ساده اینسانلار ایسته‌نیله‌ن فورمادا اؤز دویغولارینی و اعتراضلارینی اورتایا قویا بیلرلر. توپلومون اؤنجول دوشونجه آداملاری ایسه بو جور کئچیجی ائموسییالار اساسین‌دا اؤزلری اوچون تسللی ادبیاتی فورمالاشدیرمامالیدیرلار.

مثلاً، آذربایجان‌لیلاری بیرلشدیره‌ن ان کلاسسیک نومونه «حیدر بابایا سلام» اثریدیر، بو گون بیرلیک آئوراسی اوچون اونون قیرخ ایل اؤنجکی دیری آکتوالدیرمی؟ بابک قالاسینا یوروشو بیر واخت نجات یولو اولاراق گؤروردوک. ایندی نتیجه اولاراق هانسی سیاسی تشکیلاتلانمایا رواج وئردی؟ واختیله سرحددن کسیلمیش مفتیللری اینسانلار سئوینجدن گؤزلرینی سوخوردولار و هر یان آراز حسرت‌لی شعیرله دولو ایدی. ایندی یئنه همین آراز اؤز مجراسیندا آخیر، آنجاق همین حسرتین شعیرلرده ایزی-توزو بئله یوخ. ایندی ایمکان وئرین اینسانلار اویناسینلار، ایستییرلرسه، بیر-بیرینه سوسیال شبکه‌ده دستک وئرسینلر، آنجاق بونو آذربایجانین بوتؤولویونون رمزینه چئویرمک ایدئیانی غیری-جدی سوییه‌یه گتیرمکدیر. اویناماق یوخ، شعیر یازماق، تاریخ اویدورماق یوخ، سیاسی تشکیلاتلانمانین معاصر مدلرینی یاراتماق لازیمدیر کی، دونیا سیاستینین مئنیوسونا گونئی آذربایجان پروبلئمینی سالماق مومکون اولسون. اویناماق اوزینه یئگانه تلویزییا کانالی اولان گوناز تی وی-یه هر اوینایان شخص آیدا ۱۰ دلار پول کئچیرسه، داها ارده‌ملی ایش اولمازمی؟

ایللردیر بو تلویزییا فایدالی تبلیغات ایشی آپاریر، تصور ائدین کی، اونا دونیاداکی آذربایجان‌لیلار جزعی دستک وئرسه‌لر، داها یئتکین و ساغلام هدفلری اولان بیر میللته چئوریلمک نه چتین ایشدیر؟ هامیمیزا آیدیندیر کی، توتالیتار دینی فاشیزمین اسارتی آلتیندا یاشایان توپلومون یوزلرله پروبلئمی وار، آنجاق خاریجه کؤچ ائتمیش یوزمینلرله تحصیل‌لی اینسان آوروپا و یا آمریکا دموکراتییاسینین ایمکانلارین‌دان یارارلاناراق آخی خاریجده ده جدی سیاسی، یاخود مدنی تشکیلات فورمالاشدیرا بیلمیرلر. اودور کی، کیم ایستییر اؤزو ایستدیی هاوایا چالیب-اویناسین، آنجاق بؤیوک ایدئیالارین اوزرینده بو جور ناشی‌لیقلا اویناماسین.

بیر ده ۱۹۸۸-جی ایلین میتینقلرینین مشهور آفوریزمینی خاطیرلامانین سون‌دا بلکه فایداسی اولاردی. خاطیرلاییرام کی، بیر یکه پر اوغلان اوجا سسله میدان‌داکی غلبه‌لییه "اوتورمایان ارمنی!" دئیه غضب‌لی چاغیریش ائدیردی. هامی ایله برابر اوتورمادیغینا گؤره کوتله‌نین هدفینه چئوریلمیش آغساققال کیشی ایسه چاره‌سیز شکیل‌ده ایضاح ائدیردی کی، واللاه، من ارمنی دئییلم، ساده‌جه پروتئزله چؤملیب اوتورمام مومکون دئییل.

ایندی ده اؤز بایاغی، زؤوق‌سوز حرکتلرینه دستک آلا بیلمه‌یه‌ن بعضی وطنسووه‌نلر، فیکیر پلورالیزمی پرینسیپینی اونوداراق، باشقالارینین وطن سئورلیینی شوبهه آلتینا سالماغا چالیشیرلار. کیمسه میللتین گلجیینی اؤز دویغولاری، یوخولاری، فانتازییالاری اوزریندن شکیللندیریر، کیم‌سه ده عقلا، منطیقه اویغون گلمه‌یه‌ن کئچیجی تظاهرلری الینین دالی ایله ایتله‌ییب مجاراچیلیقدان اوزاق، دوشونولموش واریانتلار تکلیف ائدیر. من هر ایکی‌سینی صمیمی، اؤز میللتینی سئوه‌ن اینسانلار حساب ائدیره‌م و کیمیسه فارسا، ارمنییه، روسا و یاخود دا هانسیسا ایته-قوردا ایشله‌مکده اتهام ائتمیرم. تکی هامی مؤوزونو دوشونسون، یوللار آراسین، مدلر تکلیف ائتسین.