بو گون آذربایجان آشیق صنعتینین اؤنملی سیمالاریندان بیری ووقار ماحمودوغلونون دوغوم گونودور. او، ۱۹۷۰-جی ایل نویابرین ۳-ده شاماخیدا آنادان اولوب. شیروان آشیق صنعتینین مشهور اوستادلاریندان اولان آشیق محمود السگروغلونون ایلک اؤولادیدیر. شاماخی شهرینده اورتا ایختیصاص موسیقی مکتبینی و آذربایجان دؤولت اینجه صنعت اونیورسیتتینی بیتیریب. آشیق ووقار مدنیت و توریزم ناظیرلیینین تشکیلاتچیلیغی ایله خاریجی اؤلکهلرده - فرانسا، آلمانییا، خورواتییا، ایسوئچ، تورکییه، روسییا، ایران و س. - کنسرت پروقرامی ایله چیخیش ائدیب.
- رایونون هاواسی بیزی هئچ ترک ائتمهدی کی... او کی قالدی آشیغین بیر یئرده دورماماسینا، آشیق ائله خالقین ایچینده اولمالیدیر. بو، آتا-بابادان بئلهدیر. واخت دارلیغی وار. سراغاگون ده کوردمیرده ایدیک. "زحمتکئش اولدوزلار" وئریلیشینین آرتیق "امکدار آرتیستی" اولموشام... - زارافات ائدیر. – آ تی وی-ده بیر سئریال نوماییش ائتدیریلیر، "راست" آدیندا. او فیلمین ده بیر نئچه سئرییاسینا چکیلیرم. بئله، ایشیمیز یئترینجهدیر.
- دئمک، آشیقلیقلا یاناشی آکتیورلوق دا ائدیرسیز.
- یوخ، بونا آکتیورلوق دئمزدیم، باخمایاراق کی، آشیقلیق ائله هارداسا آکتیورلوقدور... آشیقدا آکتیورلوق قابیلیتی اولماسا، او، کوتلهنین قارشیسیندا چیخیش ائده، اینسانلارین دقتینی اؤز اوستونده ساخلایا بیلمز.
- اصلینده، دونهنین آشیق صنعتی بو گونه اولدوغو کیمی گلیب چاتماییب. ۱۹-جو عصرین آشیق صنعتی ایله ۲۱-جی عصرین آشیق صنعتی آراسیندا چوخ بؤیوک فرق وار.
- ندیر بو فرق؟
- چوخدور. بونون گؤرونهن طرفی ده وار، گؤرونمهیهن طرفی ده. اساس فرقلیلیک، البته، اینکیشافدادیر. بوتون ساحهلرده اولدوغو کیمی، آشیق صنعتینده ده اینکیشاف اولماسا، زمانه ایله آیاقلاشا بیلمز. اوللر ماغارلاردا داستانلار دئییلیردی، اوستادنامهلر سسلهنیردی. بوگونکو کیمی تی وی بوللوغو، اینترنت و باشقا تبلیغات واسطهلری یوخ ایدی. اینسانلارین اساس اینفورماسییا منبعی و ایدئولوژی تبلیغات آشیق ایدی. صبیرسیزلیکله گؤزلیردیلر کی، هانسیسا تویدا درویشلر، آشیقلار گلهجک، داستانلار دانیشاجاق، دینی-عورفانی بیلگیلر وئرهجک، دونیانین گردیشینی آنلاداجاق، اونلار دا قولاق آساجاقلار...
- آشیقلار هم ده فیکیر، ایدئیا داشیییجیسی ایدی...
- البته. ائله آشیقلیغلین مایاسیندا دا ایدئیا دایانیر... آشیقلار اؤز ایفالاری ایله اصلینده ایدئولوگییانی، علمی-عورفانی خالقا چاتدیریر، اونلاری معاریفلندیریردیلر. ایندی ایسه دؤور، باخیشلار دییشیب: دونیویلشمه گوجلنیب، آشیغین مجلیس آپارماق فونکسییاسی اوزه چیخیب. مجلیسلری آپارانلار ایسه چوخدور، چئشیدلیدیر. بئله شرایطده آشیق صنعتینی ساخلاماق، سئودیرمک آسان اولمور. یئنی تکنولوگییا، رپرتوارین گنیشلهنمهسی و معاصیرلشمه کلاسسیک آشیق میسییاسینی، رپرتوارینی ایستر-ایستمز دییشیر.
