اورهان پاموک تاریخی سندلری آراشدیریب قدیم استانبولون نئجه اولدوغونو اؤیره‌نیر، سونرا اونو رومانلاریندا یاشادیر. اورهان پاموکون اورتا عصیرلر استانبولوندان باشقا یازی قونوسو یوخدور دئسک بلکه ده یانیلمامیشیق. قدیم استانبول بو گونکو یئددی تپه اوستونده قورولموش شهر کیمی گؤزل دئییلدی؛ آما پاموکون یازیلاریندا ائله گؤزل و ائله دقیق تصویر اولورکی، ایتیب باتمیش اثرلر ده اوخوجونون ذهنینده تزه‌دن جانلانیر.

آما شرقین شرف شهری اولان تبریز شهری و اونون تایسیز تاریخی اثرلری اینجه صنعتده نه قدر اؤزونو گؤستریب؟ بیر زامانلار خواجه شمس‌الدین محمد جوینی، تبریزین اورتاسیندا صاحب آباد آدلی بؤیوک بیر مئیدان سالدیرمیشدی. شهرین اهالیسی و اطراف ماحاللاردان گلن کندلیلر همین مئیداندا چادیر قوراراق اؤز ماللارینی ساتیردیلار. سونرالار اورادا توکانلار تیکیلدی. عینی واخت اوتوز مین تاماشاچی توتان بو مئیداندا آغ قویونلو حؤکمداری اوزون حسن‌ین قارشیسیندا هر جمعه گونو جاناوار اویونو نمایش ائتدیریلیردی؛ بلکه هله ده یادگار قالان قورد مئیدانی ائله همن نوماییشلرین ایزلریدیر. شاه اسماعیل بو مئیداندا توپوق اویونو تشکیل ائدیردی. بو اویوندا یئره باسدیریلمیش هؤندور بیر آغاجین اوستونه قیزیلدان دوزلدیلمیش آلما قویاردیلار. او قیزیل آلمانی، آت چاپا- چاپا اوخ ایله ووروب سالان شخص، یاریشین غالیبی ساییلاراق اؤدول آلاردی. جاناوار اویونلاریندان سونرا، خوروز، اؤکوز و دیگر حئیوانلاری دؤیوشدورردیلر. منجه صاحب‌آباد مئیدانلاریندا قورولان قورد نماییشلری هئچ ده ایتالیان گلادیاتورلاریندان دَیرسیز دئییلدی. بو اویونلار بو گونه‌دک، نئچه فیلمنامه‌نین قونوسو اولموش؟
کاتب جامی‌نین یازدیقلارینا گؤره اون‌دؤردونجو عصیرده تبریزده لیلی مجنون حامامی وار ایمیش. بو حامامین اطرافیندا یارانمیش سئوگی داستانلاری و اونون ایچینده کئچیریلن بی-گلین اویونلاری بیر چوخ یئرلرده اینسانلار آراسیندا دیلدن دیله دولاشیرمیش. بو داستانلاری نماییش کیمی ایکران ائتمک کولتور آداملارینین همتینه باغلیدیر. بو اثرلر بوگونه قالماییبسا اونلارلا ایلگیلی اثرلر یارادیب اونلاری اوخوجولارین ذهنینده یاشاتماق اولار بلکه.
دئییرلر مشروطه گونلرینده موجاهیدلر بیر توپ آراباسینی قالخیزیب ارکین باشینا قویموشدولار. او توپ آراباسی هر زامان آتش آچاردی. یاغی‌لار حیس ائدیردی گؤیدن ایلدیریم شاخیر. یاغی‌لار گئدیب اؤز ائللرینده سؤیله‌ییردی تبریزده گونشلی گونلرده ده ایلدیریم شاخیر. ارک قالاسی بو گونه کیمی شئعیرلر، نماییشلر و رومانلار قونوسو اولسایدی بلکه هئچ بو گون اونو ییخماق ممکون اولمازدی. شاه اسماعیلین توپوق اویونوندا اشتراک ائدن گنجلرین فردی یاشاملاری او تاریخی اولایا قاریشیب اوخوجویا وئریلسه‌یدی بو گون اوندان بوقدر خبرسیز دئییلدیک. اوزون حسنین جاناوار نماییشلری، ارکین باشیندان شاخان ایلدیریم میثالی توپلار، توز اولوب گؤیلره گئدن هشت بهشت سارایی، اوتانجیندان پاساژلار آرخاسیندا گیزلنن گؤی مچیدی، ییخیلمیش حسن‌شاه مچیدی، ایپک یولونون تام اورتاسیندا یئرلشن یول‌آیریجی، سوموکلو باغی، مفلوک اینسانلار طرفیندن گؤی تانریسینا اعتراض یوموروغو کیمی قالخان ارک قالاسی یازارلار و ادیبلری گؤزله‌ییر. یانی حتتا بیر شکیل پایلاشا بیلن آداملاری گؤزله‌ییرلر. . .