سایین دوست‌لارین بیری "قاچاق" و "قوچاق" کلمه‌لری‌نین کؤکو و فرقلیلیک‌لری باره‌سینده سوروشوب. آدلیم ”قاچاق نبی“یه خیطابن هر ایکی سؤزجویون ایشلندیینه گؤره بو سوال یارانیب. سایین دوست فارسجا سورشور: «بونلار ایسم‌دیر، یوخسا صیفت؛ بیر کلمه‌دیر، یوخسا مرکب ایسم؛ قاچ+آق و قوچ+آق؟

قاچ و قوچون آنلامی آیدین‌دیر. آمما ”آق“ نئجه بیر آنلام داشیییر؟»

جاواب:
”قاچاق“ قویوب قاچمیش آداما و یا حیئوانا دئییلیر. قاچاق آدام، قاچاق آت. ایضاحلی لوغته گؤره، چارلیق [تئزار] دؤنمی حؤکومتین ظولمونه دؤزمه‌یه‌رک، حبسدن و یا سورگوندن قاچان آداما دئییلیرمیش.

— آنجاق بو هنده‌ورده مشهور بیر قاچاق وار. م. ف. آخوندوو.

”قوچاق“ سؤزو ایسه ایگید، قورخماز، جومرد، باجاریقلی دئمک‌دیر.

— بو شهرده هامیدان قوچاق من اولدوم؟ /جلیل محمدقولوزاده.

آذربایجان تورکجه‌سینده فعلدن هم ایسم، هم ده صیفت دوزه‌لیر. بونون بیر واسیطه‌سی ”آق، أک“ أک‌لری‌دیر [پسوندلری‌دیر].

ایسم: داراق، سیناق [امتحان]، یاتاق، دؤشک، ایستک.

صیفت: قاچاق، قورخاق، پارلاق، هورکک/اورکک، تیتره‌ک.

هابئله بیرچوخ ایسم‌لر صیفت کیمی ایشله‌نیر. مثلن ”گئرچک“ [حقیقی، واقعی] سؤزو صیفت‌دیر، آنجاق ایسم معناسیندا، یعنی “گئرچکلیک“ [حقیقت] معناسیندا دا گئدیر:

— بو گئرچه‌یه سایماز یاناشماق اولماز.

جومله اصلینده بئله یازیلمالی ایدی:

— بو گئرچکلییه سایماز یاناشماق اولماز.

بونلاردان بئله بیر نتیجه ألده ائدیلیر کی، قاچاق سؤزونو هم ایسم، هم ده صیفت آنلامیندا ایشلتمک اولار:
ایسم: قاچاغی قوومازلار.

صیفت: قاچاق نبی گئتدی.

آنجاق ”قوچاق“ کیمی ایستئثنالار دا واردیر. یعنی ایسمه ”آق، أک“ آرتیرماقلا یئنی ایسم و یا صیفت دوزلتمک اولور:

قوچاق: قوچ+اق (صیفت)

— جاهان [خانیم] هر ایشی دوزلدیر، قوچاق آرواددیر. /عبدالرحیم حاق‌وئردیئو.

قوچاق: (ایسم)

ظولمتِ شبده قیزاریر دان یئری؛ هایدی، قوچاق، هایدی ایگید، قوش، یئری! عابباس صحت.

نئجه یازاق ایوازطاها