خالق تقویمینه گؤره، قیش فصلی شرطی اولاراق اوچ حیصه‌یه بؤلونور: دکابرین ۲۱-دن یانوارین ۳۰-دک بؤیوک چیلله، یانوارین ۳۱-دن فورالین ۱۹-دک کیچیک چیلله، فورالین ۲۰-دن مارتین ۲۰-دک ایسه بوز آی آدلانیر.

Kult.az خبر وئریر کی، بو گوندن آذربایجان‌دا ۴۰ گون داوام ائد‌ن بؤیوک چیلله باشلاییر.

هر ایل دکابرین ۲۱-ده یئر قیش گونش دوروشو نقطه‌سیندن کئچرکن فصیل دییشیکلییی باش وئریر. یعنی، پاییز اؤز یئرینی قیشا اؤتورور.

دکابرین ۲۱-ی هم ده گئجه‌نین ان اوزون، گوندوزون ایسه ان قیسا اولدوغو واختدیر. همین گوندن گئجه‌لر یاواش-یاواش قیسالماغا، گوندوزلر ایسه اوزانماغا باشلاییر. بو، مارتین ۲۱-دک داوام ائدیر.

آرتیق بؤیوک چیلله‌نین ایلک گونودور. دئمه‌لی، قیش فصلی اؤلکه‌میزه قدم قویوب. خالقین اینانجینا گؤره، بؤیوک چیلله قیشین ان سرت ۴۰ گونونو احاطه ائدیر. قار اینسانلاردا بوللوق-برکته اینام یاراتسا دا، هاوالارین شاختالی، چووغونلو اولماسی بیر طرفدن صحتیمیزده، امک فعالیتیمیزده معین پروبلملر یارادیر. بونا گؤره ده بؤیوک چیلله سویوق، آغیر گونلر کیمی یاددا قالیر. بعضا بؤیوک چیلله‌ده هاوالار گؤزله‌نیله‌ن سوییه‌ده سویوقلا، قار-بورانلا اؤزونو گؤسترمیر. جمعی ایگیرمی گون عمرو اولان کیچیک چیلله داها دؤزولمز، شاختالی-بورانلی کئچیر.

چیلله‌لرله باغلی بیر چوخ افسانه‌لر دیلدن-دیله کئچیب بو گونوموزه کیمی گلیب چاتیب. دئییله‌نلره گؤره، «قیش» آدلی بیر کیشینین «بؤیوک چیلله»، «کیچیک چیلله»، «بوز آی» آدلی اوچ اوغلو وار ایمیش. قیش اولجه ایلکینی – بؤیوک چیلله‌نی قیرخگونلوک سفره گؤندریر کی، گئدیب ائل-اوبالاری گزسین، دونیایا تاماشا ائلسین. گؤرسون، نه وار، نه یوخ، آداملار نئجه یاشاییر، نئجه ایشلییرلر؟

بؤیوک چیلله قالین گئیینیر. آغ قار یاپینجی‌سینی دا چیینلرینه سالیب، یولا چیخیر. دکابرین ۲۰-ده گلیب ائل-اوبایا یئتیشیر. اینسانلار سحر یوخودان اویانیب، چؤله باخاندا گؤرورلر کی، هر یان آغاپپاق قارا بورونوب. او زامان بیلیرلر کی، بؤیوک چیلله گلیب چیخیب.

چیلله گئجه‌سی ایله باغلی بیر چوخ عادت و عنعنه‌لر بو گون ده داوام ائدیر.

چیلله آخشامی عائله عضولری، قوهوم-اقربا بیر یئره ییغیشار و ایلین ان اوزون گئجه‌سینی سفره‌یه دوزوله‌ن چوخلو میوه، شیرنیات، قورو میوه‌لر، چرزلر، میوه شیره‌لری و اساساً ده خمیردن حاضیرلانمیش خؤرکلرله قید ائدرلر.

بو گئجه‌نین ان اهمیتلی آتریبوتلاریندان بیری ده قارپیزدیر. هر بیر عائله همین گئجه مطلق بیر قارپیز کسمه‌یه چالیشار. بو قارپیزی ایسه هله بیر نئچه آی اولدن، قارپیز مؤوسومونون سونلاریندان خصوصی اولاراق چیلله اوچون ساخلایارلار. چیلله آخشامی سفره‌یه ان سوندا قارپیز گتیریلیر و عائله‌نین آغساققالی، بؤیویو طرفیندن کسیله‌رک دیلیملنیر و پایلانیلیر.

عادت اوزره نشان‌لی قیزلارین، تزه گلینلرین چیلله بایرامینا دا گئدیرلر. آپاریلان خونچالار ایچریسین‌ده چیلله قارپیزی خصوصی یئر توتور. قارپیز خونچاسینا دستیینه قیرمیزی لنت باغلانمیش بیر بیچاق دا قویولور. قارپیز اوغلان ائویندن آپاریلان همین بیچاقلا کسیلیر و سونرا بیچاق اوغلان ائوینه قایتاریلیر. یئنی عائله قوران گنجلره ایسه قیزین والیدینلری طرفیندن قارپیز پای گؤندریلیر.

چیلله گئجه‌سی یئر کوره‌سینین شمال یاریم-کوره‌سینده، ایلین ۳۶۵ گونونون ان اوزون گئجه‌سی‌دیر. بو گئجه، شمسی ایلینین، دی آیینین باشلانغیج گئجه‌سی، آذر آیینین سونونجو گئجه‌سی و نووروز بایرامینا ۳ آی قالدیغینی بیلدیره‌ن ان اوزون گئجه‌دیر.

ایلین بوتون فصیللری گؤزلدیر. بو گؤزللییی حس ائتمک اوچون ساغلاملیق و خوش احوالی-روحییه بیرینجی شرط‌دیر. بؤیوک چیلله بؤیوک سیخینتیلار دئییل، خوش گونلر گتیرسین...