۱-جی یازی:
خزر دنیزینده یاشایان جانلیلار قدیم سیویلیزاسییایا عاییددیر، یوخسا یادپلانئتلیلردیر؟
۲۰۰۵-جی ایلده خزر دنیز یولو ایله ایرانا یوک داشییان «باکی» گمیسی سولاردا قئیری-عادی بیر وارلیق گؤرور. گمیده اولانلار و کاپیتان قورخو ایچریسینده قالیر. ایرانین انزهلی لیمانیندا ساحله چیخاندان سونرا یئرلی «زینداگی» قزئتینه گمینین کاپیتانی قافار هسنوو موصاحیبه وئریر:
«اوزون مدت قریبه بیر مخلوق بیزدن بیر قدر آرالیدا پارالئل اوزوردو. اولجه بونون بؤیوک بالیق اولدوغونو دوشوندوک. آنجاق سونرا گؤردوک کی، جاناوارین باشیندا توکلر آیدین گؤرونور و اؤن اوزگجلر عمومیتله اوزگج دئییل، قوللاردیر».
آذربایجان طرفین بو آچیقلامادان سونرا کاپیتانا قارشی موناسیبتی دییشیر. حتی اونو دلی ساییب، اونسیت قورماق ایستهمیرلر. بعضیلری ایسه دوشونور کی، یقین ایچیب، کئفلنیب و بونا گؤره بئله دانیشیر.
لاکین بو بارهده آرتیق ۲۰۰۲-جی ایلده اولموش بیر حادثه دؤولته معلوم ایدی. ۲۰۰۲-جی ایلین یاییندا آذربایجانلی ایش آدامی روستهم کریموو یونان یولداشلاری ایله بیرلیکده یاختاسیندا خزر دنیزینی گزمهیه چیخیر.
سیقارئت چکمک اوچون آرخا طرفه کئچهن دنیزچی قاییقدا اوتوران ایکی اینسان سیلوئتی گؤرور. دنیزچی قاییقدا کیمین و هانسی مقصدله اولدوغونو اؤیرهنمهیه قرار وئریر. قاییقدا ایلشهنلری ایشیقلاندیران کیمی اونلار درهال سویا آتیلیرلار. دنیزچیلر ایشیغی دنیزه توتور هر یئره باخسالار دا، «اوزگوچولری» آشکار ائده بیلمیرلر. نؤوبتچی دنیزچی سیرئنینی ایشه سالیر. گمیدهکی هر کس گؤیرتهیه تؤکولور. قاییغین دیبینده ایکی ایری بالیغین حرکت ائتدیی سو و بیر ییغین یوسون گؤرونور.
آذربایجان طرفی یئنه بو حادثهنین اوستوندن «دنیزچی کئفلی ایدی» دئیهرک کئچیر.
۱۹۸۰-جی ایللردن خزر دنیزیندن قریبه وارلیقلارین ساحله چیخماسی و گمیچیلره، بالیقچیلارا گؤرسهنمهسی بارهده اینفورماسییا سووئت تهلوکهسیزلیک خیدمتینه داخیل اولوردو. قورومدا تام مخفی سندلر توپلوسوندا آشاغیداکی شاهید ایفادهلری یئر آلمیشدی:
۱. بیر سحر قازما قورغوسوندا ایشلهیهن، نؤوبهدن سونرا یاتاقخانایا قاییدان ایشچی چؤمبلمیش بیر اینسان فیقورو گؤرور. اوتوران آدامین پالتاری یوخ ایدی و اوزونو اوتوردوغو ائلئکتریک لؤوههسی گیزلدیردی. قریبه «آدام»دان قورخان ایشچی ائستاکادانین او بیری طرفینه کئچیر و احتیاطلا ایرلیلهمهیه باشلاییر. تخمیناً ۱۰ مئتر قالمیش مخلوق سویا آتیلیر. یئروستو کئچیدین هوندورلویو تخمیناً ۱۵ مئتردیر. هاوادا اوچان «اینسان» سویون آلتیندا ایتیر.
۲. گنج جوتلوک گؤروش اوچون ساحلده اوتوران زامان سودان اوچ چیلپاق اینسان فیقورونون چیخیب اونلارا باخماسینی تصدیق ائدیبلر.
۳. ایرانین شیمالینداکی چالوس شهریندن آذربایجانین لنکران شهرینه قدر اولان اراضیده یاشایان ساکینلر دفعهلرله دنیزدن چیخیب ساحلده گزهن جانلیلاری گؤروبلر.
