روسییانین آذربایجانا قارشی ترور و دوشمن‌چی‌لیک سیاستینین کؤکو نادیر شاها گئدیب چیخیر. محض شرقین بؤیوک فاتحی نادر شاه دونیایا آغالیق ائتمک ایسته‌یه‌ن روسییانین قارشی‌سینی کسمیشدیر.

Kult.az خبر وئریر کی، بو سؤزلری تاریخ‌چی عالیم زائور علیئو قئید ائدیب.

او بیلدیریب کی، ۷۰ ایل عرضین‌ده اشغال‌چی دولت اولان روسییانین نینکی آذربایجان تورپاقلارینا قدم قویماق، هئچ بو طرفه باخماق جسارتی اولماییب:

«تصادف‌دور، البته. اما محض ۲۱ یانوار ۱۷۳۲-جی ایلده رشت مقاویله‌سینه گؤره روسییا آذربایجان تورپاقلارینی ترک ائدیب گئتدی و نادیر شاهین اؤلوموندن سونرا دا اوزون مدت بو تورپاقلارا طرف باخا بیلمه‌دی.

نادر شاهین اؤلوموندن اوزون مدت کئچندن سونرا باکینی ایشغال ائتمه‌یه گلمیش روسلار بورادا جدی مقاومت گؤردولر. سیسیانووون دا باشی بوردا کسیلیب، باکی‌لیلار روسلارا جدی ضربه‌لر ووروبلار. بیر سؤزله، روسییا باکی و آذربایجانلیلاردان تاریخ بویو گوجلو مقاومت و آغیر ضربه‌لر گؤروب و بونلاری اصلا اونوتماییب. تاریخین بو حادثه‌لرینین شاهیدلریندن بیری ده بو گون شهیدلر خیابانی یئرلشن داغوستو پارکدیر. بورا اوزون زامان مختلیف دینلردن اولان شخصلرین دفن ائدیلدیی قدیم قبریستانلیق اراضی‌سی اولوب.

۸ آوگوست ۱۸۸۳-جو ایلده قبریستان‌لیقدا جسدلری آناتومیزه ائتمک اوچون کیچیک کیلسه آچیلمیشدی. نتیجه‌ده معلوم اولدو کی، بوردا دفن ائدیله‌نلرین چوخو روسییانین ایشغالچی هجوملاری نتیجه‌سینده محو ائدیلمیش روس عسگرلرین مئییتی‌دیر.

البته، روسییا بونو آذربایجانا، خصوصیله باکی‌لیلارا باغیشلایا بیلمه‌دی و ۱۹۱۸-جی ایلین مارت حادثه‌لری زامانی سیلاحلاندیردیغی ترورچو ارمنیلرله، اؤزلرینین ده اشتراک ائتدیی سویقیریمدان زامانی مینلرله قتل ائدیلمیش دینج باکیلینین بوردا دفن ائدیلمه‌سینه بیله‌رک‌دن شرایط یاراتدی. عینی ایلین سنتیابر آییندا باکی دؤیوشونده هلاک اولان تورک عسگرلرین جنازه‌لری ده بو قبیریستانلیق‌دا دفن اولونموشدور. لاکین بو، اونلارین قانا سوسامیش نیفرتلرینی ساکیتلشدیرمه‌یه یئتمه‌دی».

عالیم خاطرلادیب کی، ۱۹۳۰-جو ایللرین ایلک یاریسیندا قبیریستانلیق سؤکولدو و اونون یئرینده سرگئی کیروو آدینا پارک سالیندی:

«محض او کیرووا کی، اللری یوزلرله آذربایجانلی قانینا باتمیش ایدی. دوز ۱۹۹۰-جی ایله قدر روسییا بوردا دفن ائدیله‌ن آذربایجانلیلارین مزارلاری اوستونده ایله‌نجه‌لر تشکیل ائتدی. سووئت حاکمیتی کیروو پارکی سالینان‌دا داش چاتیشمازلیغی ایله اوزلشدییندن، باش داشلاریندان دا ایستیفاده ائدیبلر.

۱۹۹۰-جی ایل. روسییانین قانا سوسایان اللری یئنه باکییا اوزاندی. ۱۹-۲۰ یانوار تاریخلرینده شهره داخیل اولان ایشغالچی اوردویا بیر امر وئریلمیشدی: آذربایجانلیلاری باجاردیقجا چوخ اؤلدورون! نتیجه‌ده روس عسگرلر اوشاق-بؤیوک بیلمه‌دن آمانسیز قتللر تؤرتدیلر، یوزدن چوخ آذربایجانلی روس ترورونون قربانی اولدو و اونلارین دفن یئری یئنی‌دن داغوستو پارک اراضی‌سی سئچیلدی. بورادا شهیدلره مزار قاضیلان زامان دا واختیله بوردا دفن ائدیله‌ن اوچ مزار تاپدیلار. بو ۳ نفر ۱۹۱۸-جی ایل مارت سویقیریمی زامانی شهید اولانلار ایدی. اونلار دا عادت-عنعنه‌یه اویغون دفن ائدیلدی. بورادا عینی زامان‌دا بیرینجی قاراباغ محاربه‌سی دؤورونده شهید اولان آذربایجانلیلار دا دفن ائدیلدیلر.

حاضردا شهیدلر خیابانی تاریخین بیر چوخ قانلی حادثه‌لرینه شاهیددیر. اورانی زیارت ائد‌ن زامان بیز ۱۹۱۸-جی ایلین قربانلارینی دا، ۱۹۹۰-جی ایلین شهیدلرینی ده یادا سالیریق.

بورا گئدنده دایما خاطیرلاماق لازیمدیر. روسییا آذربایجان دولتینین ان بیرینجی دوشمنی‌دیر».