آخار. آذ بیولوژی طبابت کلینیکاسیندا فعالیت گؤسترن آفگئن گنئتیک دیاقنوز مرکزینین رهبری، آذربایجانلی پروفسور آفیق بردلینین طلبه‌سی و تجروبه‌لرین‌دن فایدالانمیش هکیم-لابورانت نرگیز یهیی زاده ایله مصاحیبه‌نی تقدیم ائدیر:

- نرگیز خانیم، اولجه اؤزونوزدن باشلایاق...

- ۲۰۱۰-جو ایلده طب اونیورسیتتین‌دن حکیم-لابورانت ایختصاصی اوزره مازون اولموشام. داها سونرا قارداش اؤلکه تورکییه‌ده اوخوموشام. بونون اساس سببلریندن بیری ده آذربایجاندا بیزیم ساحه اوزره متخصصلرین چوخ تأسف کی، آز اولماسیدیر. اولانلار دا او زامانلار خاریجی اؤلکه‌لرده ایدیلر. ۲۰۱۲-جی ایلده معلمیم آفیق برده‌لی‌دن تورکییه‌نین اژه اونیورسیتتین‌ده مولکولیار گنتیکادان تحصیل آلمیشام. داها سونرا مانیسا جلال بایار اونیورسیتتینده طبی-گنتیکا اوزره ایختیصاصلاشمیشام. حاضردا اؤز اؤلکه‌میزده‌یم، ایستیوگنتیکا اوزره حکیم-لابورانتام.

- کلینیکانیزی باشقا کلینیکالاردان فرقلندیرن و اوستون ائد‌ن ندیر؟

- «آفگئن» گنتیک مرکز اولاراق ۲۰۱۱-جی ایلده‌ن فعالیته باشلاییب. ۲۰۱۲-جی ایلده‌ن بیولوژی طبابت کلینیکاسیندا یئرلشیب. خسته خانامیزدا لابوراتورییا فعالیتی صرف گئنئتیک آنالیزلر اوزره آپاریلیر، همین آنالیزلر اساسین‌دا کونسولتاسییالار اولور و دیاقنوزلار قویولور. بیز خسته‌لری و خسته‌لییه مئییل‌لی اینسانلاری معین ائدیر، اونلاری لازی‌می ایستیقامته یؤنلندیریریک. گنتیک خسته‌لیکلرین تمامیله معالیجه‌سی اولماسا دا، بو آنالیزلر اونون علامتلرینی معین ائدیر و قارشی‌سینی قیسما ده اولسا، آلماغا یؤنلندیریر. بو مسئله‌ده اساساً حامیله قادینلارین معین آنالیزلر وئرمک طلبی یارانیر. بتنینده‌کی اوشاغین ساغلام اولوب-اولماماسینی معین ائدیریک و ساغلام نسیل یئتیشدیرمه‌یه چالیشیریق. خسته خانامیز لابوراتورییا ایله یاناشی، دیاقنوز مرکزی کیمی ده فعالیت گؤستریر. مرکزیمیزین ایکی بؤلمه‌سی وار: ایستیوگنتیک و مولکولیار...

- ایستیوگنتیک ساحه ائله سیزین ساحه‌نیزدیر و آذربایجاندا بو حاقدا بیلگیلر او قدر ده گئنیش دئییل..

- ایستیگنتیک بؤلومده کروموزوم آنالیزلری آپاریلیر. بونا باشقا آد اولاراق «کونوئرسیونال آنالیز» ده دئییلیر. آذربایجان‌دا ایلک دفعه آفگئن گئنئتیک مرکزین‌ده و کلاسسیک مئتودلا حیاتا کئچیریله‌ن سمارت تیپئر و کاریو تیپئر پروگرامی واسطه‌سیله کروموزوم آنالیزی آپاریلیر. آنالیزلر نورمال قاندان، آمنیوم مایع دن، آبورت ماتئریالیندان گؤتورولور.

آنا بتنینده اوشاغین خسته اولوب-اولماماسینی تعیین ائده بیلیریک. تالسمییا، داون گونوموزده ان چوخ یاییلمیش خسته‌لیکلردیر و اونلاری آمنیوم ماده‌دن گؤتورولن آنالیز واسطه‌سیله حامیله لیین ۱۶-جی هفته‌سین‌ده معین ائده بیلیریک. یاخود دا نسیل‌ده بللی اولان بیر سیندروم خسته‌لیک وارسا، یا دا ایلک اوشاق خسته دونیایا گلیب‌سه، ایکینجی اوشاق‌دا دا بو خسته‌لیک اولا بیلرمی دئیه، بونو ۱۶-جی هفته‌ده یوخلایا بیلیریک. مولئکولیار مئتودلا آنالیزین جاوابینی قیسا واخت‌دا – ۱ هفته‌ده، کلاسسیک مئتودلا ایسه ۱ آیا اؤیره‌نیریک.

