸-جی ایلین سونلارین‌دا نجف آدلی بیر نفرین خیانتی نتیجه‌سین‌ده تشکیلاتین اکثر عضولری، باش‌دا ایسماییل طریق پیما اولماقلا توتولوب سیبیره گؤندریلدیلر. ایسفندیارین آدی تصادف نتیجه‌سینده سیاهی‌دا اولمادیغیندان او، حبس ائدیلمه‌دی.

آذربایجان دموکرات فیرقه‌سینین، باشدا غلام یهیی دانیشیان اولماقلا، سووتپرست سیاستینی ایسفندیار برخو و محمد حاتمی کیمی اینقیلابچی گنجلر خوشلامیردی و اعتراض ائدیردیلر. ۱۹۶۰-جی ایللرین اوللرین‌ده آذربایجان دموکرات فیرقه سینین رهبرلیینین حاتمینی پارتییا سیرالاریندان چیخارماسینا اعتراض اولاراق ایسفندیار و بیر قروپ گنج پارتییا بیلطلرینی تحویل وئردیلر.

بو ایللرده ایسفندیار برخو سوویت سیستمینه قارشی کسکین شعیرلر یازماغا باشلادی و اؤزونه تخلص ده سئچدی: «جوشغون». او، بو ایللرده یازدیغی «یازمامیشام، یازاممارام»، «قورخولو هیکل»، «بسدیر داها یاتدیغیمیز»، «یست تاکایا پارتییا»، «وزیروو»، «حکمدار» و ب. اثرلرین‌ده کومونیست پارتییاسینی و سووئت رژیمینی ایفشا ائدیردی.

۱۹۸۸-جی ایلین دکابرین ۵-ده روس عسگرلرینین دینکله دؤیدویو اینسانلار آراسین‌دا جوشغون دا وار ایدی. ۱۹۸۹-جو ایلین مایین ۲۱-ده جوشغونون عمومی رهبرلیگی آلتین‌دا «بیرلیک» جمعیتینین تاسیس ییغینجاغی کئچیریلدی.همین ایلین مایین ۲۸-ده میللی ایستیقلال گونونون ۷۱-جی ایلدؤنومونون بایرام ائدیلمه‌سینده «بیرلیک» عضولری و جوشغون فعاللیق گؤستردیلر.

۱۹۸۹-جو ایلین ایونون ۴-او و ۱۱-ده «ایسپارتاک» ایستادیونوندا کئچیریلن میتینقین تشکیلات‌چیسی دا جوشغون ایدی.
همین ایلین ایولون ۸-ده کئچیریله‌ن نوماییش ایسه داغیدیلدی، ۳۱ نفر آدام، او جمله‌دن، جوشغون دا حبس ائدیلدی. حبسخانا حیاتی اونون صحتینه آغیر تأثیر گؤستردی و او، بیر داها سیاسی موباریزه‌یه قاییدا بیلمه‌دی.

۱۹۹۱-جی ایلین آوقوستون ۲۳-ده ۶۲ یاشین‌دا دونیاسینی دییشیب