یوخاری

«پالتار»، «پالاز»، «پالان» سؤزلری نئجه یاراندی

آنا صحیفه یازارلار
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
«پالتار»، «پالاز»، «پالان» سؤزلری نئجه یاراندی

بیر سیرا دیلچیلر بو سؤزلری فرانسیز، روس و فارسجادان آلینما سؤزلر کیمی قلمه آلیبلار. اونلارین یانلیش تصوراتلاری بو سؤزلرین کؤک باخیمیندان قارشیلاشدیغی چتینلیکلردن اورتایا چیخیر. سؤزلرین گؤرونوشونو چتینلشدیرن عامل «ر» فونئمینین «ل» سسینه چئوریلمه‌سیدیر. بو چئوریلمه دیلچیلیکده عادی فونئتیک اولای‌دیر. شیفاهی دیلیمیزده فعاللارین ایندیکی زامانین اوچونجو شخصین جمعینده «ر» سسی «ل» سسینه چئوریلیر (یازیرلار=یازیللار).

محمود کاشغاری «دیوانی-لغت-ایت-تورک اثرینده «پالتار» سؤزونو «پارتو/بارتو» شکلینده یازیب، اونو باشقا گئییم لرین اوستوندن گئیینیلن گئییم معناسیندا ایشلدیب (دویونسوز و تیکیشسیز کؤینک و بورونجک ابا کیمی بیر گئییم).

خالچادان فرقلی اولاراق پالازین توخونماسیندا دویون ایشلدیلمیر. پالاز ساده‌جه اریش-آرغاجین بیر-بیرینه توخونماسی ایله آرتیریلیر. پالازین قدیم فورماسی دا یئره سالینان بیر دؤشه‌مه یوخ، بلکه گئییم لرین اوستوندن بورولان بیر لباس ایدی. بو مثل پالازین همن آنلامینی گؤستریر: پالازا بورون، ائل ایلن سورون.

بو گونکو دیلیمیزده بو سؤزلرین ان یاخین قوهومو «پارچا» کلمه‌سیدیر. پارچا اصلینده بیر شئیین بوتونو، یاخود هامیسی و پارا همین شئیین تیکه‌لری دئمک‌دیر. مثال اولاراق «آلتمیش پارچا کند» بیرلشمه‌سینی چوخ ائشیتمیشیک. بو، یعنی بیر محلین بوتونو و بیر-بیرینه توخونوب دوزلدیلمیش کندلردیر. بیر چایین باشلاندیغی داغدان، تؤکولدویو دنیزه قدر سوواردیغی یئرلره او چایین پارچاسی دئیرلر. اما چایین قول بوداقلاری واسطه‌سیله سوواریلان یئرلره او چایین پارالاری دئییریک. مثلاً: چایپارا و جیغاتی پارالاری.

اصلینده پارچا دا توخونمور، اریش-آرغاجین بیر-بیرینه پرچیم اولونماسیندان الده ائدیلیر. اریش-آرغاج یان-یانا دوزولوب، بیر بوتونو تشکیل ائدیر. بو سؤزله باغلی اولاراق پروفسور احمد جعفر اوغلو «پارچین»آ بیر تور قوماش، قتیفه معناسینی وئریب. فارسجادا بایراق آنلامی داشییان «پرچم» سؤزو همین پارچادان عمله گلمه‌دیر. ایپک قورداغینین اؤز اطرافینا ساردیغی پیلله‌یه «باراما و پاراما» دئییریک. بونوندا همین «پارتو/بارتو» سؤزلریندن دوغما احتیمالی گوجلودور. قدیم ائولرین تاوان دیرکلرینین اوستونو سیخ-سیخ دؤشنمیش آغاج بوداقلاری ایله اؤرتردیلر. بو دؤشه‌مه‌یه «پردی» دئییلیردی. قادینلار اؤز کیشیلرینی اؤینده بو قوشمانی اوخویاردیلار.بیر اریم وار اوردو کیمی، بیر قولو وار پردی کیمی.

بیزجه، پالتار، پالاز، پالان چوخ ساده، تیکیشسیز و بوتؤو بیر گئییم اولاراق «بارتو»، «پارچا»، «پارچین»، «پرچم»، «باراما» و «پردی» سؤزلری ایله بیر عائله‌دن اولوب اصیل تورکجه سؤزلر اولمالی‌دیر و اونلارین کؤک باخیمینی بوش یئره باشقا دیللرده آختارمامالییق.

"ساوالان"

تاریخ
2017.09.26 / 23:00
مولف
ایبراهیم رشی‌دی
دیگر خبرلر

رضا پهلوینین سلطان احمده خیانتی

ارمنیلرین "آرشین مال آلان"ی تحریفی - ماگومایئو نه‌لر یازیب

توْکنیسم سیاستی و حکومت کادرلارینا اۆمود - بئشینجی بؤلوم

توْکنیسم سیاستی و حکومت کادرلارینا اۆمود - دوردونجو بولوم

توْکنیسم سیاستی و حکومت کادرلارینا اۆمود - اۆچونجو بؤلوم

توْکنیسم سیاستی و حکومت کادرلارینا اۆمود - ایکینجی بولوم

توْکنیسم سیاستی و حکومت کادرلارینا اۆمود - یوروش مهرعلی‌بیلی

پزشکیان علیئوله هانسی دیلده دانیشاجاق؟

تورکلره آتش آچمادیغینا گؤره گوله‌لنه‌ن ۲۰۰ عسگر

پرزیدنت سئچکیلری: رئیسینین یئرینه کیم گله‌جک؟

خبر خطّی
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla