آذربایجن دیلینین تبریز دیالئکتی ۱

سایتلر و اونلارین نوعلری

تبریز دیالئکتینده آذربایجان ادبی دیلینده ایشلنن صایتلرین هامیسی موجوددور. بورادا ادبی دیلده کی سسلرله یاناشی، اونلارین نوعلری ده اؤزونو گؤستریر. عموم خالق دانیشیق دیلینده سؤزون ترکیبیندکی سسلر ائینی تلفظ اولونمور. سؤزون وورغولو حجاسینین صایتی دیگرلرینه نسبتا اوزون دئییلیر. تبریز دیالئکتینده بوتون صایتلرین فونئتیک شرایطدن آسیلی اولاراق اوزانان نوعلری واردیر.

اوزون صایتلر سؤز کؤکلریندن "ب" ، "و"، "ق"،"د"، "ی"، "گ"، "ن"، "ح" صامتلریندن بیرینین دوشمه سی، ایکی عینی و یا مختلف نوع صایتلرین بیرلشمه سی نتیجه سینده یارانیر. مثلا:

با: "بابا"

کا: ز"کاغیز"

اشا: "آشاقی"

ای:رمی"اییرمی"

ده: رمان "دییرمان"

گه: شماخ "گه نشمک"

کرؤ:ز "کره ووز"

سؤ: ت "سؤیود"

بعضی حاللاردا سسلرین اوزانماسی سؤزلره مختلف شکیلچیلرین علاوه ایله علاقدار باش وئریر. بو آشاقیداکی شکیلجیلرین ایشلنمه سی زامانی اوزه چیخیر: اسمین یییه لیک و یؤنلوک حاللاریندا، منصوبییت فورماسینین ایکینجی شخصینده، منصوبییت شکیلچیلی اسملرین و مصدرلرین حاللانماسیندا، شهودی کئچمیش زامانین و شرط شکلینین ایکینجی شخص جمع ینده، ایندیکی و قطع گلجک زامانلارین بیرینجی شخص تکینده: اوشا:ن "سنین اوشاغین"، گئتما:نا "گئتمه یینه"، بیری:ز، اوشاغی:ز، قاپو: ، گؤ:ن "گؤیون"، ایکی:ز...

صایتلرین اوزانماسی مختلف معنالی ایکی سؤزون بیرگه تلفظو زامانی دا اؤزونو گؤستریر. مثلا: بو:ن "بو گون"، ایکو:ز "ایکی یوز"، بئ:ژه "بو گئجه"، هاره: تسن "هارا گئتسن"، بؤ: یاقا"بؤیوک آقا"، قه ره آ:ج " قارا آغاج" (لوبیانین بیر نوعو) ...

اوزون صایتلر عرب و فارس سؤزلرینده ده مشاهده اولونور. مثلا: دا: وا، اندا:زه، مع:روف، تع:طیل، یع:نی و سایر... بئله سؤزلرین بیر قسمینده "و" و "ح" صامتلریندن بیری دوشور. مثلا: دؤ:ران، سه:ر "سحر"، شه:ر "شهر"، مؤ:تاش= محتاج