میللی-مدنی فعال علیرضا شیرزادین آنا دیلی مسئله‌لری ایله باغلی آخار. آذ-ا اولان موصاحیبه‌سینی تقدیم ائدیریک:

منجه ایران‌دا میلیونلارلا تورک اؤز حاقینی قورویا بیلمه‌مه‌سینین موختلیف سببلری وار. بیرینجی‌سی، تورک میللتینین و دیگر اتنیکلرین مدنیتینین آسیمیلیاسییا و ایستیلایا معروض قالماسی‌دیر. کوتله‌میز مده‌نی حقوقلارین تالعی ایله یاناشی، اقتصادی پروبلملری ده دیقتدن کناردا ساخلامامالی‌دیر. اقتصادی پروبلملری ده نظره آلساق، دئیه بیلریک کی، اعتراضلار گئنیش فورما آلمایاجاق. کور-طبیعی شکیلده یارانان آکسییالارا داها یارارلی اولور. مثلاً، «سنی دئییرلر» ماهنی‌سینا قیزین رقصی نه قدر بؤیوک بیر آودیتورییایا چاتدی، سرحدلری کئچدی. تأسف کی، کوتله مدنی حقوقلارینی طلب ائلمیی سیاسی محبس بیلیر و قاتیلمیر.

آنجاق بیر رقص پئرفورمانسی سرحدلری آشیریر. بیر حال‌دا کی، فاشیست و دیکتاتور سیستمله اوز-اوزییک، اؤز کونستیتوسییاسیندا اولان ماده‌نی – ائتنیکلرین مده‌نی حقوقلارینی رسما تانیمیر، اوندا مده‌نی فعاللارین وظیفه‌سی‌دیر کی، آذربایجان شهرلرین‌ده آنادیل‌لی مکتبلر باره‌ده دوشونسون و حاکمیته آرتیق تضییق گؤسترسین. بو آیری-سئچکیلیین کؤکون‌ده پان آریایلارین مفکوره‌سی یاتیب. حاکمیتین مذهبی «ایدئولوژیک» آدی اولسا دا، فاشیستی و راسیستی مفکوره‌ده اولان شخصلر حاکمیت‌ده تمثیل اولونورلار.

میللی ائتنیک مسئله‌لر حاق‌دا بو اینسانلار قرار وئریر. بونا دقت یئتیرملیگیک کی، آراسین‌دا پانیرانیست دوشونجه‌سی یاتان بوتؤولویو ایسته‌یه‌ن مذهبی و ایدئولوژی سیستئم‌دن حاق و حقوق آلماق راحت ایش دئییل. داها آرتیق چالیشماق لازیم‌دیر. بئله بیر سیستئملرین اساس غایه‌سی قورخودور. فاشیست مفکوره‌سین‌ده اولانلار بئله دوشونور کی، باشقا جور دوشونه‌ن میللتلرین اؤز حاقلارینا چاتماسی اونلارین حاکمیتینین وارلیغی اوچون تهلوکه تؤره‌دیر. کوتله اویانیشی یئگانه یولدور کی، آذربایجان تورکی و تورک میللتینین مینیموم و ماکسیموم حقوق و طلبلرینی چاتدیرا بیلر.