بو گون ایران معاریف‌چی-رئالیست ادبی جریانینین گؤرکم‌لی نماینده‌لریندن بیری اولان، آذربایجان دیلی و مدنیتینه قارشی تضییقلری پیسلدیینه گؤره تنقیدلره معروض قالان یازیچی جالال آل احمدین دوغوم گونودور.

Kult.az خبر وئریر کی، جالال آلئ-احمد ۱۹۲۳-جو ایلین ۲ دکابرین‌دا تهران شهرینده آنادان اولوب.

اصلا طالگان بؤلگه‌سینین اورازان کندیندن اولان آل احمدین تورک اولدوغو باره‌ده فیکیرلر سسلندیریلسه ده، اؤزو بو باره‌ده هر هانسی فیکیر بیلدیرمه‌ییب، بوتون اثرلرینی فارس دیلینده یازیب.

او، گنج یاشلاریندا دینی خرافاتا قارشی چیخدیغی و آتاسینین ایستیینین عکسینه اولاراق دینی تحصیل آلماقدان ایمتینا ائتدیینه گؤره ائوده‌ن قووولوب.
آل احمد ۱۹۵۳-جو ایلده تهران اونیورسیتتینه داخیل اولوب، فارس دیلی و ادبیاتی اختصاصی اوزره تحصیلینی باشا ووروب.

همین دؤور اونون یارادیجیلیغینین ان ثمره‌لی ایللری اولوب، یازیچی ایران‌دا ادبی محیط‌ده تانینماغا باشلاییب.

تدقیقات‌چیلار و ادبی تنقیدچیلر اونون ادبی ارثینی ۲۰-جی عصر ایران حیاتینین «ادبی گوزگوسو» حساب ائدیرلر. بئله کی، ادیبین اثرلری دؤورونون سیاسی خاراکتریستیکاسینی دوغرو-دوزگون آنلاماغا کؤمک ائدیب.

یازیچی، همچینین، سیاسی جریانلارا قوشولوب، سول جریان اولان ایران توده پارتییاسینین (خالق پارتییاسی) عضوو اولوب. جلال آل احمدین ادبی یارادیجی‌لیغی توده پارتییاسینین فعالیتی ایله باغلی بیر چوخ تاریخی-سیاسی مسئله‌لره آیدینلیق گتیریب.

اونون «گؤروش»، «چکدییمیز اذیت»، «اوچ تار»، «چوخ آروادلیلیق»، «پتکلرین سرگذشتی»، «مکتب دیرکتورو »، «نون و قلم»، «لعنتلنمیش تورپاق»، "غربزدگی"، "در باب خدمت و خیانت روشنفکران"(ضیالیلارین خیدمت و خیانتلری حاقیندا) آدلی اثرلری اؤز ادبی دیرینه گؤره، ۲۰-جی عصر ایران نثرینین پارلاق نمونه‌لری حساب ائدیلیر.

جلال آل احمد «کیبوتز» (اسرائیل کندلی سوسیالیزمی) ایدئیاسی ایله ماراقلاندیغینا گؤره، بو فنومنله یاخیندان تانیش اولماق اوچون ۱۹۶۲-جی ایلده اسرائیله سفر ائدیب. بو سببدن ده رادیکال دینی کسیم، ارتجاعچی دین خادیملرینین غضبی ایله قارشیلاشیب.

ایرانین ایندیکی رهبری علی خامنه‌ای یازیچینین اسرائیله سفرینه سرت رئاکسییا گؤسترنلردن بیری اولوب. آل احمده زنگ ائد‌رک اونو تنقید و تهدید ائدیب.

ماراقلیدیر کی، جلال آل احمد پهلوی حاکمیتینه مخالیف اولدوغو اوچون شاه حاکمیتی علی خامنه‌ای و باشقا ملالارلا یازیچییا قارشی بیرلشیب، اونون علیهینه کامپانییا باشلادیبلار.

بونا گؤره، ۱۹۶۹-جو ایلین ۹ سنتیابریندا گیلان ایالتینین اسالم بؤلگه‌سینده ۴۵ یاشیندا معمالی شکیلده دونیاسینی دییشن یازیچینین رژیمین تهلوکه‌سیزلیک و کشفیات خیدمتی (ساواک) طرفیندن اؤلدورولدویو باره‌ده چوخسایلی فیکیرلر اورتایا چیخیب.

اونون قارداشی یازیچی شمس آل احمد دفعه‌لرله جلالین ساواک طرفیندن اؤلدورولدویو باره‌ده چیخیشلار ائدیب.

رژیم اونون دفن مراسیمینین کئچیریلمه‌سینه محدودیت قویوب، رادیکال ملالار یازیچینین دفنینده اشتراک ائتمه‌مک باره‌ده چاغیریش ائدیبلر و او، تلسیک شکیلده بیر نئچه نفرین اشتراکی ایله تورپاغا تاپیشیریلیب.

جلال آل احمد گونئی آذربایجان یازیچیلاری و ضیالیلاری، میللی دوشونجه‌لی شخصیتلری ایله ان یاخین مناسیبت‌ده اولان تانینمیشلاردان بیری حساب ائدیلیر.

او، خصوصیله صمد بهرنگی و غلامحسین ساعدی ایله یاخین دوست اولوب، اونلارین آذربایجان دیلی و مدنیتی ایله باغلی طلبلرینه آچیق و یازیلی دستک وئریب، آذربایجانلیلارین میللی-مدنی حقوقلارینین پوزولماسینا قارشی چیخیب.

جالال آل احمدین صمد بهرنگینین آراز چاییندا بوغولماسیندان سونرا یازدیغی مئساژ اونون صمده و آذربایجانلیلارا مناسیبتینین نمونه‌سی‌دیر.
او، صمدین اؤلوم خبری یاییلاندان سونرا یازیب:
«ایندی من نئجه اینانیم صمد اؤلوب. او، اؤز خالقینا، کئچمیشینه، آنا دیلینه باغلی ایدی. «الیفبا» کیتابینی حاضرلاییب چاپ ائتدیرمک ایستییردی. آنجاق اونون باشینا نه قدر اویون آچدیلار. صمدین اؤلومونه نئجه اینانیم؟ اولمایا «بالاجا قارا بالیق» یئنی‌دن دوغولماق اوچون آراز چایی ایله خزره قوووشوب؟ بیر عنعنه‌نین، بیر دیلین، بیر خالقین اورتاغی اولان چایدا بوغولوب صمد. مدینه مسلمانلار اوچون نئجه مقدس ایدیسه، آراز دا صمد اوچون او قدر مقدس ایدی».