مدرنیزاسیون تئوریسی، 50و 60_جی اون ایللیکده اورتایا قویولدو،تمل زمینی ده پارسونز_ون ایشله وچیلیک (işləvçilik کارکردگرایی) باخیشیدیر،دونیاداکی اکونومیک_ توپلومسال عدالتسیزلیکلری صنایعلنمه گئدیشینه(فرایند صنعتی شدن) گؤره آچیقلاییر،باتی و قوزئی آمریکانین ثروت و توپلومسال آزادلیقلاریندان سؤز ائدیب ثروتین نه اولدوغو،و بلیرله ییجی عامیللرینی تانییب تعریفلمه لییک دئیه داوام ائدیر.

ویلیام رائو ایله دنیس رونکک ین دیلینجه دئسک،مدنیزاسیونون اصل کیلیدی صنایع اورتمه سی(تولید صنعتی) اولاسیدیر،چونکو وارگوجونو بیتمیش صنایع محصوللارینین تولیدینه حصر ائدن اؤلکه لر،یالنیزجا خدماتی صنایعه یا خام مواددین صادراتینا خرجله ین مملکتلره گؤره داها ائرته جه صنایعلنمیش و دونیا سیستمینده داها یاخشی مؤوقعلر قازانمیشلار.

روستویا گؤره مدرنیزاسیون گئدیشی قاچیمسیز، باش وئره جک بیر تقدیردیر، کوره سل(جهانی) و قاییدیشی اولمایان پروسئسدیر، سایه سینده ایسه بوگونکو گلنکسل( سنتی)توپلوملارین گئتدیکجه صنایعله نیب(صنعتی اولوب) باتی آوروپا و قوزئی آمریکایا بنزه یه جکلر، مدرنیزاسیونو بیرلشیکلی و اوست اوسته بوتون مملکتلرین بیر بیزینه بنزه ده جک گئدیش اولاراق اورتایا قویور. او دونیانی ایکییه بؤلور: یئر کوره سینین قوزئیینده کی ثروتلی و گلیشمیش، صنایعلنمیش مملمکتلر(دونیانین بئشدن بیری)و گونئیده کی یوخسول،گلیشمه میش،هابئله صنایعلشمه میش مملکتلر.

روستویا گؤره مدرنیزاسیونو اون ایللیکلر اثناسیندا و نئچه آشامادا دستکلمک اولار:

1؛ گلنکسل آشاما،بو دؤنمده توپلوملاری دورغونلوق، رؤنق سیزلیک بورویور، توپلومداشلار ایسه اکینچیلیگه و ال صنایعسینه(صنایع دستی) دایالی اکونومیک سیستمییله گونده لیک حیاتین چئشیدلی سیخینتیلاریلا کئچینیرلر.

2؛ گرکچه لرین باساماسی، اکونومیک گلیشیمه چاتماق اوچون بللی بیر گرکچه لری ( پیش نیازلاری) گئرچکلشدیرمه یه باشلانماق دؤنمی، اکونومیک جوجره ییشی و گلیشمه سی، اقتصادی بیر بازارین عئینیلشمه سی دئمکدیر، بئله بیر بازارین اساس اؤزللیکلریندن معدن استخراجی و اله کئچیریلمیش محصوللارین ساتیشی، ماشین، قاتار _ و اوچاق_ یوللارین گونجلنیب گئنیشلنمه سی و گلیشیمی، هابئله سیاسال_ توپلومسال سئچکینلرین تشکیلینی سیرالایا بیلریک.

3؛ آتلاییش(جهش) آشاماسی، بو دؤنمده صنایعلنمه گئدیشی یایغینلیق و گئنیشلیک قازانیر، اکونومیک سرمایه لر یاتیرما(سرمایه گذاری اقتصادی)چوخالیر، سیاسال_توپلومسال و هؤرگوتسل قوراللاری ( تشکیلاتی، سازمانی ساختارلار) گلیشمه پروسئسی آخارینداکن قورولوب گوجله نیرلر.

4؛ تجربه لنیب بیشمیشلیگه دوغرو یؤنلنمک مرحله سی، شهرچیلیک(شهرگرایی)، گئنل ائییتیم و اؤیرتیم(اموزش پرورش همگانی)، فازلاسیلا یاتیریم یاتیرما(سرمایه گذاری بالا) و تکجه بعضی فابریکالار یوخ، بلکه اقتصادین بوتون حیصه لرینده یوکسلمه(اعتلا و رشد)

5؛توپلومون بوتون، اؤزللیکله گئنل صینیفلرینین یوخاری سوییه ده توکتیم(مصرف) مرحله سی، بو دؤنمده اؤرنک اولاراق اوتوموبیل، قاب قاجاق یوما آراجلاری(وسایل ظرفشویی) و...خدمات بؤلومونده ان گئنیش بیر توکتیجی صینیفی(طیف و طبقه وسیع مصرف کننده)اورتایا گلیر، رفاه و ترفیه اوچون چوخلو پروقراملار ایشه باشلاییر، مملکت ایسه اولوسلار آراسی سوییه سینده اؤزونه مخصوص مؤوقع قازانیب دورومونو ثوبوتلاییب مؤحکمله ییر.

20_جی عصرین یاریسیندا مدرنیزاسیون تئوریسی سوسیولوگیانین داها ماراق چکن باخیشینا چئوریلدی، کومونیست اؤلکه لر یوخسول مملکتلری آمئریکا و آوروپادا وارلی لیبرال اؤلکه لریندن نئفرتلنیب و او مملکتلری یوخسوللوغون تمل سببی اولاراق تانیتدیریردیلار، ایسه سوسیالیزمی حیات امکاناتینا و ثروته چاتماق اوچون تک یول اولاراق گؤستریردیلر، سرمایه دارلیق،کاپیتالیسمی پیسله ییردیلر،آیریجا آمئریکا سیاستچیلری ده بللی بیر چرچیوه لری ثروتلی اؤلکه لرین لیبرال اقتصادینین قوراملارینی قوروماق اوچون طراحلیق ائتمیشدیلر، بو طرحی یوخسول توپلوملارین دیش سیاستی(سیاست خارجی) ائتدیرمه یه چالیشیردیلار.

مدرنیزاسیون تئوریسینه قارشی تنقیدلر:

1؛صنایع گلیشمه سینین بعضی منفی اثرلرینی(مثلا یاشام چئوره سینه ضررلری)

2؛اؤلکه لرین تاریخ و فرهنگینی و مدرنیزاسیونون چئشیدلی طرزلرینده کی ائتکیلرینه لاقئیدلیگی،

3؛خارجی یاردیملارین آرخاسیندا تکجه انسان سئورلیک یوخ،استثمار هدفلرین ده وار اولماسینا دوشونمور،

4؛بعضی یوخسول اؤلکه لرین فقر سببینی تکجه اؤزونده تاپماق اولماز،وارلی مملکتلرین استعماری بلکه سببدیر،

5؛ائله جه ایسه اونون فقردن قورتولماسیندا تکجه صنایعلنمیش اؤلکه لرین گلیشیم اولگوسو فایداسیزدیر،یئرلچیلیک گرکدیر.