فونتیکا سس و حرفلردن بحث ائد‌ن علمدیر.

۱-جی درس: سائیت سسلر

آذربایجان دیلینین الیفبا ترکیبین‌ده ۳۲ حرف، ۳۴ سس وار. بو حرفلر ۹ سائیت ۲۵ سامیت سسله ایفاده اولونور.

سائیت سسلر «آ، ائ، ا، او، اؤ، او، او، ایِ، ای» هرفلرین‌دن عبارت‌دیر. سائیتلرده بیر حرف بیر سسله ایفاده اولونور. سائیتلری آشاغی‌داکی کیمی قروپلاشدیرا بیلریک:

دیلین وضعیتینه گؤره، دیل اؤنو، دیل اورتاسی و دیل آرخاسی سائیت سسلر.

دیل آارخاسی: آ، ایِ، او، او

دیلورتاسی: ائ

دیلؤنو: اَ، ای،اؤ، او

قالین و اینجه سائیت سسلر:

آلت چنه و دیل نیسبتا یوخاری قالخیر، آغیز بوشلوغو دارالیر. بو باخیمدان دار و یا قاپالی سایتلر عمله گلیر:ایِ، ای، او، او.

آلت چنه و دیل نیسبتا آشاغی ائنیر، آغیزبوشلوغو نیسبتا گئنلیر. بو باخیمدان گئن و یا آچیق سایتلر عمله گلیر: آ، ا،او، اؤ، ائ
دوداقلارین قورولوشونا گؤره دوداقلانان و دوداقلانمایان سائیت سسلر:

دوداق‌لانان: او، او، اؤ، او

دوداقلانمایان: آ، ایِ، ای، ا، ائ

آذربایجان دیلین‌ده باشقا دیللردن آلینان بیر سیرا سؤزلرین ترکیبین‌ده اولان سایتلر اوزون تلفوظ ائدیلیر. دیلیمیزده ایِ، او سائیتلرین‌دن باشقا بوتون سائیتلر اوزون تلفوظ اولونور. مثلاً، خیابان، اعلان، معجزه، موسیقی، عالیم.

او و اؤ سائیتلرینین اوزون تلفوظ اولونماسیندا معین فرق وار. ۵-جی و ن سامیتلری تلفوظده ایختیصار اولونور و همین سسلر اوزون تلفوظ اولونور. مثال: دووشان، سونرا.