دیرلی هموته‌نلریم، بیزدن آیری دوشه‌ن وطن تورپاقلاریمیزی اونوتمامالیییق. سویداشلاریمیزین یاشادیغی تاریخی تورپاقلاریمیزدا، اؤز یوردلارین‌دا معروض قالدیقلاری ظلمه گؤز یوماریق‌سا، اونلارا قارشی خاین‌لیک ائتمیش اولاریق. بو گون کرکوک‌ده آخان قان، قاراباغ‌دا اسیر دوشه‌ن آنا - باجیلاریمیزین، قارداشلاریمیزین تالئیی، گونئی آذربایجان‌داکی سویداشلاریمیزین معروض قالدیقلاری ظلم بیزیم اساس میللی دردلریمیزدن، پروبلئملریمیزدن‌دیر. تاریخی تورپاقلاریمیز و سویداشلاریمیز آذربایجانیمیزین اساسی‌دیر. چونکی بو تورپاقلارین صاحبی بیزلریک. بو یازیم‌دا سیزلره آذربایجان تورکلرینین تورپاغی اولان، عمومی‌لیک‌ده تورک مدنیتیمیزین مرکزی حساب ائدیله‌جک تاریخی زنگین‌لییه، معنوی روحا مالیک اولان گونئی آذربایجانیمیزدان و اورداکی سویداشلاریمیزدان بحث ائد‌جه‌یه‌م. معاصر دؤنه‌م‌ده فارسلار طرفین‌دن معروض قالدیقلاری زولوم‌دن و گؤرمزدن گلینه‌ن آجی حقیقتلردن سؤز آچاجاغیق.

بیلدیینیز کیمی تاریخ بویو فارسلار تورک میللتینه قارشی گیزلی و آچیق شکیل‌ده بیر دوشمنجی‌لیک سیاستی یورودوبلر. بو یول‌دا فارسلارا زامان-زامان عربلر، اؤزل‌لیکله تاریخ‌چی آدلان‌دیریلان عربلردن بعضیلری دستک اولوب‌دور. بونا اؤرنک اولاراق ایبنول-اسیرین (ایززددین ابن ال-اسیر) آدینی چکه بیلریک. بئله کی، بؤیوک عرب‌دن اولما - کورد تاریخ‌چی‌سی ایبنول-اسیر بئله یازار: "سلجوق‌لو سلطانی توغرولا ایران‌دا نفیس بیر بادام شیرنیاتی اولان لاوزینئج وئریلدیک‌ده، بونو شاپپیر-شوپپور مده‌سینه ائندیریب «ایگی بیر توتماج‌دیر (توتماج آنادولو تورکلرینه عایید آیران‌لی بیر شوربادیر)، اما ایچین‌ده ساریمساق یوخ‌دور»-دئدی. باخین بو، ۱۱-جی یوزیل‌ده تورکلرین فارسلارا نئجه گؤروندویونو عکس ائتدیره‌ن بیر تابلودور. نفیس یئمک بیشیرمه صنعتین‌دن بئله آنلامایان باربار بیر میللت. حقیقت‌ده بورادا دیله گتیریلمیش اولان آشاغیلاما، عینی ایله خالقلار آراسین‌دا وار، اولان هر تورلو نیفرت کیمی بیلگی‌سیزلیک‌دن قایناقلانماق‌دادیر. اؤزلرینی حدین‌دن چوخ درجه‌ده اؤز مدنیتلرینه باغلامیش اولان فارسلارین ، ۸-جی عصرده تیکیلمیش اورخون یازیلارین‌دان دا، بونلارین قئیری-عادی گؤزل‌لیک‌ده ادبیات اثرلری اولدوغون‌دان دا خبرلری یوخ ایدی. بیر قیسمینی کاشغارلی محمودون یازییا آلدیغی اسکی تورک داستانلارینی بیلمیردیلر، چوخ زنگین اویغور تورک ادبیاتینی هئچ تانیمیردیلار. معلوم‌دور کی، فارسلارین چوخون‌دا تورکلره قارشی نیفرت بو گونه قدر اؤز هیددتینی