تبریزلی شاعر چالغین محمدین آخار. آذ-ا موصاحیبهسی:
- اولجه، اوخوجولاریمیزا اؤزونوز حاقیندا معلومات وئرین...
- ۱۹۷۷-جی ایلده تبریزده دوغولموشام، اورادا دا یاشاییرام. بیر نئچه دفعه اونیورسیتتی آتمیشام. لاهیجان شهرینده کومپوتر، نجف آباددا اقتصادیات ایختیصاصلارینی بوراخیب، داها سونرا تبریزده خالچاچیلیغی اوخوموشام. باکیدا ۲ شعیر کیتابیم درج اولونوب: «یالان سرگیسی» و «الویداع». «شعیر کیمدیر؟» آدلی نؤوبتی کیتابیم دا چاپا حاضردیر. اؤزوم تانینمیش تزهیبکار (خالچا دیزاینری) و خالچا رسسامی اولموشام، شعیرله ائولنمیشم (گولور).
- سون کیتابینیز اولان «شعیر کیمدیر»ده ندن بحث ائلملیسینیز؟
- ۱۳ مقالهدن عبارت اولان «شعیر کیمدیر؟» تئوریک و تنقید اوزره بیر کیتابدیر. ایلک دفعه دونیادا بیز دئمیشیک کی، شعیر کیمدیر؟ بوتون فیلوسوفلار و ادبیاتچیلار هامیسی «شعیر ندیر»این تعریفینی وئریبلر. عصرلردیر تعریفلر وئریلیر، وئریلهن تعریف ۳-۵ ایل قوهده قالیر، سونرا گئدیر. نهایت یئرینه یئنی بیر تعریف گلیر. بئلهلیکله، هئچ نه کشف اولونمور. اونا گؤره دئییریک کی، الله دا کشف اولونوب، آنجاق اینسان کشف اولونماییب. بو سببدن بیز دئییریک کی، شعیر کیمدیر؟ شعیره تام فرقلی باخمیشیق. شعیر ۲۰ فایز ادبیاتین قوللوغوندا، ۸۰ فایز اینسانی علملرین قوللوغوندادیر - پسیخولوگییانین، سوسیولوگییانین. سون کیتابیمدا بیر چوخ بؤلوملر وار کی، اونلارین اساسینی دونیادا ایلک دفعه اورتایا بیز قویموشوق. خصوصیله، اورادا هجا بحثی گلیر. بو، تأسف کی، آذربایجان ادبیاتیندا بو واختا کیمی بیلینمهییب.
- قطعتله دئیه بیلمیریک کی، یوزیوز دونیایا چیخاریلاجاق اثرلریمیز وار. اما اونو دئیه بیلریک کی، معاصیرلشمه سون ایللرده یاخشیدیر. بیزیم چوخ یوخاری سوییهده یازارلاریمیز وار. من آز قلم قبول ائدیرهم، چونکی معاصر شعیری یوخاری سوییهده اوخوموشام، یاخشی اثرلریم و تنقید اوزره دانیشماغا سؤزوم وار. من «سربست» دئیه بیر شعیری قبول ائده بیلمیرم. بو، ۳۰-۴۰ ایل بوندان قاباقدا وار و بو تایدا یاییلیب. سربست شعیر او شعیره دئییریک کی، بوتونلوکله کلاسسیک شعیردن اوزوله بیلمیریک. بو گون دونیا ادبیاتیندا «آغ شعیر» دئییلعن بیر آنلاییش دا وار. و نیه «آغ شعیر»؟ مکتبده یازی یازارکن بیر سطر یازیب، بیر سطر بوش قویاردیق. آغ شعیر ده بودور. بیر سطر سن یازاجاقسان، بیر سطر بوش قویاجاقسان، او بیر ستری اوخوجو یازمالیدیر. یعنی سنین حاقین یوخدور اوخوجونون شعورونا توخوناسان. سنین حاقین یوخدور کی، یازدیغین میصراعنین ایضاحینی وئرهسهن. یعنی، هر شئیدن بیر نیشانه وئرمهلیسن، ایضاح دئیه بیر شئی یوخدور. تأسف کی، آذربایجان ادبیاتیندا، ائله او تایدا دا، بو تایدا دا، بعضا دوستلاری ایزلهیهنده گؤروروک کی، فرقلی فیکیر، معاصرلیک وار، اما تکنیکا بیلمیر. بیر سطر یازیرلار، اون سطر ایضاح وئریرلر. یعنی بونو دونیا ادبیاتینین ماساسینین اوزرینه ایتلهمک اولماز، ادعالی شاعردن بو، بؤیوک بیر قصوردور. بونا سئوینیرم کی، ایندی تزه عرصهیه گلنلر وار. چونکی ادبیات ائله بیر یئر دئییل کی، بیری کیچیک شعیر کیتابی چیخارسین، ۲-۳ ایل شعیر یازسین، بیز ده بونا شاعر دئیک. بیر دفعه آذربایجانلی دوستوم منی مکتبه آپارمیشدی. چوخلو جوان قیز-اوغلان شاعرلریمیز واردی. اونلار منیم اوچون شعیر دئییب سونرا سوروشوردولار: «نئجهدیر؟» من گولهرک جواب وئردیم: بونلارین چوخو اره گئتمهییب، ائولهنمهییب، چوخونون ایشی یوخدور. گلین، اره گئتمهلیلری اره وئرک، ائولهنمهلیلری ائولندیرک، ایشسیزلره ایش وئرک، سونرا گؤرک، بو ماسانین آرخاسیندا کیم قالاجاق؟ بیلک شاعر وار، اونونلا اوتوروب موباحثه ائدک. ادبیات، اینجه صنعت ائله بیر دونیادیر کی، اینسان ۲۰-۳۰ ایلدهن سونرا اؤزونه بیر یول تاپا بیلر. همین آداملارین ریسالهسی ایله، وئردیی اثرلرله باخیب آراشدیرا بیلیریک کی، هانسی نقطهده ایدی، هانسی نقطهیه گلدی. بو داها چوخ اؤنملیدیر. بیزده تکرار چوخدور، تقلید ده چوخدور. بوتون بونلارا باخمایاراق، من گلجیی پارلاق گؤرورهم.
