یقین ائل دیلینده ایشلری بیردن-بیره یاخشی گئدن آداملار حاقین‌دا «باشینا شاهلیق قوشو قونوب»، "باشینا دولت قوشو قونوب" ایفاده‌لرینین دئییلدیینی ائشیتمیسینیز. کیمینسه دیلیندن «باشینا کول اولسون» قارغیشینی دا قولاغینیز چالمیش اولار.

بس نیه محض قوش و کول؟

Kult.az «بئله یارانیب» روبریکاسیندا بو ایکی ایفادنین آرخاسیندا گیزلنمیش ایکی قدیم عنعنه‌دن بحث ائدیر.

اورتا عصرلرده شرق دونیاسین‌دا دولتلر اساساً شاهلیق اصولو ایله اداره اولونوردو. بیر شاهی تاختدا اونون اولادی عوض ائدیردی. شاهین اولادی اولمایاندا بو ایش یا وزیره قالیردی، یا دا وزیر بو مقاما لاییق بیلینمیردیسه خالقین آراسیندان سئچیلمه‌یه. سئچکیلر ایسه تمامیله تصادفی بیر اصوللا بیر نوع ایندیکی لوترئیا اویناماغا بنزییردی. اؤلکه اهالیسینه پادشاه سئچیلجیینه دایر جار چکیلیر، چارچیلار اینسانلاری معین بیر گونده و ساعتدا شهر میدانینا توپلاماغا دعوت ائدیردیلر. هامی توپلاندیقدان سونرا شاه ساراییندا قفس‌ده ساخلانیلان اؤیردیلمیش قوش (بو اساساً گؤیرچین و یا طوطوقوشو اولوردو) قفسین‌دن آزاد ائدیلیردی. قوش هاوادا دوره ووروب میدان‌دا دایانمیش کیشیلردن کیمین باشینا قونوردوسا، اهالی اونو اؤزلرینه شاه سئچیردی. قدیم آذربایجان ناغیللاریندا بو اصولدان دفعه‌لرله بحث ائدیلیب.

البته بو غریبه اصول ایشه حاکمیته دلی ده گله بیلردی، عقل‌سیز دا. اونا گؤره سونرالار بو عنعنه آرادان قالخسا دا، «باشینا شاهلیق قوشو قونماق»، »تالع قوشو» قونماق ایفاده‌سی عصرلری آشاراق گونوموزه گلیب چاتیب. بیرینین باشینا یوخاریدان قوش زیلی دوشن‌ده اونا "دولت‌لی اولاجاقسان" دئییرلر. اصلینده بو اینانج دا دولت قوشو افسانه‌سیندن قالما اینانجدیر.

«باشینا کول المک» ایفاده‌سینین ایسه آجی بیر کئچمیشی وار. قدیم تورکلر عزیزلرینی ایتیره‌نده، یاخین آداملاری اؤلنده، ائولری داغیلاندا باشلارین کول و یا تورپاق تؤکردیلر. باشیندا کول، تورپاق اولان آدامین تیفاقینین داغیلدیغی، ماتم ایچینده اولدوغو بیلینیردی، اینسانلار اونا تسللی وئرمه‌یه، یاردیم ائتمه‌یه چالیشیردیلار. «کول باشینا» قارغیشی تورکییه‌ده «توپراک باشینا» ایفاده‌سی شکلینده ایشلدیلیر.