یازار، آراشدیرماچی، میللی-مدنی فعال بهنام کیانینین گونئیده دیل مسئله‌لری ایله باغلی آخار. آذ-آ موصاحیبه‌سینی تقدیم ائدیریک:

«فارس دیلی» سیاستینین اساس سببی

بیلیرسینیز کی، تورک و دیگر میللتلره قارشی ایران‌دا آسیمیلیاسییا سیاستی یورودولور. یعنی، پانیرانسیتلر تورکلری، خصوصاً، آذربایجان تورکلرینی ایرانین میللیت باخیمین‌دان ایشلرینی حل ائلمک اوچون اؤزلرینه پروبلم اولاراق گؤرورلر. بو مسئله سبب اولوب کی، احمد کسروی کیمی آدام گلیب بو مسئله نی حل ائلمک اوچون «آذری دیلی و قدیم آذربایجانلیلارین دیلی» کیمی کیتاب یازیب. اونا قدر ایسه زورلا بو مسئله نی ایر‌لی آپاریردیلار. احمد کسروی دئییردی کی، بیز بونو گرک علمی شکیلده قاباغا آپاراق. کسروی کیتابیندا ایکی تئزیس ایر‌لی سورور. بو ایکی تئزیس ۱۰۰ ایلدیر تتبی اولونور. بیرینجیسی اودور کی، کسروی دئییر آذربایجاندا تورک مسئله‌سی سیاسی مسئله‌دیر و گرک تورک دیلینی گرک آرادان قالدیراق. باخمایاراق، او اؤزو بیلدیریر کی، تورک دیلی هم گراماتیکاسینا، هم لغت حجمینه، هم ده دیگر جهتلرینه گؤره فارس دیلیندن اوستونلویو چوخ‌دور. فارس دیلی مطلبی یئتیره بیلمیر. اما دئییر، چاره‌میز یوخ‌دور، ایران میللتینی فورمالاشدیرماق اوچون بیز بو ایشی گؤرملیگیک. بیلیرسینیز کی، او دؤورده میللیت مسئله‌سی چوخ اؤنملی‌دی. میللتلر مسئله‌سی اوزه چیخمیش‌دی، بالکانلاردا، آفریکادا، آمئریکادا هر کس باشلاییردی دؤولت یاراتماغا. یعنی ناسیونالیزم او دؤنه‌مین اساس سؤزو، آتریبوتو ایدی. ایکینجی دئییر کی، بیز گرک بونا علمه اوخشار شکیلده بو مسئله نی حل ائدک. او دئمک ایستییر کی، بیزیم بو گؤردویوموز ایش من اؤزوم ده گؤرورم کی، غیری-علمی بیر ایشدیر. اما آذربایجانی، ضیالیلاری قانع ائلمک اوچون مجبوروق بونو علمه اوخشار بیر شکیل‌ده گونده‌مه گتیرک. اونا گؤره ده سؤزوگئدن کیتابی یازیر. بو کیتاب دا باشدان آیاغا ضیدیتله دولودور. کسروی اؤزو بیلمه‌ییب کی، «آذری دیلی» ندیر. چونکی عرب سییاهلارینین فیکرینجه، آذری دیلی «نیمچه زبان»دیر (یاریم دیل – لهجه). «مؤجوزهب»ده ده قئید ائدیلیب کی، آذربایجان‌دا ۷۰-ا یاخین دیل وار، بونلارین هانسی آذری‌دیر، او دا بللی دئییل. بونون هامیسینی آذری آدلاندیرماق اولار؟ بیر بیر ضدیت ده وار ایدی کی، هئچ کیم بونو علمی شکیلده ایضاح ائده بیلمیردی. اونا گؤره ده علمه اوخشار بیر شکیل‌ده اورتالیغا چیخاریبلار.

باشلانیلان کامپانییالار نتیجه وئرمه‌یه‌جک...