- دئمک معاصرلیک سازین علیهینه ایشلییر.
- بلی!
- بس آشیق صنعتینین اؤزونده یئنیلیک نه درجهدهدیر؟
- اساس یئنیلیک ظاهریدیر – سس گوجلندیریجی آپاراتدان ایستیفاده، موختلیف رئپئرتوارلارین بیزیم رئپئرتواریمیزا داخیل ائدیلمهسی، اهالینین ایستیینه اویغون معاصیرلشمه و س. بوتون بونلارلا یاناشی، داخیلی – باطینی دئیک ده - دییشیکلیین، ماهیت دییشیکلیینین چوخ اولدوغونو دئمزدیم. آزاجیق شرایط کیفایتدیر کی، او دئدییمیز ظاهره چیخسین. بوندان اؤترو ایسه بیر فرقلی – شوودان، شوولاشمادان کنار، اما حاضیرکی وئریلیشلردن داها دینامیک تبلیغات مکانیزمینه احتیاج وار. آذربایجان تئله-مکانیندا آشیقلیق صنعتی ایله باغلی ایکی وئریلیش وار. منیم بیلدییمه گؤره، بیری اجتماعی تو-ده "اوزان" وئریلیشیدیر، دیگری ایسه آزتو-ده. موسیقینین دیگر ساحهلری ایله باغلی، شوو کاراکترلی وئریلیشلر ایسه حدیندن آرتیق چوخدور و بو دا بیزیم میللی وارلیغیمیزین آتروبوتلاریندان اولان آشیق صنعتینین تبلیغاتینا ایمکان وئرمیر.
آیاقلاشا بیلمهسن، گئری قالاجاقسان
- آشیق اؤزونده نیی احتیوا ائلییر؟
- یارادیجی آشیق، ایفاچی آشیق و اوستاد آشیق (ایفاچی-یارادیجی) وار. مثلاً، آشیق شاکیر هم ایفاچی، هم ده یارادیجی آشیق ایدی. آشیق محمود، آشیق پناه دا هم یارادیجی، هم ده ایفاچی ایدیلر. داستانلار سؤیلهمکله برابر، سؤز قوشاردیلار، ماهنی یازاردیلار. اونا گؤره ده اونلار اوستاد آدینی آلیبلار. بیر مقام دا وار کی، صنعتکاری خالق یئتیشدیریر. اونلارا، اونلارین صنعتینه دقت چوخ بؤیوک ایدی، اونلاردان کلاسسیک ایفانی دا، موکمل سؤزو ده خالق طلب ائدیردی. آنجاق ایندی اهالی داها چوخ "مارال-مارال" ایستییر. بیر مجلیسده ایلاهی عشقی تبلیغ ائدن داستانی دانیشسان، سوناجان دینلیرلرمی؟ خالق بو گون نیی طلب ائلییرسه، اونو دا اونلارا وئرملیگیک. اما صنعتکارین میسییاسی دا اودور کی، خالقین ایستدیی ایله باربار، عنعنهنی قوروسون، کلاسیکانی یاشاتسین. اونا گؤره ده آشیق صنعتینین حاضیرکی دورومونو قناعتبخش سایمیرام.
آشیق صنعتینی ایتیره-ایتیره گلمیشیک
- اما سون واختلار آشیقلارین گؤرونتولری ده چوخ اولور...
- اولور. من اؤزوم آوروپادا بیر نئچه رسمی مراسیمده ایشتیراک ائتمیشهم، دؤولت خطی ایله. چوخ یاخشیدیر بونلار. گئدیریک، تدبیرلرده آشیق گئییمینی، پاپاغینی، صنعتینی تبلیغ ائدیریک. اما سیز دوشوندویونوز قدر ده کئچمیشدن بو گونه اولانلاری داشییا بیلممیشیک. بیز آشیق صنعتینی ایتیره-ایتیره گلمیشیک.
- بو یاخینلاردا هانسیسا تی وی-ده گنج، ایستعدادلی آشیقلارین سئچیمی، آختاریشی اولدو. بو دا آشیق صنعتینه آیریلان دقتدیر.