یعنی بیزیم مرکزده آنالیز وئریلیر، گئنئتیک کونسولتاسییا آپاریلیر، عائله‌لرله دانیشیلیر و اونا اویغون قرار وئریلیر. ۵۰۰۰-دن چوخ گئنئتیک خسته‌لیک وار و بیر عائله هر گئنئتیک آنالیزی ائتدیره بیلمز. بونا گؤره کونسولتاسییالار واسطه‌سیله هان‌سی گئنئتیک آنالیزین لازیم اولدوغونو معین ائتمک اوچون نسیل آغاجی چکیلیر، معین معلوماتلار الده ائدیلیر. یعنی آنا بتنین‌ده اولان بیر اوشاغین دیاقنوزونو تعیین ائتمک گله‌جک‌ده ساغلام بیر نسلین تملینی قویماغا برابردیر.

آنالیزلر هامی‌سی آفگئن کلینیکاسینین اؤز لابوراتورییاسین‌دا حیاتا کئچیریلیر و نتیجه‌لر ده اؤز آپاراتلاریمیز واسطه‌سیله بیلینیر.

- مولئکولیار ساحه حاقیندا دا لازیمی بیلیکلره صاحب اولدوغونوز گؤرونور. بو حاقدا دا معلومات وئرمیینیزی خواهیش ائدیریک.

- مولئکولیار بؤلوم‌ده بیر چوخ فرق‌لی گئنئتیک خسته‌لیکلرین دیاقنوزلاری قویولا بیلیر. سئکانس آنالیزلری، فراقمئنت آنالیزلری سون دؤنه‌م "نئخت گئنئراتیون" (نئکست جئنئرئیشن) آدلی یئنی آنالیز مئتودو واسطه‌سیله اینسانین ۲۰۰۰ گئنینه باخیلا بیلر. بو مئتودا هم ده «ائقزون آنالیز»i دئییلیر. هر زامان آنالیزلرین ایکی‌سینین ده جاوابلاری بیر-بیرینی تصدیق ائدیر. بو مئتودلا نینکی داون، دیگر خروموسوم خسته‌لیکلرین ده - ائدوارد سیندرومو، پاتاو سیندرومو - یعنی خروموسوما باغلی اولان خسته‌لیکلرین اولوب-اولماماسینی معین ائتمک اولور. ایندی گینئکولوقلار هامیله قادینلارا ۱۲-جی هفته‌دن ایکی‌لی تئست، اوچلو تئست وئریرلر. همین تئستلرده ریسک قروپو چیخدیق‌دا اوندا بیزه یؤنله‌ن‌دیریرلر. آنجاق ریسک قروپو چیخماسی هله اونون یوزده یوز داون اولاجاغی آنلامینا گلمیر. چونکی ۷۰-۸۰% حاللاردا همین ریسک قروپونا عایید اینسانلاردا تمیز نتیجه چیخیر. بیزده اولان نتیجه سون نتیجه‌دیر: ۹۹.۹%. قالانی اللهین هؤک‌مودور.

حاضردا «نئکست جئنئرئیشن» آنالیزی - ائقزون آنالیزی دئیک کی، ۱ دفعه قان وئرمکله عینی آندا ۲۰۰۰-دن چوخ گئنه باخیلا بیلیر. گله‌جک نسیل‌ده هان‌سی‌سا خستلیین اولوب-اولماماسی معین ائدیلیر. مثلاً، آنا ساغلام‌دیر، آتا ساغلام‌دیر، لاکین دوغولاجاق اوشاق‌دا هان‌سی‌سا گئنئتیک خستلیین چیخما احتیمالی معین ائدیلیر. یاخود دا یئنی دوغولان اوشاق‌دا گله‌جک‌ده هان‌سی‌سا خستلیین اولوب-اولماماسی بو آنالیزلرله معین ائدیله بیلر. چونکی بزه‌ن بو خسته‌لیکلری بیلمک اونون قارشی‌سینی آلماغا کؤمک ائدیر. بونونلا اؤنجه‌دن خستلیین دیاقنوزو قویولور و اونون قارشی‌سینین آلینماسی اوچون بعضی تدبیرلر گؤرولور.

بیزیم بو ایشده اساس مقصدیمیز اینسانلارا دوغرو دیاقنوز قویماق‌دیر. بل‌لی بیر ایش ساعتیمیز دا یوخ‌دور. خسته‌نین احتیاجی اولارسا، بیز بایرام گونلری ده، بازار گونلری ده ایشله‌یه بیلریک. هر گون یئنی‌لنمه‌یه، یئنی‌لیکلری آذربایجان‌دا تطبیق ائتمه‌یه چالیشیریق. مقصدیمیز آذربایجان‌دا ساغلام بیر نسیل یئتیش‌دیرمک‌دیر.

اونوان: باکی، نسی‌می، سید جعفر پیشوری-۱۱۰

تلفن: (+۹۹۴ ۱۲) ۴۳۰-۸۹-۸۹، (+۹۹۴ ۵۰) ۴۳۰-۸۹-۸۹، (+۹۹۴ ۵۵) ۴۳۰-۸۹-۸۹، (+۹۹۴ ۷۰) ۴۳۰-۸۹-۸۹