فینلاندییا ۱۱۵۵-جی ایلده‌ن ۱۸۰۹-جو ایلدک ایسوئچ کراللیغینین، ۱۸۰۹-جو ایلده‌ن ۱۹۱۷-جی ایله قدر ایسه چار روسییاسینین اسارتی آلتین‌دا اولوب. ۱۹۱۷-جی ایلده چار روسییاسینین داغیلماسین‌دان سونرا موستقیللیینه قوووشوب. هئلسینکی شهری ایسوئچ کرالی ۱-جی قوستاو وازا طرفین‌دن ۱۵۱۰-جو ایلده قورولوب.

آخار. آذ فینلان‌دییا تاتارلاری حاق‌دا معلوماتلاری تقدیم ائدیر:

۱۸۶۰-جی ایللرده تورک تاجیرلر روسییانین ایدیل-اورال بؤلگه‌سی و نیژنینووقورود ویلایتینین تاتار کندلرین‌دن خالی، کوروک، پارچا تیجارتی اوچون دمیر یولو ایله اولجه پئتئربورقا، بورادان دا تئریوکی چایی و ویبورق یولو ایله فینلان‌دییایا گل‌دیلر. تاتار تاجیرلرین فینلان‌دییاداکی اوغورلو تیجارتلری دیگر تورک کندلرینین ده فینلان‌دییایا یولونو آچدی. بئله‌لیکله، چار روسییاسین‌دان فینلان‌دییایا تاتار کؤچو باشلادی.

۱۹-جو عصرین ایکینجی یاری‌سین‌دا چار روسییاسینین ایشغالی آلتین‌داکی تامپئرئ شهری ایله سانکت-پئتئربورق آراسین‌دا دمیر یولونون آچیلماسی تاتار تورکلرینه بؤیوک بیر قاپی آچدی. دمیر یولو ختتی بویو تیجارتله مشغول اولان تاتار تورکلری فینلان‌دییا تورپاقلارین‌دا یئرلشه‌رک ایش یئرلری آچدیلار، فابریکلر قوردولار. یعنی کؤچلر تامام اقتصادی و تیجاری سببلره اساسلانیردی. بیرینجی دونیا محاربه‌سین‌دن سونرا - ۱۹۲۰-جی ایلده سرحدلرین باغلانماسی ایله تاتارلارین گئری قاییتماق ایمکانلاری دا محدودلاش‌دی.

تاتارلار ۱۹-جو عصرده چار روسییاسینین تابعلیین‌ده‌کی فینلان‌دییادا اولان روس حربی بیرلیکلرین‌ده خیدمت ائمیش‌دیلر.

سرحدلر باغ‌لانیر

تاتار تورکلرینین بؤیوک حیصه‌سی فینلان‌دییانین پایتاختی هئلسینکی، دیگر قیسمی ایسه تامپئرئ، ژاروئنپا، تورکو و کوتکا شهرلرین‌ده یاشاییر. سایلاری تخمیناً ۱۰۰۰ نفره قدردیر. اس اس ار ای-نین قورولماسین‌دان سونرا سرحدلر تامامیله باغلانیل‌دی. بئله‌لیکله فینلان‌دییا تاتارلارینین تاتاریستانلا علاقه‌لری تامامیله کسیلدی. فینلان‌دییا ۱۹۱۹-جو ایلده یئنی بیر کونستیتوسییا قبول ائتدیک‌دن سونرا تاتار تورکلری یئنی‌دن تشکیلاتلانماق مجبوریتین‌ده قال‌دیلار. فینلان‌دییا ایسلام جاماعاتی و یا جمعیتی آدی آلتین‌دا بیرلش‌دیلر. فین حکومتی تاتارلارین جمعیتینی رسما تانیدی. ۱۹۹۸-جی ایلده ایمضالانان سازیشله فینلان‌دییا تاتارلاری بین الخالق سوییه‌ده مدافعه ائدیلیر. اؤلکه‌نین سیاسی ادبیاتین‌دا فینلان‌دییا تورکلری فین-تاتار جمعیتی و یا تورک-تاتار جمعیتی آدلاندیریلیر.

شیمال قطبونون تاجیرلری

باش‌دا تئکستیل، خالی و کورک اولماقلا تیجارتله مشغول اولان فینلان‌دییا تورکلری اولدوقجا زنگین اینسانلاردیر.