- هه اولدو، اؤتن ایله قدر داوام ائلدی. بو ساعت آشیق صنعتینه گلن اوشاقلارین سایی چوخالیب. چوخ ایستعدادلی، اومیدوئریجی آشیقلار یئتیشمکدهدیر.
- بلکه بو صنعته مئییل هم ده اونا گؤرهدیر کی، آرادا دولانیشیق، پوپولیار اولماق، تانینماق وار؟ سیزجه، دئدیینیز ایستعدادلی گنجلرین بو صنعتی سئچمکده مقصدی دولانیشیقدیر، یوخسا صنعتی یاشاتماق؟
- اکثریتینده دولانیشیق دالییجا گئتمکدی.
- دئییم وار: صنعتکاری ائل یاشادار. سیزی دولاندیران بو صنعتدیر؟ او دؤور رحمتلیک آشیق محمودون دولانیشیغی یاخشی ایدی، یوخسا بو گون اونون اؤولادی، هم فیزیکی، هم ده معنوی واریثی آشیق ووقارین؟
- گلین، اعتراف ائدک کی، سووئت دؤنهمینده ماددیاتا بو قدر احتیاج، طلبات یوخ ایدی. آشیقلار هفتهده ایکی تویا گئدیردی. بیرینجی، ایکینجی، اوچونجو گونو یاتیب دینجلیردیلر. هئچ توی دا گؤتورموردولر. سسینی قورویوردولار. آیدا ۸ توی اونا بس ائدردی. بلکه ده لورو چیخار، او واختین ان یاخشی آوتومبیلی گاز-۲۴ ایدی. اونو مینیردیلر، ایکی مرتبهلی ائوده اوتوروردولار. بیزنئس قورماق شانسلاری اولماسا دا، قازاندیقلاری اونلارا بس ائدیردی. بیر وار یاخشی، بیر ده وار چوخ یاخشی یاشاماق. او دؤورون آشیقلاری اؤز زامانلارینا اویغون چوخ یاخشی یاشایاردی. ایکی ایل قازاندیغینا هر ایشی گؤروردو. ایندی بیزیم قازانجیمیز اونلارا باخاندا داها چوخدور، آنجاق طلبات دا بؤیوکدور.
آشیغین پرودوسری اولماز، شاگیردی اولار
- بیر آشیق اولاراق، توتاق کی، سیزه بیر پرودوسئر لازیم اولدو، اوندان نئجه ایستیفاده ائلیهجکسیز؟
- واللاه، هئچ اونون ایستیفاده قایدالارینی دا بیلمیرم. پرودوسئر او واخت لازیم اولور کی، سن ایشینی چاتدیرا بیلمیرسن. منیم کؤمکچیلریم همیشه یانیمدا اولور، اونلار طلبهلریمدیر. آشیغین یانیندا همیشه شاگیردی اولوب - هم اؤیرنیبلر، هم ده اوستادلارینا یاردیم ائدیبلر.
- کیمین شاگیردی اولموسوز؟
- من آتامین شاگیردی اولموشام، اوندان گؤروب گؤتورموشهم.
- او دوزدو کی، اوستاد شاگیردینی تام حاضر بیلهنده قفیلدن اونا اوستاد شیللهسی وورور؟
- دوزدور. اما چوخ تأسف کی، من آتامدان آشیقلیق صنعتینی بیرباشا اؤیرنمدیم. اول قارمون ایفاچیسی اولموشام. ۲۰ ایل آتاملا مجلیسلرده، دؤولت تدبیرلرینده چیین-چیینه ایشتیراک ائتمیشهم. اونون یارادیجیلیغینی، حرکتینی، داورانیشینی اخذ ائلمیشهم.
من اینجه صنعت اونیوئرسیتئتینی بیتیرمیشهم. اوخویوردوم، آشیق اولماغی هئچ دوشونموردوم. آتام همیشه دئییردی کی، سن اوخوسان، یاخشی آشیق اولارسان. چوخ غریبه بیر شئیدیر، دونیاسینی دییشممیشدن اوچ گون قاباق قوبوستانا مجلیسه گئدیردیک. دئدی کی، منیم یاشیم کئچیب، بلکه سن آشیق اولاسان؟ دئدیم، یوخ، من آشیق اولماق ایستمیرم، یوکو چوخ آغیردیر. اما موغهننی اولارام. دئدی کی، سسین شیریندی، سندن یاخشی آشیق چیخار… ائله بیل، وصیت ائدیردی. اوچ گون سونرا رحمته گئتدی.
