بیزیم قارشیمیزدا دوران چتینلیکلرله مستقل دئولتلری اولان تورکلرین چتینلیکلری آراسیندا داغلار قدر فرق واردیر.

بیزیم قارشیلاشدیغمیز پروبلئملرین بیر پاراسی بونلاردان عیبارتدير:
1- فارسلاشما پروسه‌سی وار گوجو ایله داوام ائتمکده‌دیر. بیر کندین دیلی تورکجه‌دن فارسجایا چئوریلیرکن ساده‌جه دیل دئییل، عئینی زاماندا اونا باغلی اولان خالق ادبییاتی دا محو اولور. بیلدییینیز کیمی دیلینی ده‌ییشدیرن خالق اؤز ادبییاتینی یئنیجه یییه‌لندییی ديله ترجمه ائتمز.

دئمه‌لی تورکجه "آتالار سؤزو" و "بایاتیلار" فارسجایا ترجمه اولاراق یاشامیر اونون یئرینی ساده‌جه فارسجا "ضرب المثللر" و "دوبیتی‌لر" توتور. بئله‌لیکله اوزون عصرلردن بری بیزه یادگار قالان خالق ادبییاتیمیز یئرلی۔دیبلی آرادان گئدیر.

۲- رادیو و تئلئویزیوندا تورک دیلینده بیر جومله بیله دانیشیلمیر. یئرلی رادیو-تئلئویزیونلاردا (اؤرنه‌یین تبریز - اورمیه - اردبیل و زنجان مرکز‌لرينده) ساده‌جه محلی خبرلر تورکجه وئریلیر. بورادا دانیشیلان دیلی ایسه تورکجه آدلاندیرماق دوغرو اولماز، داها چوخ پیجین تورکجه یعنی فارسجا کلمه و عیبارتلر ایله دولو بیر تورکجه‌دیر. تورک دیلینه یئر وئریلمه‌ین رادیو-تئلئویزیوندان طبیعی‌دیرکی، تورک خالق ادبییاتینا یئر وئریلمه‌سینی گؤزله‌یه بیلمه‌ریک.

3- آنا دیلی، ادبیاتی و فولکلور ایله ماراقلانان تورکلر، محدوديتلرله اوز-اوزه گليرلر. اونلاری گئچمیشده "کومونیست" اولاراق و بوگون ده "پان تورکیست" آدییلا دامغالاییرلار. بئله‌لیکله اونلارين چتین اولان بو ایشی داها دا چتینله‌شیر.

4- تورک دیلینی اؤیره‌دن هئچ بیر رسمی قورومون یارانماسینا ال‌وئریشلی شرایط اولمامیش و اساسن دئولتین رسمی وظیفه‌سی فارس دیلی‌نین ایران چرچیوه‌سینده جوغرافیایی گئنیشله‌دیلمه‌سی‌دیر.

ظنیمجه بوگون آنا دیللرینده اوخویوب یازا بیلن تورکلرین سایی ۵۰/۰۰۰ نفره چاتماز. یعنی ایران تورکلری‌نین یوزده ٪۹۹/۷۵ آنا دیللرینده اوخور-یازار اولمادیغینی سؤیلرسک یانیلمامیشیق.

اوخویوب، یازماسینی بیلمه‌ین بیر کوتله طبیعی‌دیرکی، دیل، ادبییات و فولکلور اوزه‌رینده چالیشمالاری دا چوخ محدود اولاجاق، اونا گؤره ده کیتابلاریمیزین ان یوخاری تیراژی ۳۰۰۰ نوسخه‌ده دایانیر و نادیر حاللاردا ایکینجی و یا اوچونجو دفعه اولاراق باسیلا بیلیر.

5- ایران'دا نه اینکی تورکجه حتی فارسجا اوچون ده خالق ادبییاتی اوزه‌رینده هئچ بیر آکادئمیک ایش گؤرولمه‌میشدیر. اونیوئرسیته‌لرده فارس خالق ادبییاتی بؤلومو یوخدور.5 و بیر درس کیمی بیله ادبیات فاکولته‌لرينده تدریس اولماز. اونیوئرسیته‌لرده فولکلور و خالق ادبییاتی‌نین عومومی تئوریلری و فولکلور توپلامانين مئتودولوژيسی تدريس اولونمور. داها دوغروسو هله فولکلورو خالق ادبيیاتی بیر عئلم قولو کیمی ایران‌دا تانینمامیشدیر.

بو اوزدن بوتون ایرانلی آراشدیرماچیلار (ایستر فارس، ایسترسه ده تورک) بو بیلیمه یابانجی‌دیرلار و اونا گؤره ده ایران'دا چیخان کیتابلار بؤیوک اؤلچوده مئتودولوژیک نوقصانلارا معروض قالمیشلار.

۶- ایران'دا تورکجه کیتابلارین یایینلانماسیندا هئچ بیر سوروملو قوروم یوخدور. کیتابلارین چاپینی مالی‌لشدیرن و یایینلایانلارین چوخو کیتابلارین یازیچی‌لاریدیر. بوکیتابلاری یایینلایان ناشیرلر ده کیتابین اویغون بیچیمده یاییلماسیندا هئچ بیر سوروملولوق قبول ائتمیرلر.

۷- ایران'دا اوزون بیر مدت یعنی اسلام انقلابینا قدر (۱۹۷۸-جی ایلین سونونا قدر) اساسن تورکجه کیتاب نشر ائتمک یاساق ایدی، اوزامان آرا ۔ سیرا چیخان کیتابلار عومومن دئولت آداملاری‌نین گؤزوندن ایراق چاپ اولوب یاییلیردی. آنا دیلینده کیتابلاریمیز عومومن سون ایگیرمی‌بیر ایلدہ باسیلمیشدیر.