فعلین واجب شکلی /فورمو

ایشین اجراسینین واجبلییینی بیلدیرن فعل نوعونه واجب شکیل دئییلیر. بو فعلین زامان علامتی اولمور، لاکن خصوصی اؤز علامتی اولور. واجب شکلی ده ایکی جور اولور.

١- ساده واجب شکیل: ساده واجب شکلین علامتی "مالی- مه لی" شکیلچیلریدیر کی، بلاواسطه فعلین کؤکونه بیرله شیر. بیتیشن شخص عوضلیکلری سسلیله باشلانارسا، بو عوضلیکلرله واجب شکلی آراسیندا سس سیز"ی" علاوه اولونار. بو واجب شکلین زامان علامتی اولماز، لاکن گلجک زامانی بیلدیرر. مثلا: آلمالییام، قویمالیییق....

ساده واجب شکلین اینکار علامتی "ما-مه" دیرکی، کؤکه قوشولار. مثلا: آلمالیدیر، یازمالییام، گلمه مه لیسینیز..

ساده واجب شکیل بعضا "آر-ه ر" و اینکاریندا "ماز- مه ز" شکیلچیلریله ده دوزه لیر. بو حالدا فعلدن سونرا "اولماق" کؤمکچی فعلی گلمه لیدیر. مثلا: گئده ر اولدوم یعنی گئتمه لی اولدوم..

واجب شکلین بو ایکی جورونون غئیر شهودیسی واردیر کی، کئچمیش زامانی بیلدیریر. مثلا: آلمالی ایمیشم، آلمالییی ایمیش...

٢- مرکب واجب شکیل: بو شکلین علامتی "ایدی" دن عبارتدیر کی، "مالی- مه لی" شکیلچیسیندن سونرا گلر، اؤزوده هم کامل، همده اختصارلا یازیلا بیلیرو کئچمیش زامانی بیلدیریر. مثلا:یازمالی ایدیم، گئتمه لی ایدیک..

انکاری کؤکونه قوشولان "ما- مه" ایله دوزه لیر. مثلا: یاز+ما+ مالی+ ایدیم..

بو واجب شکلین غیر شهودی فورماسی "ایمیش- میش" واسطه سیله دوزه لیر کی،"مالی- مه لی" شکیلچیسیندن سونرا گلیر. مثلا: قازمالی ایمیشم، ال اوزمه لی ایمیش سن.. بو واجب شکلین روایتیدیر.

غیر شهودینین اینکاری گئنه ده "ما- مه " ایله دوزه لیر کی، بلاواسطه کؤکه آرتیریلیر. مثلا: قازما مالی ایمیشسن..

ایضاحلاردان و مثاللاردان گؤرونور کی، فعلین واجب شکلینین ساده سینین عمومی فورمولو بئله دیر: فعلین کؤکو+ فورم علامتی+ شخص سونلوغو..

بو فورمون مرکب شکلینین عمومی فورمولو ایسه بئله دیر: فعلین کؤکو+ فورم علامتی+کؤمکچی فعل+ شخص سونلوغو..

فعلین " لازیم" و "التزام-آرزو" فورمالاریندا اولدوغو کیمی، واجب شکلینین ده مضمونوندا هم حکایه، همده روایت مضمونو واردیر. بو خصوصیت همین کومکچی فعللرین محصولودور.

بورادادا، قاباقلار اولدوغو کیمی، "ایدی" کؤمکچی فعلی "حکایه" و "ایمیش" کؤمکچی فعلی "روایت" مضمونو داشیییر، باشقا سؤزله دئسک غیر شهودی اولور. یعنی روایت و غیر شهودیلیک عین آنلامدیر.

دئمک آلمالییام، گلمه لیسن، گؤرمه لیدیر... کیمی فعللر واجب شکلینین شکیل اعتباریله ساده سی و زامانجا گلجیی حساب اولونور.

گلمه لی ایدیم، گئتمه لی ایدین، آلمالی ایدی...کیمی فعللر واجب شکلینین قورولوشجا مرکبی، زامانجا کئچمیشی، مضمونجا ایسه حکایه سی حساب اولونور.

گلمه لی ایمیشم، گؤرمه لی ایمیشسن، گتیرمه لی ایمیشیک... کیمی فعللر واجب شکلینین قورولوشجا مرکبی، زامانجا کئچمیشی، مضمونجا هم روایتی، همده غیر شهودیسیدیر.