- دونیاسینی دییشدیی چوخ اوزون واخت دئییل، اما اونون واختیندا دا آشیق صنعتینده دییشیکلیکلر اولوب. نئجه قارشیلاییردی بونلاری؟
- آشیق محمودون اؤزو آشیق صنعتینه یئنیلیک گتیرهن آشیق ایدی. یعنی آشیق محمود هر شئیدن اول، هم ده بیر نئچه داستان مؤلفیدیر.
- هانسی داستانلاردی؟
- "آشیق شاکیرین توووز سفری"، "آشیق شاکیرله آشیق پناهین نارداران گؤروشو"... دئییشمهلرین، قیفیلبندلرین، سؤزلرین مؤلفی اؤزودور. آشیق محمود چوخ بؤیوک صنعتکار اولوب. نه واختسا هامی حیاتدان گئدهجک، اما شیروان آشیق عنعنهسی ده سون اولاراق آشیق محمودلا گئتدی. چونکی من ده آشیق محمودون داوامچیسییام، اما آشیق محمود اولا بیلمرهم.
- آخیرینجی دفعه ۲۰۰۶-جی ایلده جبیرلی کندینده "خسته قاسیم" داستانینی دانیشمیشام. دینلهیهن اولسا، طلب اولسا، نئچه گؤزل داستانلاریمیزی یادداشلاردا قورویاردیق. تأسف کی، یئنی نسیل داستان بیلمیر – چونکی اونلاردان طلب ائدیلمیر و اونلار دا اؤیرنمیر. بئش-اون هاواجات اؤیرهنمکله کیفایتلنیرلر.
- نیه قالماقالدا یوخسوز؟
- هئچ منیم تربییهم یول وئرمیر کی، اؤزومو هانسیسا قالماقاللا تانیدام. اوستاد گؤرهسهن گرک. اوستاد سنه تک اوخوماغی اؤیرتمیر کی! نئجه اوتورماغی، دانیشماغی، دورماغی، سسینی نئجه قوروماغی اؤیرهدیر…
هئچ کیم عالیم قاسیمووا دئیه بیلمز
- دئییر، اوستادلار اوستادنامهنی بیر یوخ، اوچ دئیرلر... سیزده نئچهدی؟
- اوللر اوستادنامهلر باشلایار، سونرا پئشرو ایله داوام ائدردی. پئشرو – مجلیسین گیریشیدیر.
- روح عینیدیر، اما خانندهلر یانلیش اوخویور. هئچ کیم عالیم قاسیمووا دئیه بیلمز کی، یانلیش اوخویورسان. او، اؤزونه مخصوز ایفا ائدیب و تاریخه قوووشدوروب بو هاوانی. یعنی آشیقلار شیکستهنی هئچ واخت غزله اوخوماییب، عمومیتله، آشیق هاوالاریندا قوشما، گرایلی، تجنیس، موخمسدیر… ایفادا دیگر مقاملار دا وار – شیرواندا ۱۱ شیکسته وار. خانهندهلر اوخویاندا بزهن بو شیکستهلرین سرحدلرینی پوزورلار، بیر شیکستهده بیر نئچه شیکستهنین نفهسینی ائدیرلر. بیر نؤو، عومومیلشدیریبلر شیکستهنی. آنجاق شیکستهلرین هر بیرینین نفسی آیریدیر…
- اؤزونوزو داها چوخ هانسی ماهنیلاری ایفا ائلیهنده ایفاده ائلیه بیلیرسیز؟
- من بایاق دا دئدیم، ایندی ده دئییرم، پوبلیکایا باخیرام. اما من "کؤپک شیکسته"، "کرمی" اوخوماسام، ائله بیل کی، او تویدان الی بوش، یاریمچیق چیخدیم. او قدر اولوب کی، تویدان سونرا دئمیشهم: سانکی بو تویدا اوخومادیم.
- باخ، آشیق، بیز بو مجلیسیمیزی، صحبتیمیزی او اووقاتلا باشا ووراق کی، دئمهیهسیز، هر شئی یاریمچیق قالدی. بویورون، اوخوجولاریمیز اوچون بیر "شیروان شیکستهسی" ایفا ائدین...
