طبیعی حالدا و عمومیتله هر عصرین ادبیاتی اوز چاغینین نوماینده سی دیر. هر دوره نین ادبی اثرلرینده یازارین یاشادیغی دوره نین اوزل ائلمان لاری گوستریلر. ایندی سه بونو دئیه بیله ریک ادبیاتدا جامعه ایله بیرلیک ده دیل،سوز، شیوه،ترکیب لر و فرم دا دایم چئوریلیش ده دیر.

طبیعی کی بیزیم یاشادیغیمیز زامان دا سنت لر چالیشه چکیلیب،بیر سیرا فیکیرلر اونودولوب،بیر سیراسی چئوریلیب و بیر سیرا فیکیرلر یئنی دن یارانیبلار.

مدرنیته ده ، ماشین، تکنولوژی ، ارتباطات، یاشام طرزی، اداری ایش، شهرده یاشاماق، یئنی معمارلیق، تلویزیون، دونیا خبرلری، یئنی کوله لیک لر ،دونیا ساواش لاری، اونیورسیته لر، ایدئولوژیک دارتیشمالار و...، اورتایا چیخدی و بونلار هر بیری قوجاق - قوجاق دارتیشما و قونولار آچدیلار. پرابلئم لر یاراندی .پرابلئم لر سیلیندی. پرابلئم لر چئوریلیب باشقا پرابلئم اولدو. چئشیدلی سوزلر،صوحبت لر آچیلدی. هر. کیمسه بیر باخیش دان، هر علم و صنف بیر مدل بو موختلف قونولارا باخیب، آچیقلاییب،دارتیشیب و داوراندیلار.

و ادبیات دا ، بئله بیر دوروما گیردی. ایندی سه بیزیم آزربایجان ادییاتی دا بو اورتادا اوزونو گوجسوز گوستردی. باخیریق سربست شعر یاراندی،بویوک نمایشنامه لر یازیلدی،رومانلار باسیلدی،هجا شعرینده یئنی بیر سوزلر دانیشیلدی، غزل چئوریلیب یئنی غزل یاراندی، درگی لر ده یئنی سوزلر قولاغا دئیدی.

بو مدرن لشمک بیر سیرا موافق مخالف لر تاپدی.هر حالدا بو چئوریلیش و مرتبط قونولار هر علم ده هر هنرده ،باشقا باخیشلار چئوریلیش لر و حتی یئنی علم لر و یئنی هنرلر یاراتدی. منجه ایران تورک ادبیاتیندا، بو ساحه ده بویوک بیر تهلوکه لر اولارکن ،گوجلو چیخیش ائده بیلمه دی. بو تهلوکه لردن : پیشه وری دونمیندن سونرا دوروم، تورکجه نین اوخول لاردا اوخونماماسی، تورک تاریخینین دانیلماسی، دیلین عربجه فارسجایا قاتیلماسی و باشقا عامیل لر دیل ضعیف لشدی. مدرنیزم له قوشا گئده بیلمه دیک. دونیا ادبیاتیلا و حتی آزربایجان جمهوریتیله ده یاناشا بیلمه دیک.رسمی دیل و ادبیاتی بیلمزکن یازیلاریمیز آزربایجانین مختلف لهجه لرینده اولدو.

آما ایندی کی دیلداشلاریمیز ، اوزللیکله شاعیر و یازارلاریمیز سوادلانیب لار ،تاریخدن دیلدن اوخویا بیلرلر،ندن هله معیار دیل یازماق گئنیش حالدا یئرینه دوشمور? شاعیرلریمیز یازارلاریمیز سوز و دیل باخیمیندان هله ده غالبا کلاسیک یازیرلار? بو بو آنلامی چاتدیرمیرکی کلاسیکدن یوخسا سنت دن آیریلمالی ییق . بلکی سنت ده قالمامالی ییق. یازی لاریمیز بوتون دونیا کیمی بوتون مدرن ساحه دن یازمالی دیرلار ،چئشیدلی اثرلر یارانمالی دیر.

بو سوزلر بو آنلامی چاتدیرمیر کی مدرن اثرلر ایران تورک ادبیاتیندا یارانماییب یوخسا یارانمیر. بلکی عمومیت تاپماییب دیر.
پست مدرن ده هله بورج اولسون.