اعتقاد به وجود غلامان ترک در دربار سلاطین ایرانی یا به عبارت صحیح تر فارس، سپس ارتقاء ایشان از غلامی به پادشاهی در زمرۀ دیگر وجوه مشترک اندیشه و مضمون نوشته های نویسندگان ایرانی یکصدسال اخیر ایران قرار دارد و مجتبی مینوی به عنوان یکی از نویسندگان پرکار و سرشناس دوران معاصر ایران از این قاعده مستثنی نیست.

مینوی در کتاب «فردوسی و مقام او» در تشریح اوضاع مغشوش سیاسی و اجتماعی دهه های پایانی سلسلۀ سامانی و ناتوانی دربار سامانی برای رسیدگی به کار فردوسی و شاهنامه، گوشه ای از این اندیشۀ ناصواب خود را در معرض دید گذارده و می نویسد:

« در حدود سیصدوهفتاد تا سیصدونود اوضاع خراسان بکلّی آشفته و مغشوش بود. بخصوص در حدود 384 حکومت سامانی در حال انقراض بود و عدّۀ زیادی از ترکان که به عنوان غلام زرخرید از اطراف آورده بودندشان و داخل زندگانی پادشاهان سامانی شده بودند؛ بکلّی مسلّط شده بودند به کارها. بعد هم ترکهای دیگری از طرف شمال و مشرق هجوم می آوردند و با سامانیان جنگ می کردند. وضع دولت و مملکت خراب بود؛ شلوغی بود؛ نمی توانستند به این قبیل کارها، کارهای فرهنگی، کار شاهنامه و فردوسی رسیدگی کنند. » (نقد حال ص 126)

در بسیاری از داستان های شاهنامه، فردوسی پهلوانان تورانی به توانایی و قدرت می ستاید و این هم منطقی است، چرا که وقتی در طرّاحی داستان مقرّر شده است که پهلوانی ایرانی، پهلوان تورانی را شکست دهد؛ باید هم از پهلوان تورانی چهره ای قدرتمند ترسیم گردد تا ارزش کار پهلوان ایرانی به چشم بیاید. ظاهراً ناسیونالیست ها و نژادپرستان معاصر دارای کم و کاستی هایی در اندیشه و محاسبات هستند که اینگونه سرنا را از سر گشاد آن می نوازند و به جای دفاع معقول از خود و از پیشینیان فرضی خود، از آنها مردمی ناتوان و بی کفایت را به تصویر می کشند که حتّی به حاکمیّت غلامان قوم دیگر نیز گردن می نهادند و به حکومت چند قرنی غلامان ترک رضا می دادند! با این حساب جای شکرش باقی بوده که اربابان ترک نیامدند و حاکمیّت پیدا نکردند و گرنه معلوم نبود آخر و عاقبت کار به کجا ختم خواهدشد؟!