ایرانین غیری-فارس ایجمالاری آراسین‌دا ان چوخ تورکلرین آنا دیلی مسئله‌سینه اؤن‌م وئردیی کیمی، ایران حاکمیتی ده ان چوخ تورک دیلینین گوجله‌نمه‌سین‌دن قورخور.

بیلدییمیز کیمی اونئسجو ۱۹۹۹-جو ایلده ۲۱ فئورالی بینلخالق آنا دیلی گونو اعلان ائتدیکدن بیر نئچه ایل سونرا ایران آذربایجانی، ائلجه ده تهران کیمی ویلایتلرده یاشایان تورکلر بو بایراملا باغلی تدبیرلر کئچیرمه‌یه باشلاییب.

بونا گؤره ۲۰۰۷-جی ایلده‌ن بری دونیا آنا دیلی گونو تدبیرلرینه قاتیلان یوزلرله تورک فعال نظارت آلتینا آلینیب و حبس جزالاری ایله قارشیلاشیب.

فرزاد صمدلی عمومیتله تورک دیلی حقوقلاری اوغرون‌دا حیاتا کئچیریلن فعالیتلر و اؤد‌نیله‌ن بدللردن یاخشی نتیجه‌لر آلیندیغینی ایفاده ائدیر.
اونون سؤزلرینه گؤره، «تورکلر دیل مسئله‌سی اوزرین‌ده چوخ حساس‌لیق گؤستریب و او بیری اتنیک ایجمالار و میللتلره چیراق اولوبار. بیز دونیا آنا دیلی گونو تدبیرلرینی قید ائتمه‌یه باشلادیقدان سونرا اونلار دا بونا داخیل اولدولار».

تورک دیلی حاقلاری فعاللارینا قارشی تطبیق ائدیله‌ن آغیر باسقیلارا دقت چکن صمدلینین سؤزلرینه گؤره، ایران حاکمیتی ان چوخ تورک دیلینین گوجله‌نمه‌سیندن قورخور:

«حاکمیت بیزین دیلیمیزین تکرار تداووله گیرمه‌سیندن چوخ قورخور. چونکی ایران رژیمینه آلتئرناتیو بیز تورکلریک. ساده‌جه حاکمیته دئییل، حاکمیتی تشکیل ائد‌ن فارس کیملیینه ده آلتئرناتیو بیزلریک. اونا گؤره‌دیر کی، بیزیم اوزریمیزده چوخ یوخاری حساس‌لیق وار.»

دیل حقوقلاری مدافعه‌چی‌سی کئچه‌ن ایللرده ایران آذربایجانین‌دا دونیا آنا دیلی گونو ایله علاقه‌لی کئچیریله‌ن موختلیف تدبیرلر و عمومیتله دیل حقوقلارینا دایر حیاتا کئچیریله‌ن فعالیتلری شرح ائدیب.

او، حساب ائدیر کی، همین فعالیتلر نتیجه‌سین‌ده تورک دیلین‌ده تحصیل طلبی توپلومون بوتون کسیملرینین اساس طلبلرین‌دن بیری اولوبدور.