قورویوب ساخلاییر. اؤرنک اولاراق، فاهروددین شادمانین تئسهیر-i تئمئددون-i فرئنگی باش‌لیق‌لی کیتابین‌دا بو نیفرت بو سؤزلرله دیله گتیریلیر (تاهران ۱۹۴۸، س. ۲۴) : «آوروپالیلار نه یالین آیاق، آج و کؤچری عربلره، نه ده دوزنلدیکلری باسقین و قت‌لیاملاردان سونرا آتلارین‌دان ائنیب بیر مدت دینجلینجه بیزیم ناخیشلاریمیزین، باغچا شن‌لیکلریمیزین افسونونا دوشه‌ن، تأثیرین‌ده قالان... داها سونرا دا مؤولانا جلالددین-i رومینین، سدینین، هانزین شئیرلریله اهلیلشه‌ن اییاش، قانا سوسامیش تورک و موغوللارا بنزرلر...». بو سؤزلردن بل‌لی اولور کی، فارسلار هله ده تاریخی بیلمیر و اورخون کیتابه‌لرین‌دن، قدیم تورک داستانلارین‌دان یا خبرلری یوخ‌دور، یا دا فس‌دالیق‌دان و تورکلرین مینیل‌لیکلرله اونلارا حؤکم ائتمه‌سین‌دن ایر‌لی گلن هئیران‌لیقلا بو حقیقتلری گؤرمزدن گلیرلر.

بو گون خریته‌لرده «ایران» آدلان‌دیریلان گونئی آذربایجان خالص تورک یوردو، آذربایجان تورکلرینین تورپاغی‌دیر. اصلین‌ده ایران آدینین تاریخه نظر سالدیغیمیزدا بیر اویدورمادان عبارت اولدوغونو گؤروروک. بزه‌ن، ایران آدینین مؤوجود اولما تاریخینی ۵-جی-VI. عصرلرده ساسانیلر زامانین‌دا قله‌مه آلینمیش «آوئستا»داکی میفولوژیک «ایرانویچ» آدی ایله اویغونلاشلاندیریلیب . آنجاق «آوئستا» آراش‌دیرماچی‌سی، ایللردن بری بو آبی‌دنی آراش‌دیران و ایران اونیوئرسیتئتلرین‌ده «آوئستا» پهلویجه‌سین‌دن معلم‌لیک ائد‌ن پروف. دؤکتور حسین دوزگونه گؤره، «ایرانویچ» گونوموزده اویدورولموش سونرادان اویدورولان کلمه‌دیر و «آوئستا»دا بئله بیر آد یوخ‌دور . «ایران» آدی، اصلین‌ده میفولوژی بیر قاورام‌دیر. بعضی آراش‌دیرماچیلار حساب ائدیرلر کی، «ایران» سوزو فارس شوونیزمینین باباسی فیردووسی طرفین‌دن قله‌مه آلینمیش بیر افسانه‌دن گؤتورولموش‌دور. فارس میللی روحونو یوکسلتمک اوچون فیردووسینین میفولوگییایا دایاناراق، بزه‌ن ده اؤز خیال گوجویله یازدیغی «شهنامه» افسانه‌لری، ایران-توران ساواشلارینی یانسیتماق‌دادیر. اصلین‌ده اثرده بحث ائدیله‌ن ایران، حقیقی تاریخ‌ده وار اولان بیر قاورام دئییل. بونا گؤره ده، آراش‌دیرماچیلار بزه‌ن فارسیستانی ایران، آذربایجانی توران سایمیش، بزه‌ن ده فارسیستان، پاکیستان و افگانیستان، تاجیکیستانلا بیرلیکته ایران، اورتا آسیا تورک جومهوریتلرینی ده (تورکیستان) توران حساب ائدیبلر. اما قدیم تاریخی-جوغرافی قایناقلارین هئچ بیرین‌ده ایران آدی قئید ائدیلممیش، ساده‌جه میفولوژی قاورام اولاراق «فاسلارین یاشادیغی