بوتون شاهید ایفادهلری اساسیندا دنیزدن چیخان جانلیلاردان بیرینین فوتو-روبوتونو تصویر ائتمک مومکون اولور: بویو تخمیناً ۱۶۵ سانتیمئتر، سیخ بدهن قورولوشلو، قاباریق داراقلی قارین، آیاقلاری دالغیجلارا چوخ بنزییر، آرالاریندا مئمبرانلار اولان دؤرد بارماق، سولغون دری، باشیندا کوبود توند یاشیل توکلر. قیسا قوللار عادی اینساندان بیر قدر قالیندیر. دونقار بورون دئلفین دیمدیینه چئوریلیر. قولاقلاری گؤرونمور، دییرمی ایری گؤزلر، اوست چنهسی چیخان بؤیوک آغیز. چنه یوخدور. آشاغی دوداق گؤزه گؤرونمهدن بویونا کئچیر.
فوتو-روبوتو اینجلمک اوچون سووئتلر بیرلیینه داخیل اولان اؤلکهلرین عالیملری درهال موسکوایا دعوت ائدیلیر. دؤولت تهلوکهسیزلیک خیدمتینین خصوصی لابوراتورییاسیندا کئچیریلهن گؤروشده عالیملرین فیکری بئله اولور:
«تقدیم ائدیلهن فوتو-روبوت فولکلور و قدیم کیتابلاردا، ناغیللاردا و افسانهلرده قئید ائدیلهن سو پریسی جینسینه عایید جانلیلار دئییللر».
اونلارین فیکرینجه، خزر دنیزینین دیبینده قدیم یادپلانئتلی سیویلیزاسییا فورمالاشیب، اونون نمایندهلری ایله ایران و آذربایجان، ائلجه ده تورکمنیستان ساکینلرینین چئلئکهن بؤلگهسینده گؤروشو اولوب.
۲۰۲۱-جی ایلده داغیستاندا آدی چکیلمهیهن بیر شخص ویدئو موصاحیبهسینده بیلدیریب کی، او، خزر دنیزینین درینلیکلرینی تدقیق ائدن مخفی میسسییانین ایشتیراکچیسی اولوب. او و همکارلاری خزرین دیبینده یادپلانئتلیلرین بازا-شهرینی معین ائدیبلر. همین شخسین سؤزلرینه گؤره، مخفی کوماندا معاصر سوالتی آپاراتلاردان ایستیفاده ائدرک ۳۰۰ مئتر درینلییه ائنیب. اورادا اونلار بیر سیرا آنومالیارلا اوزلشیبلر. دنیزین دیبینده قریبه آلوولار، سس و حرکتلر موشاهیده ائدیبلر. او ادعا ائدیب کی، کوماندا همچینین پیرامیدالاری، قوللهلری و گونبزلری خاتیرلادان بیر سیرا صونعی تیکیلیلر تاپیب. بوتون بونلار ناملوم ماتئریالدان هازیرلانمیشدی. قروپ تخمین ائدیب کی، بو ایستروکتورلار یئردنکنار سیویلیزاسییا نمایندهلرینین مؤوجودلوغونو تعمین ائتمک اوچون قورولموش مورکب تونئللرین، کامئرالارین و تیکلیلیلرین بیر حیسهسیدیر.
بئینلخالق اینفورماتیکا آکادئمییاسینین اوفولوگییا و بیوئنئرگئتیکا شعبهسینین رهبری، پروفئسسور ولادیمیر آژاژا دا یادپلانئتلیلرین خزر اوزرینده اوچوشلارینی تصدیق ائدیر. آژاژا خزرده یادپلانئتلیلرین ۳ بازاسینین مؤوجود اولدوغونو دئییب:
- بیر بازا آبشئرون یارماداسینین شیمالیندا یئرلشیر. همچینین خزرین جنوبوندا درینسولو هؤوزهده و شیمالدا دایاز یئرده گلمهلرین بازاسینین اولماسینا دایر شاهید ایفادهلری وار. روسییادا آنومال تظاهرلر اوزره کومیسسییانین معلومات بازاسیندا موختلیف حادثهلر قئید ائدیلیب: باکی، هشترخان، تورکمنیستان لیمانلاری اوزرینده اونو اوچوشلاری، تورکمنباشی دنیز واغزالی اراضیسینده سودان اونو-نون چیخماسی، حربی تییارهلرله و کاتئرلرله «اویون اویناماق»، آتشه قارشی داواملی اولدوقلارینی نوماییشکارانه شکیلده گؤسرتمک…
خزر دنیزی قدیمدن اونیکال خصوصیتلرینه گؤره بوتون دونیادا مشهوردور. سون ایللر خزر بیزیم معاصر دونیانی داها دا سئنساسییاسی و نادیر دیققتلاییق حادثهسی ایله – «خزر اژداهاسی» آدلی وارلیغین مؤوجوددوغو ایله – هئیرتلندیردی. نادیر № ۲۴ کوادراتی، هانسی کی، شرطی اولاراق یئر سیویلیزاسییاسی ایله اونو – یاد پلانئت شعورو آراسیندا گؤروش یئری اولوب. (بو بارهده گئنیش آراشدیرمامی بورادا اوخویا و باخا بیلرسینیز).
