آذربایجان دیلینین گراماتیکاسی

اشیانین نجه لیینی /شکیلی، علامتی، رنگی، کیفیتی../ بیلدیرن سؤزلره صفت دئییلیر. صفت عاید اولدوغو اسمدن اول گلیر و نئجه؟، نه جور؟، هانسی؟ سواللاریندان بیرینه جواب وئریر. مثلا: قیرمیزی گول- نجه گول؟ - قیرمیزی

اگر صفت خبری افاده ائدیرسه اسمدن سونرا گلیر. مثلا: وطن عزیزدیر؟ صفت ایله اونون عاید اولدوغو اسمه "صفت بیرلشمه سی" دئییلیر. صفت بیرلشمه سینده اسم دییشیلیر. مثلا: بؤیوک شهر+ بؤیوک شهرلر+ بؤیوک شهردن

صفتلرین قورولوشجا ٣ نوعی واردیر: ساده ، دوزلتمه و مرکب صفتلر.

١. ساده صفتلر. ساده صفتلر بیر کؤکدن عبارت اولوب اشیالارین نجورلویونو بیلدیریر و مضمونونا گؤره آشاقیداکی نوعلردن عبارتدیر.

١. رنگ بیلدیرنلر. مثلا: آغ+ قارا+ یاشیل..

٢. نه جورلویونوبیلدیرنلر: یاخشی، پیس، گوزل...

٣. اؤلچو و حجم بیلدیرنلر: اوجا، آلچاق، قیسا، هوندور...

۴. داد بیلدیرنلر: شیرین، آجی، شور...

۵. ظاهری علامت بیلدیرنلر: قوجا، جوان، کور

دوزلتمه صفتلر

بیر سؤز و بیر شکیلچیدن عمله گلن صفتلره دوزلتمه صفت دئییلیر.بو صفتلر ایکی یئره بؤلونور:

١. اسمی صفتلر: بیر اسم و بیر شکیلچیدن دوزلن صفتلر. بو شکیلچیلرین چوخ ایشلننلری بونلاردیر: الف- دؤرد جور یازیلان /لیﹾ- لی̂ - لو- لۆ/ - بوشکیلچیلراسملره قوشولوب داد، کمیت، منسوبیت و سایره بیلدیرن صفتلر دوزلدیر.مثلا: دادلی، باجاریقلی، یوخولو..

ب- دؤرد جور یازیلان /سیزﹾ- سیز̂ - سوز- سۆز/ - بو شکیلچیلرله دوزلن صفتلر یوخاریداکی صفتلرین عکسی معناسینی وئریر. مثلا: آدسیز، یولسوز...

ت- دؤرد جور یازیلان /لیقﹾ- لیک̂ - لوق- لۆک/ بوشکیلچیلرله دوزلن صفتلر چوخلوق، خاص اولماق، برابرزمان فاصله لری بیلدیریر. مثلا:. داغلیق، هفته لیک، گونلوک..

پ- کیﹾ- کی̂- کۆ. بو شکیلچیلرله زامان بیلدیرن اسم و ظرفلردن ائله صفتلر دوزه لیر کی، اونلار حادثه و یا شئیلری معین زامانلاعلاقدار تعیین ائدر. بئله صفتلرده قالین دوداقلانان "کۇ " یوخدور.مثاللار: آخشامکی، سحرکی، بو گونکو..

و- ایکی جور یازیلان /کیﹾ- کی̂ / بو شکیلچیلر اسم و عوضلیکلرین یئرلیک حالینا علاوه اولاراق، یئر معناسی داشییان صفتلر دوزلدیرو " هانسی؟" ، "کیمده کی؟"، "هاراداکی؟" سواللاریندان بیرینه جواب وئریر. مثال: ائوده کی، منده کی، سنده کی..

ز- دؤرد جور یازیلان /جیلﹾ- جیل̂ - جول- جۆل/. بو شکیلچیلر واسطه سیله باجاریق، خاصیت، حدسیز علاقه و بیلدیرن صفتلر دوزلیر. مثاللار: قاباقچیل، اؤلومجول، قوهومجول..