- من تکجه آذربایجاندا دئییل، روسییادا، ماکدونییادا، قازاخیستاندا و بیر چوخ اؤلکهده اولموشام. منی فستیوالا دعوت ائدیرلرسه چوخ ساغ اولسونلار، تشکور ائدیرهم. دلیلی بودور کی، بیزده دؤولتلشمه دئیه بیر شئی یوخدور. بیزیم آذربایجاندا (گونئیده) کیمسه یوخدور کی، بیزه صاحب چیخسین. یئر کورهسینین هئچ بیر یئرینده تشکیل ائدیلن فستیواللاردان راضی دئییلم. چونکی بو ادبیاتدا آلیش-وئریش وار. فستیواللاردا حقیقی ادبیاتچیلار اورتایا چیخماز. هانسی اؤلکهده اولسام، حقیقی ادبیاتچیلاری آختاریرام. بیر اؤلکهده اولا بیلر کی، ۱۰ مین نفر شعیر یازسین، اما اونلاردان یالنیز ۲-۳-او شاعر اولا بیلر. فستیواللارا گئدیب-گلمک یاخشیدیر کی، جنوبون دا گوجونو اورتایا قویوروق، دئمک ایستییریک، گونئیده ده سؤز وار، یاتمامیشیق، ایشلییریک. بورا، اورا، بیزیمکی، سیزینکی موقاییسهسی دئییل.
- دوشونورسونوز کی، فستیوالین تشکیلاتچیلاری بیزنئسله مشغولدور؟
- کیمیسه تنقید ائلمک فیکریم یوخدور. بیز یازارلاردا بیر خصوصیت وار کی، من شخصاً آوانقارد آدامام، آوانقارد شخصیتلری خوشلاییرام. آوانقارد نه دئمکدیر؟ مثلاً، بیر دؤیوش اولور. بیر سیرا اینسانلار مینانین اوستونه کئچهرک اونو پارتلادیرلار، شهید اونلاردیر. بو دؤیوشون قازانانلاری دا اونلاردیر. داها سونرا دیگر عسگرلر گوله آتیر، اولا بیلسین، بیری اونا دییر، بیری باشقاسینا. اما اساس تهلوکهدن سونرا گوللنی هامی آتا بیلر. یعنی بوردا خطی سیندیران آوانقارد شخصلر اؤنملیدیر. بیز ادبیاتیمیزدا آوانقارد شخصیتلری توپلاییب گوندهمه گتیرملیگیک. شعیر شرقین محصولودور. چوخلاری شعیر یازیر. چونکی تریبون وار. هامی سئویر کی، ایچینده اولان بوشلوقلاری تریبوندا دئسین. بیز اونلارا دئیه بیلمریک کی، حقیقتا شاعردیرلر، اولا دا بیلمزلر. اونلارین بیتمه تاریخی وار. اثر اودور کی، سنی یاشاتسین. اثر اودور کی، اؤزو اؤلسون، اما سنده یاشاسین. یعنی حقیقی اثر یازار اؤلندن سونرا باشلار یاشاماغا و بیز بونو عادی بیر یازاردا گؤره بیلمریک. بونا حقیقتا آوانقاردلیق لازیمدیر.