فینلان‌دییادا تخمیناً ۱۵۰ ایلدیر یاشایان و قیپچاق کؤکه‌ن‌لی اولان فینلان‌دییا تاتارلارینین دانیشیق دیلی کازان تورکجه‌سینین میشئر شیوه‌سی‌دیر. لاکین بو شیوه قیپچاق‌دان چوخ، اوغوز-تورکم‌ن لهجه‌سینه داها یاخین‌دیر. اوولکی ایللرده اوزون مدت عرب الیفباسین‌دان ایستیفاده ائتسه‌لر ده، بو گون لاتین الیفباسین‌دا اوخویور و یازیرلار.

اس اس ار ای-نین داغیلماسین‌دان سونرا فینلان‌دییا تورکلری ایله تاتاریستان آراسین‌داکی باغلار یئنی‌دن قورول‌دو و قارشی‌لیق‌لی سفرلر آرتدی. فینلان‌دییا تاتارلارینین دیگر تورک خالقلارین‌دان و بویلارین‌دان فرقلری، داها ساریشین اولمالاریدیر. بونا باخمایاراق، سویوق قان‌لی فینلان‌دییا جمعیتی داخیلین‌ده اؤز ایستی قان‌لی‌لیغینی و قوناقپرورلیینی قورویوب ساخلاییبلار.

بیر چتیر آلتین‌دا

تاتارلار ۱۹۴۵-جی ایلده «یولدیز» آدلی ایدمان کلوبونو قوردولار. ۱۹۳۵-جی ایلده هئلسینکی‌ده «فینلان‌دییا تورکلری بیرلیگی» آدلی بیر درنک تسیس ائتدیلر. ۱۹۴۸-جی ایلده آچیلان تورک خالق مکتبی ایسه ۱۹۶۹-جو ایلده شاگیرد و یا اوشاق آزلیغی سببین‌دن باغلانیل‌دی. دین، دیل و عنعنه‌لرینی قوروماق ایسته‌یه‌ن فینلان‌دییا تاتارلارینین پایتاخت هئلسینکی‌ده بؤیوک بیر بینادا درنیی فعالیت گؤستریر. بو فینلان‌دییا ایسلام جمعیتی آدلی قوروم‌دور. بینانین بیرینجی مرتبه‌سی مسجیددیر. نشریات، مده‌نی و سوسیال فعالیتلری حیاتا کئچیره‌ن جمعیت اؤلکه‌ده یاشایان آزسای‌لی تورکلر اوچون بؤیوک بیر چتیر رولونو اویناییر. جمعیتین مرکزی توپلانتیلار، ایله‌نجه‌لر، توی مراسیملری و کونفرانسلارا ائو صاحب‌لیگی ائدیر. فینلان‌دییا ایسلام جمعیتینین رهبرلیگی تاتار اوشاقلارینا میللی و دینی کیم‌لیکلرینی قورومالاری اوچون قورومون بیناسین‌داکی صینیفلرده دین، دیل و تاریخ درسلری تشکیل ائدیر.

اذان‌سیز مسجیدلر

هر ایل مکتبلر تتیله گیره‌ن‌ده فینلان‌دییا تاتارلاری اننوی سابانتوی آدلی یای شن‌لیگی کئچیریر. معلوم اولدوغو کیمی، فینلان‌دییا تاتارلارینین دینی ایسلام‌دیر. تاتارلارین تامپئرئ و ژاروئنپادا دا مسجیدلری وار. قربی آوروپانین شیمال اوجقارلارین‌داکی یئگانه مسجید ژاروئنپا شهرین‌ده‌دیر. بیر فین مئمارینین تاختادان اینشا ائتدیی مسجید ۱۹۴۲-جی ایلده تیکیلیب. اما محاربه ایللرین‌ده فین حرب‌چیلر طرفین‌دن کازارما کیمی ایستیفاده اولونوب. بو مسجیدده ایلک ناماز ۱۹۴۳-جو ایلده قیلینیب. اما فینلان‌دییادا هر نه قدر دین آزادلیغی اولسا دا، مسجیدلرده اذان اوخونماسینا ایجازه وئریلمیر. اذان ایچری‌ده کناردان ائشیدیلمه‌یه‌جک سوییه‌ده اوخونور.

هئلسینکینین مرکزین‌ده ۱۸۷۰-جی ایلده‌ن بری بیر موسلمان مزارلیغی وار. هابئله تامپئرئ و تورکو شهرلرین‌ده ده، موسلمانلارا عایید مزارلیقلار یئرلشیر.

فینلان‌دییا تاتارلاری ایکینجی دونیا محاربه‌سین‌ده ۱۵۶ گنجینی قوربان وئریب. بو ۱۵۶ شهید گنج اوچون هئلسینکی موسلمان مزارلیغین‌دا بیر عابده قویولوب.