مارت آیینین ۴-دن ۱۱-ا کیمی ایران‌دا نظامی گنجوی هفته‌سی اعلان ائدیلیب. تهران اونیورسیتتین‌ده ایران خاریجی ایشلر ناظرلییینین سؤزچوسو ناصر کنعانی نیظامینین فارس کؤکنلی ایران‌لی شاعر اولدوغو ادعاسینی ایر‌لی سوروب. تبریزده کئچیریله‌ن سئمیناردا دا عینی فیکیرلر تکرار اولونوب. بیز آذربایجان توکلرینده بیر سوال یارانیر کی، نه اوچون ایران و اونون مسئول شخصلری نظامی گنجوینی آذربایجان‌لی و تورک کؤکن‌لی اولدوغونو اینکار ائدیب، فارس اصیللی و ایران‌لی کیمی تانیتماقدا ایسرارلی‌دیلار؟

بو سؤزلری Kult.az-آ تانینمیش گونئی‌لی پوبلیسیست و آراشدیرماچی-ژورنالیست عبدالله امیر هاشیمی جوانشیر دئییب.

او بیلدیریب کی، نه نظامی گنجوی ایدعا ائتدیکلری کیمی فارس شاعریدیر، نه ده گنجه ایران شهری اولوب:

«حاضیرکی ایران اسلام رسپوبلیکاسی پهلوی رژیمینین داوامیدیر. پهلویلر ۱۹۲۵-جی ایلده (رضا سوادکوهی، سونرا دییشیب پهلوی اولدولار) اینگیلتره‌نین واسطه‌سی ایله قاجارلاری دئویریب، ایراندا حاکمیته گلدیلر. بو حاکمیت بوتون خالقلارین مدنیتینی، تاریخینی، تورپاقلارینی فارسلارین خئیرینه مصادیره ائتمک نیتی ایله قورولموشدو. تک میللت‌لی، تکدیللی، یعنی فارس دیلینه خیدمت ائد‌ن بیر دولت کیمی یوز ایله یاخیندیر بیزه و دیگر غیری-فارسلارا ظلم ائدیر. بیز بئله بیر حکومتین ظلمو آلتین‌دا یاشاییریق. یئراوستو و یئرآلتی ثروتلریمیزی غارت ائدیر، مدنی ارثیمیزه صاحب چیخیب، وارلیغیمیزی اینکار ائدیرلر. باش توتان مده‌نی، سیاسی، اقتصادی تدبیرلر فارس دؤولتی، فارس ایمپئرییاسی و پانفارسیزمه خیدمت ائتمک مقصدی ایله کئچیریلیر. اونون اوچون بیزیم شاعرلری ایران‌لی و فارس شاعرلری کیمی تقدیم ائدیرلر. بؤیوک مجادیله نتیجه‌سینده قاداغا قویولموش مدنی ثروتلریمیزی، ادبیاتیمیزی، موسیقیمیزی اورتایا چیخارداندا بئله اونلاری ایران آدی ایله تقدیم ائدیرلر. حتی بیزیم ال ایشلریمیزی، خالچا، توخوما صنعتینی، تاریخی بینالاریمیزین هامی‌سینی، فورمالارینی، شکیللرینی، مدلرینی فارس آدی ایله دونیایا تانیدیرلار. مثلاً، تبریزده توخونان خالچالار فارس خالیلاری کیمی بیلینیر. شعیرلریمیزی ده فارس ادبیاتی کیمی تقدیم ائدیرلر. عینی جور ده شخصیتلریمیزی، تانینمیش علم، سیاست و ایدمان ساحه‌سین‌ده مشهور اولان اینسانلاریمیزی دا ایران‌لی اولاراق تانیتماق ایستییرلر. بو هامی‌سی گونئی آذربایجان‌دا، بیزیم گؤزوموزون قارشی‌سین‌دا هر گون باش وئرن حادثه‌لردیر».

