بیزده سس‌ چئشیدلی‌لییی آزدیر. تکی [ای کاش] بیریمیز نسیمی‌نین دیلی ایله، باشقاسی رسولزاده‌نین، باشقاسی پیشه‌وری‌نین، باشقاسی دئکارتین، بیر باشقاسی دا نیچه‌‌نین دیلی ایله دانیشایدی. کئشکه غزالی‌دن قوشقونون اؤنمینی اؤیره‌نه‌یدیک، مارکس‌دان توپلومداکی آنتاگونیزملری، فرویددان آلت‌بیلینجین قارانلیق اولدوغونو، کؤهنه راسئل‌دن آیدین دوشونمه‌یی، اوشودان ایسه اوچونجو گؤزله باخماغی.

بیزده یقین آزلیغی یوخ‌دور، شک چاتیشمازلیغی واردیر.

کئشکه شک/قوشقو ساحه‌سینده غزالینی، دئکارتی یامسیلاییردیق. کئشکه بوتون دوشونجه‌لریمیز قوشقو سوزگجیندن کئچه‌یدی. بیزده یقین آزلیغی یوخ‌دور، شک چاتیشمازلیغی واردیر. یقین بوللوغو ایچینده شک قیتلیغی واردیر. بونون اوچون هر بیریمیز عمللی-باشلی بیر دیکتاتوروق. چوخ ایستردیم کیمی‌لری قوشقو بایراغینی قالدیرسین. بو قوشقو اینسان وجودونون بوتون آلان‌لارینی، بوتون بیلگی‌لرینی، بوتون اینانج‌لارینی، بوتون داورانیش‌لارینی سارمالی‌دیر. بئله بیر چتین، بوروشوق [پیچیده] و قورخونج دوروما دوشمه‌دن دوزگون دونیا گؤروشونو منیمسه‌مک چتین‌دیر. بو قوشقونون سونوجونون گئرچک آدی “آزادلیق” اولا بیلر. اینسان وئریلی بیر وارلیق دیر. چونکو او اؤز ایسته‌یی ایله بللی توپلومدا، بللی تورپاقدا دوغولماییب. اؤز ایسته‌یی ایله بو و یا باشقا بیر اولوسا باغلی دئییل. او، آتا-آنادان گلمه بیر آدین، دینی اینانج‌لارین و اخلاقی ایلکه‌لرین داشیییجیسی‌دیر. هابئله بعضن او، اؤزونون یاراتدیغی دورومون دوستاغی‌دیر. سؤیله‌دیییم آزادلیغی سینامایینجا او، بو وئریلی دورومون دوستاقلیغیندان قورتولا بیلمز. بو قورتولوشون آراجی قوشقودور.

سؤزومدن گئری اوتورورام. اینسان‌لاری گئرچک قوشقویا چاغیرمیرام. بئله بیر قوشقو آلوو کیمی یاندیریب یاخیر آدامی؛ بیر دپرم کیمی وجود ساحه‌لرینی آلت‌-اوست ائدیر. نفس گئدیر گلمیر. اؤنریم دئکارت‌واری مئتودیک قوشقودور. بو قوشقودا ذهنسل بت‌لر دیرناق آراسینا آلینیر. بئله بیر قوشقونون ایچیندن عالمه آنلام باغیشلایان اؤزنه باش قالدیریر. دئکارت هرشئیی قوشقو سوزگجیندن کئچیرمه‌یه چالیشیرکن، دوشونمه‌یین آراجیلیغی ایله اؤزنه‌نی ثبوت ائتدی. هر شئیه قوشقو گؤزو ایله باخان اؤزنه‌‌نین وارلیغیندا قوشقو یوخ‌دور: Cogito ergo sum “دوشونورمسه وارام”.

دوشونجه دئوریم‌دیر

بئرتراند راسئل آرتیق کؤهنه فیلوسوف‌دور. لاکین اونون ایندیکی دورومودا بیزیم توپلوم اوندان گئری قالیب.، چوخ ایستردیم کیمی‌لری اونون آیدین‌لیغینی، دوشونجه توختاقلیغینی مدنیتیمیزه آشیلاسینلار. اونون نظرینجه، اینسان‌لار هرشئیدن داها چوخ دوشونمکدن دهشته گلیرلر. یوخسوللوقدان، و حتتا اؤلومدن. دوشونجه دئوریم‌دیر، [حؤکمران‌لاری] کورسودن یئره ائندیریب، یوخ ائدیر. یالانچی اوستونلوک‌لری، توپلوم‌لارین عادت-عنعنعه‌لرینی رحمسیزجه قیلینجدان کئچیریر. هئچ بیر یاسانی رسمیته تانیمیر؛ آنارشیست‌دیر. قانون قایناق‌لارینا قاراپول قده‌ر ده‌یر وئرمیر. أسکی عاغلی وئجینه آلمیر. دوشونجه قورخو-هورکو کئچیرمه‌دن قولایجا جهننم قویوسونا باخیر. بشر سوکوتوتون سونسوز درینلییینه دالمیش کیچیک بیر لکه‌دیر؛ بونا باخمایاراق دوشونجه کائناتین افندیسی کیمی اؤزونو مغرورجاسینا تاماشایا قویور. دوشونجه چئویک، اؤزگور و بؤیوک‌دور؛ عالمین بیرجه ایشیغی، بشرین أن بویوک اونورو.

اوچونجو گؤزله باخا بیلسک

چوخ ایستردیم بیزلردن کیمی‌لری اوچونجو گؤز باره‌ده دانیشسین. سورئن کئرکه‌گارد دئییرکی، دین بوتونلوک‌له داخیلی تجروبه‌دن باشقا بیر شئی دئییل. اونون أردم‌له ایشی یوخ‌دور، جننت و جهننم‌له هئچ بیر ایشی یوخ‌دور. دینین أن بؤیوک و دوزگون ماراغی سیزین داخیلی عالمینیزین کشفی‌دیر، ایچیمیزده‌کی گؤزون آچیلماسی. اوشو بونو اوچونجو گؤز آدلاندیریر. بو بیر استعاره‌دیر. شخص اؤز داخیلینی گؤرمک باجاریغینا مالیک‌دیر. ذهن سوسدوقدا بیردن بیردن بیره قاپی‌لار بؤیوک بیر دوزنلییه آچیلیر. سویوت بیر سوکوتدا ذهن همیشه‌کی دئیینگن‌لییینی دوردوردوقدا نه باش وئریر؟ یوخودا بیله [حتی] گؤره بیلمه‌یه‌جه‌ییینیز بیر اوزایین وار اولدوغونو آنلاییرسینیز.

اؤزونوز باره‌ده بیلینجه واردیقدا یاشامینیز آلت-اوست اولور. یالنیز اؤزونوزو گؤرمه‌یینیز سیزده‌کی یوکسک اینسانین باشلانغیجی‌دیر. بونونلا دا سیز داها أسکی، چوروک، تعصب‌لو و کور بیریسی دئییلسینیز. اؤزونو گؤرمه‌یی و تانیماغی باجاران اینسان داها بوتون دینی، مسلکی و فلسفی باغلی‌لیق‌لاردان قورتولور. آرتیق اونون کیمه‌سه سؤیکنمه‌یه گره‌یی یوخ. اونون قورتولشچو اؤندرلره ائحتییاجی یوخ. او اؤنجه‌دن قورتولموشدور.