بو گون خالق شاعری، «ایستیقلال» اوردنلی مممد آرازین آنیم گونودور.

Kult.az خاتیرلادیر کی، مممد آراز ۱۹۳۳-جو ایل اوکتیابر آیینین ۱۴-ده شاهبوز رایونوندا آنادان اولوب.

بورادا اورتا مکتبی بیتیردیکدن سونرا آذربایجان پداقوژی اینستیتوتون‌دا تحصیل آلیب. ۱۹۵۴-جو ایلده عالی تحصیلینی باشا ووران مممد آراز امک فعالیتینه دوغما کندین‌ده‌کی اورتا مکتب‌ده معلم‌لیکله باشلاییب، سونرا باکییا کؤچوب. "اولدوز" ژورنالینین مسئول کاتیبی، "ادبیات و اینجه‌صنعت" قزئتین‌ده، آذربایجان دؤلت نشریاتین‌دا باش رداکتورون معاوینی، ۱۹۷۴-جو ایلدن عمرونون سونونا کیمی "آذربایجان طبیعتی" ژورنالینین باش رداکتورو اولوب اولوب.

خیدمتلرینه گؤره آذربایجان رسپوبلیکاسینین ایستیقلال اوردنی بیر مداللا و آذربایجان اس.اس.ار عالی سووتی ریاست هئیتینین فخری فرمانلاری ایله تلطیف ائدیلیب. حاجی زین‌العابدین تاغییئو آدینا میللی مکافاتین لاورئاتیدیر. اونون آدینا "مممد آراز" مکافاتی تاسیس اولونوب.

گونئی آذربایجان مؤوضوع‌سو خالق شاعری، «استقلال» اوردنلی مممد آرازین یارادیجیلیغیندا داواملی و گئنیش عکسینی تاپیب.

تصادفی دئییل کی، مممد آراز گونئی مؤوضوع‌سوندا شعیرلر سیلسیله‌سی یاراتمیش آز سایدا تانینمیش شاعرلریمیزدن بیریدیر. بونلاردان «آراز دیلی»، «یئنه آرازی گؤردوم...»، «بو گئجه یوخومدا آرازی گؤردوم»، «من آراز شاعرییه‌م»، «آرازین ایشیقلاری»، «آراز اوسته چینار گؤردوم»، «آراز یادیما دوشوب»، «آرازین نغمه‌سی» شعیرلری و «آراز آخیر» پویماسی ماهیت اعتباری ایله تورپاقلاریمیزین ۲ یئره بؤلونمه‌سینه، خالقیمیزین گونئی فاجعه‌سینه خیدمت ائدیر و بوتؤولوک‌ده عموم میللی مسئله‌یه کؤکلنیب.

آذربایجان نظم و نصر ادبیاتینین بیر چوخ نماینده‌لری آراز چایینا خیتاب ائد‌رک شعیرینی اونون وطنیمیزی ۲ حیصه‌یه آییرماسینا، یوردوموزون اورتاسیندا سرحده چئوریلمه‌سینه حصر ائدیبلر. بعضا بو چایی بیر خالقی ایکییه بؤلن قدار بیر سد کیمی قیمتلندیره‌نلر، بعضاسه واحید آذربایجان پروبلمینین باعثی، سببکاری، قیناق یئری کیمی ده مراجعت ائد‌نلر آز اولماییب. اما مممد آراز یارادیجیلیغیندا آراز نه زاواللی، نه ده گناهکاردیر، آراز هر زامان مغرورلوق رمزی‌دیر.

سئیر ائله آرازی بیر یاز سحری،

بیر تاریخ دیل آچار اونون سسین‌ده.

یازیچی-پوبلیسیست عاقیل عباس مممد آرازین تخلصونون نیه آرازدان گلدیینی و اونون آراز سئو­گیسینین ایلاهیلیینی سجیلندیررکه‌ن یازیر: «شاعرین ان بؤیوک دردی، شاعرین ان بؤیوک آغریسی آراز دردی، آراز آغریسی‌دیر. او آراز کی، آذربایجانی ایکی یئره بؤلوب. یوز ایللردیر بو خالقین بیر آرزوسو وار، او دا بیرلشمک آرزوسو! شاعر ده بو آرزو ایله یاشاییر و ائله محض اونا گؤره ده اؤزونه «آراز» تخلصو گؤتوروب»..

من نئچه یول دانیشمیشام آرازلا...

هانسی دیل‌ده دانیشمیشام؟ – بیلمیرم!

یارادیجیلیغینین بؤیوک بیر حیصه‌سینی ایکییه بؤلونموش آذربایجان دردینه حصر ائد‌ن صنعتکار ۲۰۰۴-جو ایلین ۱ دکابرین‌دا باکی‌دا وفات ائدیب و فخری خیابان‌دا دفن اولونوب.