بیزیم بو اعتراضلاریمیز بیر نتیجه ائر‌جکمی؟ آذربایجاندا آنا دیلینده مدرسه‌لر آچیلاجاقمی؟ منجه آچیلمایاجاق، بو اعتراضلارین نتیجه‌سی یوخدو. تحصیل ناظری دئمکله منه تام آیدین اولدو کی، دؤولتین فیکری بو مؤوضوعدا نت‌دیر. اونون دئدیکلری ناظرین اؤز سؤزو دئییل، دؤولتین سؤزودور. دؤولت ده دیل مسئله‌سینه موخالیف‌دیر، موخالیفتچیلیینی ده داوام ائتدیره‌جک. هر سئچکی اؤنجه‌سی ده شعورلارلا اورتالیغا چیخاجاقلار کی، بلی، سیزه بیز حاق وئرجییک. اما وئریله‌جک ودلرین هئچ بیر اساسی یوخ‌دور. چونکی همیشه سئچکیلردن سونرا چوخلو تحقیرلر، بیزیم علیهیمیزه اولان سؤزلر، ایفتیرالار، اؤزو ده دؤولتین سندلرین‌ده اؤز عکسینی تاپیر.

آنا دیلینین تدریسی

آذربایجان دیلینین فارس دیلی ایله یاناشی تدریس اولونماسی ضروری، حتی قانونی مسئله‌دیر. اما بونلار فارس دیلینی اساس دیل اولاراق تطبیق ائلمک‌ده ایسرارلیدیرلارسا، علمی شکیلده تدریس ائلمک ایستییرلرسه، یاخشیسی بودور فارس دیلینی اینگیلیسله اوز ائلسینلر. اینگیلیس دیلی فارس دیلیندن اولدوقجا اوستون‌دور و نتیجه‌لری ده یاخشی اولار. اما قئید ائلمه‌لییه‌م کی، آنا دیلی ذهنین اینکیشافیندا بؤیوک رول اویناییر، حتی بیلدیرمه‌لییم کی، تعیین ائدیجی رول اویناییر. بونو هر کس دئییر. بعضا دئییرلر تورکجه‌نی ائوده اؤیره‌نیرسینیز، لازیم دئییل مدرسه‌لرده ده اؤیرنسینیز. البته کی، بونو رهبرین سؤزونه ایستیناد ائد‌رک دئییرلر. اما بو فیکرین هئچ بیر علمی اساسی یوخ‌دور، اونا گؤره کی، دیل مدرسه‌لرده آکادمیک یئرلرده علمی شکیلده تدریس اولونمالی‌دیر. ائوده دیل اؤیره‌نمکمی اولار، ذهین‌می اینکیشاف ائدر؟ اگر بئله اؤیره‌نمکله دیلی ساخلاماق مومکوندورسه. ائله فارسلار دا او ایشی گؤرسون، نیه گؤرمورلر؟ ایران یگانه مملکت‌دیر کی، بو جور دوشونور. باشقا اؤلکه‌لرده، ۳ دیل، ۵ دیل، حتی ۱۰ دیل بئله تدریس اولونور. اما ایران گلیب اوتوروب فارس دیلینین اوستونده.

چوخلو سایتلار آچیلسین...

بیزه کؤمک ائده بیله‌جک، بئل باغلایاجغیمیز، مالییه آییرمالی اولدوغوموز یگانه قوروملار ائله بو سایت و سوسیال شبکه‌لردیر. بیزیم سوسیال شبکه‌لریمیز،تی وی-لریمیز چوخ اولمالی‌دیر. بیز بونونلا اؤز حاق-حقوقوموزو طلب ائده، دیلیمیزی قورویا بیلریک. آذربایجان دیلینده تو-لر یارانمالی، فیلملر وئریلمه‌لی، بونون اوچون بودجه آیریلمالی، البته کی، بونو ایران‌دا یاراتماق اولمور. چونکی ایران بونا مانع‌دیر. اما بونو خاریج‌ده آذربایجان آدینا بو ایشلری گؤرمک مومکون‌دور و بونا دستک اولاجاق اینسانلاریمیز وار. بو ایشلر گؤرولسه، نتیجه‌سی اولاجاق.