- او تایلی-بو تایلی آذربایجان ادبیاتیندا نه کیمی قصورلاری گؤرورسونوز؟
- ایکیسینده ده چوخ بؤیوک قصورلار گؤرورهم. من ادبیاتدا شعیری ایکی یئره بؤلورهم: کند شعیری و شهر شعیری. بیزیم آذربایجاندا شهر شعیری دئیه بیر شئی یوخدور. جاوان نسیلده گؤرورهم شهر شعیرینی. اولا بیلر کی، بیزیم شاعریمیز اولسون، گلیب باکینین یوخاری یئرینده اوتورسون، قالستوک تاخسین، ایری بؤرک قویسون، باکیدا یاشامیش اولسون، اما بو آدام شهرلی دئییل. بو آدامین اثرینی ماسایا قویدوغوموز زامان بوتون موتیولرین کند شعیری موتیوی اولدوغونو گؤروروک. بونو دوشونملیگیک کی، میللتیمیزین و دیگر اؤلکهلرین میللتلرینین ۸۰ فایزی شهرده یاشاییر. بو گون شهرده یاشایان اینسانین کند پروبلمی یوخدور. او بیلمیر پالچیق و چامور ندیر، سارماشیق ندیر، ایستمیر ده بیلسین. حقیقتا، کند شعیرینده دیکتاتورلوق وار، اؤیود-نصیحت وار. بو گون سنین اؤز اوشاغینا نصیحت وئرمهیه حاقین یوخدور. کند شعیرینده یازار دئییر، هر شئیی من بیلیرم. شهر شعیری ایسه دئییر کی، یوخ، سن هئچ نه بیلمیرسن. هر شخصیت اؤزو دانیشمالیدیر. حاقین یوخدور کی، هر شخصیتین عوضینه جواب وئرهسهن. آذربایجانین دونیا ادبیاتینا چاتماق اوچون ان بؤیوک قصورو بودور.
۳ جور شاعر وار: منطقه شاعری، میللی شاعر و قلوباللاشمیش شاعر. منطقه شاعری رایوندا شاعردیر، رایوندان چیخدیسا، اونو سایمازلار. میللی شاعریمیز وار، اما قلوباللاشمیش شاعر بیزده یوخدور. کند شعیری بؤیوکلرین بیزه وئردیی بلادیر، بونو دانمیریق. «الویدا» آدلی بیر کیتابیم چیخدی. ۴۰۰ صحیفهلیک کیتابی ۴۰ صحیفه ائتدیم. دلیلیم وار، ایستدیم اوخوجولارا اثبات ائدیم کی، من کلاسسیک ادبیاتی تانیمیشام. ۲۰ ایل بوندان اؤنجه گوجلو کلاسیک شئیرلر ده یازمیشام، اما داها ایستهمیرم. اونا گؤره یازمیشام کی، بیلین، من تقلید ائلمک یوخ، آذربایجان کیملیینه مالیک معاصر شئیری اورتایا قویمالییام. آوروپانی دا تقلید ائلمک ایستهمیرم. اوخویورام. مسئله بودور کی، منیم میفولوژیمدن، دیلیمین گؤستریجیلریندن آسیلی اولاراق ماسایا نه قویا بیلیرم؟ دونیا دا او واخت سنی سئویر کی، اثر اولاراق عرصهیه گتیردیین اثری اؤزون کیمی اورتایا قویاسان، تقلید اولاراق یوخ.
- سون اولاراق نه دئمک ایستردینیز؟
- چوخ شادام کی، بو گون بوردایام، Axar.az-این یوبیلئیی گونونده...
شاعرین «اؤلومسوزلوک» آدلی شعیرینی تقدیم ائدیریک:
۲۰۱۹-جو ایل مارت آیینین ۲۱-ایدیر
منیم دوغوم گونومدور
اوتاغیمداکی پنجرهنی گؤتورورهم
ماسامین اوستونده یئل اسیر
ماسانین اوستوندهکی شاملار سینیرلار
سینیرلار اوتاغیمین دیواریندان آسدیغیم آداملار
و من آغاجلاردان اؤیرهنیرم
یئل اسنده سینمازلار
۲۰۲۰-جی ایلین مارت آیینین ۲۱-ایدیر
یئنه دوغوم گونومدور
یئنه جیرلریمده وورنوخور
اوکسیگئن آدیندا بیر زهر
یئنه گئجهلر قول-بویون یاتیرام
شعیر آدیندا اویناشیملا.
یئنه ایچ الیمده سن وارسان
یعنی، ایچ الیمده عصیان وار
یعنی، ایچ الیمده حرکت وار.
یعنی، یئنه ده من وارام
۲۰۲۱-جی ایلین مارت آیینین ۲۱-ایدیر.
منیم دوغوم گونومدور
علیم علیمدن توتمور
ماسانین اوستوندهکی شاملاری یاندیرمیر علیم
او کوزهدهکی سوددن
بیر ایستکان منه سوزمور
اللریمی باغیشلامایاجاقلار
نه من، نه ماسانین اوستوندهکی شاملار
نه ده سود ساتان قیزین ممهلری
۲۰۶۶-جی ایلین مارت آیینین ۲۱-ایدیر
گونشین هر گون یانیب سؤنمهسی کاریخدیرماسا ۹۰ یاشیم وار
و ۹۰ ایلدیر هر گئجه آزادلیغی آیدا گؤرورهم
و ۹۰ ایلدیر آزادلیق زنجیره چکیلمیش آیین قارنیندا
و ۹۰ ایلدیر هر گئجه آیا باخدیقجا
ایچیمده غیرتیم اؤزون اؤلدورور
۲۸۷۶-جی ایلین مارت آیینین ۲۱-دیر
و هله ۹۰۰ یاشیم وار
دیک دورموشام آذربایجان میدانیندا بیر داش اوستونده
