ادیب طوسی در خيال ناپختة خود به ارائة راه حلّ برای نحوۀ ریشه کن کردن زبان ترکی از آذربایجان هم مي‌پردازد. او فتوای واجب بودن تحصیل زبان فارسی و تغییر داوطلبانۀ زبان از ترکی به فارسی را برای اهالی ترک ایران؛ بخصوص آذربایجان صادر کرده؛ می نویسد:

« بر هر فرد آذربايجاني فرض است كه به تحصيل زبان شيرين فارسي؛ يعني، زبان ملّي خود كوشيده و به مرور لهجة خود را اصلاح كند و در نتيجه پس از يكي دو قرن به كلّي زبان تركي از ميان رفته و زبان فارسي جاي آن را مي‌گيرد. » (زبان فارسي در آذربايجان، ج ۱، ص ۲۱۴)

رويّة تحكّم‌آميز از قبيل آنچه در سخن اديب توسي آمد؛ در ميان باستانگرايان و فارسی ستایان ایران بسيار مرسوم است. آنها به خود حق قيمومت بر تركان ايران قائل مي‌شوند و از اين رهگذر خواب‌هاي پريشان بسياري مي‌بينند. البتّه نمی توان در بارۀ غیرقابل تعبیر بودن این خواب ها قسم خورد. با فقدان تعصّب زبانی در میان اهالی ترک ایران؛ بخصوص آذربایجان و پدید نیامدن شناخت هویّت و بیداری قومی و فرهنگی در میان اکثریّت قاطع مردم ترک ایران؛ سیاست فارسی سازی پیشرفت هایی حاصل نموده و تلاش گروه ها و روشنفکران هویّت گرا برای تغییر نگرش در میان عموم مردم ترک به نتایج و موفقیّت های محدودی دست یافته است.