ایستالین دیکتاتورلوغو دؤورون‌ده آذربایجان‌دا ۶۰ نفر شاعر و یازیچی، گوناه‌سیز اولاراق، خالق دوشمه‌نی اعلان ائدیلیب. اونلار یا "میکاییل موشفیق" کیمی باکینین "چئکا"سی سئللوللارین‌دا، ارمنی "یئمیلیانوو"اون گوللسیله محو ائدیلمیش، یا دا "حسین جاوید" کیمی اوزون مدت‌لی زیندانلارا محکوم اولاراق، سیبیرده آدسیز و ایزسیز شکیل‌ده اؤلوب و یا اؤلدورولوبلر .

۱۹۵۷ده ، حسین جاویده "براعت قازاندیریلدی" و او موناسیبتله باکی دؤولت اونیورسیتئتینین بؤیوک زالین‌دا حسین جاویدین عائله‌سین‌دن قالان تکجه قیزینین ایشتیراکی ایله، رسمی ییغینجاق کئچیریلدی. دونیا شهرت‌لی تورکییه شاعری "ناظیم حیکمت" بو مراسیمه قاتیلمیش‌دی. ناظیم حیکمت تریبونا آرخاسین‌دا اورک یانغیسی ایله بئله دئمیشدی: "یازیق و زاوال‌لی اونلارجا ادیب و دراماتورق، اوستاد و عالیملرینی هئچ‌دن آرادان گؤتورولمه‌سینه باخمایاراق آذربایجان خالقی یاشامیش و یاشایاجاق‌دیر.

خالقلار، میللتلر و عموم بشریت تاریخ بویو ییخیلیب-دوراراق ایرلیلمیش‌دیر. بو عمومی قانون‌دور". ناظیم حیکمت دانیشیغینین سونون‌دا ائله همه‌ن موناسیبتله قلمه آلدیغی "اینیور کاییک چیکییور کاییک" شعیرینی اوخوموش‌دور. او مراسیمه قاتیلانلاردان بیریسی ده طلبه اولان پروفسور موحمد تقی زهتابی ایدی. زهتابی، ناظیمین او گلیشینه گؤره بو شعیری سؤیلمیشدی:

کؤنول سوسما، میزرابینی آل گؤرک
ندن دورموسان، سازینی چال گؤرک
بیزه تورک اوستادی مهمان گلیب؛
بو گلمکله چون بیزلره جان گلیب.
او دردلشمه‌یه همزبان آختاریر،
وطن‌دن اوزاق قلبی قان آختاریر.
گل، ای شاعریم دردلشک بیر زمان،
بو ایمکانی هر وقت وئرمز جهان.
بوتون عمرونو خلقیمه حصر ائد‌ن،
همیشه ائلیمله برابر گئدن،
یولون‌دا عؤمور قویدوغون اؤلکه‌نین،
گؤزل یوردونون، داغلی تورکییه‌نین،
داغین‌دان، داشین‌دان سؤز آچدیق‌دا سن،
گؤزوم قارشی‌سین‌دا دایاندی وطن.
اؤز ایستانبولون‌دان سؤز آچدیق‌دا سن،
زورا، ظلمه هئچوقت باش ایمه‌یه‌ن،
حیات عاشیقی چارپیشان تبریزیم،
ووقارلی، قوجا، قهرمان تبریزیم،
او ایلکین بئشیک، هم ده سون مسکه‌نیم،
گلیب کئچدی بیرده‌م گؤزوم‌دن منیم.
سن ایستانبولون کئچمیشین‌دن دئدین
کئچه‌ن سن’اتین‌دن، ایشین‌دن دئدین
هوسله سنی دینلدیم گرچی من،
غورور ایله خاطیرلادیم ارکی من.
بیز ایستانبولا تارلا مهمان سیزه،
سیز اؤز شارکینیزلا قوجا تبریزه.