ایراندا سودا-قورودا یاشایان آدام رونان شاه آدلانیر و سولارین و چایلارین هؤکمداری حساب اولونور. «دنیز آغاسی»نین اوچورومدان چیخدیغینی گؤرهن بالیقچیلار ادعا ائدیرلر کی، دنیزین دیگر ساکینلری اونون یاخینلاشدیغینی هیسس ائدیرلر. جاناوار گؤرونمزدن ایکی و یا اوچ دقیقه اول بالیقلار، دئمک اولار کی، قویروقلارینین اوجلاریندا دایاناراق حرکت ائدیرلر و بو، اونلار اوچون تامامیله قئیری-طبیعی اولماقلا، چتینلیکله ائشیدیلمز گورولتو سسلری چیخاریر. رونان شاه ایسه اونلارا یوکسک سسلی گورولتو ایله جاواب وئریر...
نه قدر کی سوالتی ایرق وار، او، اینسانلیغا یاد و اکثر حاللاردا دوشمهن اولاراق قالیر.
اونلار ۲۰۱۹-جو ایلده باکیدا نووخانی چیمرلیینده ده اوزه چیخیبلار. شاهیدلرین سؤزلرینه گؤره، نووخانی چیمرلیینده اولان وطنداشلار کیمینسه سودا بوغولدوغونو زنن ائدیبلر. لاکین سونرا معلوم اولوب کی، ساحلدن ۳۰۰-۴۰۰ مئتر اوزاقلیقدا اوزونلوغو تخمیناً ۴-۵ مئتر اولان وارلیق یاریم ساعت دنیزده موختلیف ایستیقامتده حرکت ائتمهیه باشلاییب. سونرا بو قریبه وارلیغین اینسان اولمادیغینی باشا دوشهن وطنداشلار واهیمهیه دوشوبلر. بو بارهده اونیکال-آ حادثهنین شاهیدلری معلومات وئریبلر.
صمد علی اوغلو جفروو موسکوادا تانینمیش بیولوقدور، روسییا علملر آکادئمییاسینین بیولوگییا علمی-تدقیقات اینستیتوتوندا ایشلییر و دنیز حیوانلارینین نؤولری اوزره ایختیساسلاشمیشدیر. او یازیر:
«شاهیدلرین ایفادهلری ایله یاناشی، فوتوشکیللر ده وار. بلی، من اؤزوم گؤردوم! دئمک اولار کی، بوتون اوشاقلیغیم لنکراندا کئچیب، قوهوملاریم ایندی ده اورادا یاشاییر. اون بئش یاشیم اولاندا - و بو آرتیق کؤرپهلیک دئییل! - عمیمله گئجه بالیق توتماغا چیخاندا سو پریسینه چوخ اوخشایان بیر شئی گؤردوم. باشی اینسانی خاتیرلادان مخلوق بالیق سوروسو آراسیندا اوزوردو. من حیرت ائتدیم کی، اویناق سانکی بو مخلوقا تابع اولوب، علینین دالغاسینا اویغون اولاراق حرکت ایستیقامتینی ایتاتکارجاسینا دییشیر. بیزیم قاییقلا مخلوقا قدر اون مئتره یاخین ایدی، بدیرلنمیش آی گؤیده آسیلمیشدی و هر شئی آیدین گؤرونوردو. تعجبله قیشقیردیم، مخلوق دالدی و بیر داها گؤرونمهدی (صمد علی اوغلو جفرووون موصاحیبهسینین تامینی بورادا اوخویا بیلرسینیز)
شخصاً آراشدیرمالاریم و بو لاییحه ایله باغلی گوجلو اینفورماسییالاریم چوخدور. اونلارین کودلاری و قوبوستاندا مزارلیقلاری بارهده آراشدیرماما اوزون ایللردیر داوام ائدیرهم.
قیسا اولاراق دئییم کی، خزر دنیزینده خصوصی قوللهلر و اونلارین ایچینده تدقیقات بازاسی، یاشاماق اوچون ساحهلر، یوکسک تئخنولوگییالارلا تجهیز ائدیلمیش اونلارلا اوچان و اوزن آپاراتلار وار. دنیزین دیبیندهکی ایکی دوشرگهده یادپلانئتلیلر یاشاییر…
.jpg)
.jpg)
