مسئله ملیت‌ها و اقلیت‌های ملی نه

چنان لاینحل است که مجبور شویم همصدا با استبداد جمله «اگر به حقوق قومیت‌ها دامن بزنیم به استقبال تجزیه کشور رفته‌ایم» را تکرار کنیم و نه چنان کوچک است که بشود با شعر «همه انسانیم» آن را لاپوشانی کرد.

مسئله ملیت‌ها و اقلیت‌های ملی یکی از بزرگترین چالش‌های جهان است ولی لاینحل نیست. طبق تحقیقی که در سال ۱۹۷۲ بعمل آمده از مجموع ۱۳۲ ملت-دولت موجود در آن زمان فقط ۹/۱ درصد ملت-دولتها (فقط ۱۲ کشور) از نظر قومی همگون بودند (واکر کونور) و بقیه یا باید با تضمین حقوق برابر قومیت‌ها به همزیستی با یکدیگر ادامه دهند یا اینکه عطای این همزیستی را به لقایش ببخشند. طبق برآورد دیگری که در سال ۱۹۹۵ در پرژه اقلیت‌های در معرض خطر انجام شده ۲۶۸ ملیت و اقلیت عمده سیاسی کشورهای بزرگتر جهان شناسایی شده است. تعداد افراد ذینفع در این جنبش‌ها یک میلیاردودویست‌میلیون نفر یا ۱۷/۷ درصد از جمعیت کره زمین است. دوسوم این مردم (هشتصد میلیون نفر) مردم اقلیت‌هایی هستند که در جستجوی شناسایی بین‌المللی‌اند.(تد رابرت‌گر؛ اقلیت‌ها،ملی‌گراها و برخورد های سیاسی، ترجمه حمیدرضا کریمی)

هرچند زبان ترکی به لطف چندین و چند دولت-ملت پویا جزء زبان‌های در معرض خطر نیست ولی ترک‌های ایران به همراه اقلیت‌های ملی دیگر جزء گروه‌هایی هستند که هنوز از طرف قوانین رسمی و سازوکار سیاسی دولت متبوعشان مورد شناسایی واقع نشده‌اند. آنها در طلب شناسایی بین‌المللی نیز هستند. اقلیت‌های به رسمیت شناخته شده قوانین ایران حدود پنج هزار نفر کلیمی، حدود بیست‌وسه‌هزار نفر زرتشتی و حدود یکصدوسی‌هزار نفر مسیحی هستند و دیگر هیچ.

روز جهانی زبان مادری برای همه آنهایی که هنوز در حسرت و آرزوی شناسایی هستند مبارک باد.