نیچه جملات زیر را تقریبا صدوپنجاه سال پیش نوشته، اما بخاطر تطابقی که با شرایط امروزی ما دارد، بازنشر آن را خالی از لطف ندانستم.
انسان مدرن از تضعیف شخصیت رنج میکشد. او اکنون به ناظری پرسهزن بدل گشته است و کارش به آنجا کشیده است که حتی جنگها و انقلابهای بزرگ نیز به سختی میتوانند او را بیش از لحظهای تحت تاثیر قرار دهند. جنگ به پایان نرسیده، کل ماجرا به صدها هزار ورق چاپی بدل میشود تا به منزله تازهترین نوع تنقلات، ذائقه خستهی علاقمندان حریصِ تاریخ را تحریک کند و کامشان را شیرین سازد.
انسان مدرن دیگر نمیتواند به امرِ والا (The sublime) تمسک جوید، اعمالش انفجارهایی موقتی است، نه غرش طولانی رعد. او میخواهد در یک آن، در یک لحظه چیزی را بفهمد و دریابد و تخمین زند که به واقع باید ساعتها در برابرش به منزله امری بغایت والا و فهم ناپذیر حیرت زده باشد.
او آدمی مردد و بزدل میشود و دیگر نمیتواند خود را باور کند، و به ناچار در اعماق حیات ذهنی خویش فرو میرود، و در میان تلنبار آموختههایی که فاقد هرگونه اثر خارجیاند و تعالیمی که هرگز به زندگی بدل نمیشوند، غرق میشود. اکنون هیچ کس دل آن را ندارد که چنانچه هست ظاهر شود، بلکه خود را پشت نقابِ حکیم فرزانه، محقق، شاعر و سیاستمدار پنهان میکند.
- کتاب تاملات بیموقع، مقاله دوم؛ در باب فواید و مضار تاریخ برای زندگی