یئر» کیمی بحث ائتمیشلر. مثلاً، فیردووسی‌دن بیر مدت سونرایا عایید ماهموت کاشغارلینین «دیوانو لوغات-ایت-تورک» (XI. یوزیل) اثرینه علاوه ائدیلمیش، دونیانین بیلینه‌ن ایلک تورک خریته‌سین‌ده آذربایجان، خوراسان، کیرمان، فارس، حتی جابارکا (یاپونییا) گؤستریلدیی حال‌دا، «ایران» ایسمی گؤستریلمیردی. اما ندن ایران ایسمی گؤستریلمیردی؟ هالبوکی کاشغارلی بو جوغرافییانی چوخ گؤزل بیلیر و بوردا وار اولان جوغرافی مکانلارا و آدلارینا بلد ایدی. حتی «دیوانو لوغات-ایت-تورک»اون الیمیزده‌کی نوسخه‌سینی ۱۳-جو عصرده چکه‌ن مئهمئت بین آبوبئکر ساوه‌لی گونئی آذربایجانین ساوه (اراک یاخینلیغین‌دادیر) کندین‌دن‌دیر، یعنی، ایرانی دا تانیمالی و تانیتمالی ایدی. اما خریته‌ده ایران یوخ‌دور، چونکو بو «ایران» سؤزو او دؤورده بیر میفولوژی قاورام کیمی، نه سیاسی، نه ده جوغرافی باخیم‌دان گئرچیی عکس ائتدیرمیردی. گئرچک‌لیک، خریته‌ده گؤستریلدیی کیمی‌دیر و بو تورپاقلار ایران یوخ، آذربایجان تورکلرینین تورپاقلاری ایدی .

آنتیک دؤووردن قالما بیر گلنک اولاراق آوروپالیلارین پئرسییا/پئرسیان دئدیکلری دؤولت - اؤلکه ۱۹-جو یوزییله قدر ایران اولاراق آدلاندیریلماییب؛ حتی گونئی آذربایجانی بیزدن آییران رزیل و تاریخین ان عدالت‌سیز موقاویله‌سی اولان، «گولوستان» موقاویله‌سینین (۱۲.۱۰.۱۸۱۳) روسجا متنین‌ده «پئرسیدسکوئ قوسودارستوو» (پئرسییا دؤولتی) یازیلمیش، فارسجا متنین‌ده ایسه «دوولئت-ائ شاهئنشاهی» (شاه‌لیق دؤولتی) آدی کئچیب‌دیر . سیزلره ده بل‌لی اولدوغو کیمی ۹۹۷-جی ایلده‌ن ۱۹۲۵-جی ایله قدر، یعنی تخمیناً مین ایل بویونجا ایندی دونیا خریته‌لرین‌ده ایران آدلانان تورپاق تورک حاکمیتی آلتین‌دا اولوب‌دیر. بو مین ایل عرضین‌ده بو تورپاقلاردا سارای و اوردو منسوبلارینی، سوی‌لو طبقه‌نی تورکلر تشکیل ائدیردی. محض بو سبب‌دن پهلوی خانه‌دانی دؤنه‌مین‌ده، یعنی ۱۹۲۵-جی ایلده‌ن سونرا بو گونوموزه قدر، ایران آدلانان یئرده تورکلویون مده‌نی ایزلری -عادت-عنعنه‌لر بوتؤولوکله قاداغان ائدیلیب‌دیر. تورکلرله الاقدار هر جور مؤوضودا علمی آراش‌دیرما آپارماق ایشی چوخ چتینلشیب‌دیر . بونون سببی، هئچ شوبه‌سیز فارسلارین، تورکلرین اونلارا یئنی‌دن حؤکم ائتمه‌سینین اؤنونو آلما سیاستی‌دیر. چونکو اهالی‌سینین یاری‌دان چوخونون تورک میللتینه مخصوص اولماسی و تورکلرین اؤز سویونو، میللی دیرلرینی آراشدیریب، کئچمیشینی اونوتمازلارسا، یئنی‌دن کوللرین‌دن دوغاراق اونلارا حؤکم ائدجیینی فارسلار چوخ گؤزل بیلیرلر.