جوانشیرین سؤزلرینه گؤره، ایران نینکی گونئی آذربایجان، بوتون تورک دونیاسی و شمالی آذربایجان مدنیتینه ده بو جور صاحبله‌نمک ایستییر:

«آذربایجانین دا مادی و معنوی عابده‌لرینه صاحب چیخماق نیتین‌ده‌دیلر. ائله اونا گؤره ده نظامی گنجوینی فارس شاعری کیمی دونیایا تانیتماغا جهد گؤستریرلر. کئچیریله‌ن بو سمیناردا دا شاعرین هارادا دوغولماسینی، تورک موحیطین‌ده بؤیویوب، تربییه آلماسینی، او عادتلرله یئتیشمه‌سینی، اؤزونه‌مخصوص تورک روحونو دانیرلار. بو حاقدا دانیشمیرلار. نیزامینین تورکجه اولان شعیرلرینی یاندیراراق محو ائدیب، یا دا عربجه دئدیکلرینه قیمت وئرمه‌ییبلر. حتی اونون فارسجا یازدیغی اثرلرین مغزینی تحریف ائتمه‌یه چالیشیبلار. کئچیریله‌ن سمینارلار بونا خیدمت ائدیر. ثبوت ائتمک ایستییرلر کی، قدیم‌دن هامی شمالی آذربایجاندا، گنجه‌ده فارسجا دانیشیب. سونرادان تورک اولوبلار. نظامی گنجوی ده فارس‌دیر. ایران منصوبلارینین نیتی بودور کی، جنوبی و شمالی آذربایجان تورکلرینین ارثینی بو یوللا تحریف ائدیب، منیمسه‌سینلر».

عبدالله امیر هاشمی جوانشیر عالیملرین بونونلا باغلی آراشدیرماسیندان دا سؤز آچیب:

«عالیملریمیزین آراشدیریب، گلدیی حقیقت بودور کی، آذربایجانلیلار اسلام دینینی قبول ائد‌ندن سونرا، معین مدتده عرب دیلی آذربایجان اراضی‌سین‌ده یاییلمیشدی. عرب الیفباسی اؤیرنیلمیشدی. آذربایجان تورکلری عربجه شعیرلر یازماغا باشلامیشدیلار. لاکین بابک (خرمیلر) حرکاتیندان سونرا آذربایجانلیلاردا عرب حاکمیتینه و ادبیاتینا قارشی مقاومت روحو یارانیر. بابک حرکاتی دئوریلسه ده، آذربایجان اراضی‌سین‌ده مختلیف دولتلر میدانا گلیر. بو دؤولتلرین باشچیلاری اؤز سارایلاریندا مختلیف دیللرده یازیب-یارادان شاعرلری قبول ائدیرلر. او شاعرلر تورک، عرب و فارسجا شعیرلر یازیرلار. سلطان محمود قزنوی باشقا خالقلارا دا حاکم اولسون دئیه، ساراییندا موختلیف دیللی شاعرلره یئر وئریردی. او جمله‌دن، ۴۰۰-ا یاخین عرب و فارس شاعرینی سارایینا دعوت ائتمیشدی. اونلارین یازدیغی اثرلر واسطه‌سی ایله اؤزونو مدح ائتدیریب، تبلیغاتینی آپاریردی. ائله همین سلطان محمودون امری ایله فردوسی «شاهنامه»نی نظمه چکدی و بونا گؤره گوموشدن هدییه وئریلدی. یعنی تورک دولتلری دیگر خالقلارا، مدنیتلره ده قایغی گؤستریردی، اونلارین شاعر و یازارلارینا سارایلاریندا یئر وئریردیلر. پول وئریب اؤزلری حاقین‌دا اثر یازدیریردیلار. بو پروسئس شیروانشاهلار دؤورونده ده داوام ائدیر. بیزیم نظامی گنجوی ده بو قایدالاردان استثنا دئییلدی. او، مختلیف دیللرده، او جمله‌دن فارس دیلینده ده دیرلی اثرلر یازیب-یارادیر. اونون عرب و تورک دیلینده ده گؤزل شعیرلری اولوب. ائله نیظامینین گنجه‌ده دوغولدوغونو فارسلار اؤزلری ده بیلیر. عمرو بویو دا اورادا یاشاییب و اورادا دا اؤلوب. هئچ بیر فارس شهرینه ده سیاحت ائتمه‌ییب. اما او دؤورده اؤزو مختلیف دیللری مهارتله منیمسمیشدی. یازدیغی اثرلری ایله تکجه تورک دونیاسینا دئییل، بوتون بشریته بهره‌لر وئرمیشدی. «لیلی-مجنون» اثرینی یازمادان اؤنجه اونون حاقین‌دا عرب منبع‌لریندن معلومات توپلامیش، تورک روحو ایله بیرلشدیریب، فارس دیلینده قلمه آلمیشدی. او دؤورده حاکمیتده اولان شاهلار، خانلار فارس دیلینده بیلمه‌سه‌لر ده، بو دیلده یازیلان اثرلره، موسیقییه، شعیره بؤیوک ماراق گؤستریردیلر. بو دیلده یازیب-اوخویان شاعرلری ده اؤز سارایلاریندا خصوصی هدییه‌لرله قبول ائدیب، مکافاتلاندیریردیلار. نظامیدن باشقا خاقانی، قطرانی کیمی تانینمیش شاعرلر هامی‌سی ۳ دیلده یازیب یاراتمیشدی. اونلار دا فارس دئییل، آذربایجان-تورک شاعرلریدیر».

آراشدیرماچی ژورنالیست تورک اصیل‌لی اولسالار دا، فارس دیلینده اثر یازان بیر چوخ شاعرین اولدوغونو دقته چاتدیریب:

«بو عادت-عنعنه بو گونه کیمی بیزده، خصوصیله ده گونئی آذربایجان‌دا مؤوجوددور. سهند، صابر، شهریار کیمی چوخلو شاعرلری مثال گتیره بیلریک. شهریارین هم آنا دیلین‌ده اثرلری وار، هم ده فارس دیلین‌ده. اونون فارس دیلین‌ده یازدیغی شئیرلر او قدر یوکسک سوییه‌ده‌دیر کی، هئچ بیر فارس شاعری بئله اوستالیقلا یازا بیلمه‌ییب. بو او دئمک دئییل کی، شهریار فارسدیر. یاخود، احمد شاملی. اؤزو تورک اصیللی اولسا دا، اونون تورکجه هئچ بیر شعری یوخدور، تمامیله فارسجا یازیب. بو او دئمک دئییل کی، او، فارس کؤکنلیدیر. اما ایران اسلام رسپوبلیکاسی بو حقیقتلری قبول ائتمک ایستمیر. اونلاری فارس، یاخود ایرانلی شاعر کیمی تانیدیر. کئچمیشده عالیملریمیز ده اؤز دیللرینده یازماییبلار. ابن سینا همدان تورک اولسا دا، «قانونی-شفا» کیتابینی عربجه یازیب. ائلجه ده خارزمدن اولان ابوریحان بیرونی ریاضیاتا دایر اثرلرینی عربجه قیده آلیب. بونلار نه عربدیر، نه فارس. اصل تورک دوهالاریدیر. اودور کی، ایران تکجه نیظامینی دئییل، بیرونینی، ابن سینانی، شهاب الدین سوهروردینی و مینلرله بئله تورک عالیمی فارسلاشدیریب اسلام انسیکلوپئدییاسینا داخیل ائدیب. اورادا اونلارین اصل میللیتی ایسه قید اولونماییب. بو اوغورلوق دونیا طرفیندن قینانمالیدیر. بیز بو گون ایرانین یانلیشلیقلارینا و مدنیت مصادیره‌سینه سون قویولماسینی طلب ائدیریک».