ایران دیل بؤلوگو و قوروپو دئیه وئریلمیش آد "ایران ممالیکی محروسه سینه اساسلانمیش بیر دیل بؤلوگو و قوروپو آدی دئییل، بو آد هیندشناس Christian Lassen طرفیندن بیر دیل بؤلوگو و قوروپونا وئریلمیش آد ساییلار.

ایران دیللری آد آلمیش دیل قوروپو، هیند دیلی عائیله سی نین هیند- ایران دیل قولوپو عائیله سی نی اولوشدورار. بو آد ایلک اولاراق 1836 اینجی ایل هیندشناس Christian Lassen طرفیندن بیر دیل قوروپونا، "ایران دیللری" دئیه وئریلمیش آد ساییلار. Christian Lassen-آ گؤره بوگون فارسچادا ایشله نن " Īrān" کلمه سی سغد دیلینده "Ērān" کلمه سی نین یئنی واریانتیدیر[2]. Christian Lassen-دن سونرا Frierich von Spiegel 1859 اونجو ایل "ایران دیللری" یئرینه اویستاداکی "ائران وئژ" کلمه سیندن یولا چیخاراق "Eranisch (ائرانی( " کلمه سینی داها اویقون حئساب ائتمیش[3]. عثمانلی ایمپراتورلوغونون داغیلماسی تورکلوک علیهینه پرده آرخاسیندا اولان دوشمنلیگین آچیق و آیدین اورتایا چیخماسینا "ایران" و "ایرانیت" مقوله سی نین قاباردیلماسینا و "ائرانی" کلمه سی یئرینه "ایرانی" کلمه سی نین ایشلدیلمه سینه یول آچمیش. بو دوغرولتودا قاجارلار حاکیمیتی زامانی آوروپایا گؤندریلمیش اؤیرنجی محفللری نین آذربایجان تورکلوگو و تورکلوک علیهینه آچیق و آیدین اورتایا چیخدیقلارینی بیر اؤرنک اولاراق گؤسترمک اولار. مسئله بونلا دا دوراقلامایاراق غلط ایله دولو یازیلمیش اویستا کتابینداکی دا airiia کلمه سینی آلمانجا arier کلمه سی ایله اورتاق گؤستررکن بیلمه دن "آریا" عیرقیچیلیق مسئله سینی قوللامیش و دستکلمیشلر. بئله لیکله ده قایناق باخیمیندان ایستر دیل بیلیمینه ایسترسه ده ائتنولوژی بیلیمینه اویوشمایان آریا راسیستلیگی مفکوره سینه کؤمکچی اولموشلار.
فارس دیلی نین تاریخ آچیسیندان و تاریخی فاکتلار اساسیندا هیندوستان و افغانستاندان بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سینه گلدیگینی قبول ائدرسک سغد دیلینده کی "Ērān" و اویستاداکی "ائران وئژ" کلمه لرینه آرخالاناراق "ایران دیللری و ایرانلی دیللر" دئییمی جغرافی باخیمدان دا بوگونکو ایران ممالیکی محروسه سینه اساسلاناجاق بیر عئلمی دئییم دئییل، بو دئییم تاریخده "ائران وئژ" آدلانان "پامیر و اطرافینداکی بؤلگه لری ایچرمه لی و شامیل اولمالیدیر. بیلیندیگی کیمی اوردو، نئپال، بنگلادئش، سئریلانکا دیللری ده ایران دیل قوروپوندا یئر آلمیش دیللر ساییلار. August Friedrich Pott و Christian Lassen طرفیندن آد وئریملیش ایران دیللری آشاغیداکیلاردیر:
1- فارسی دری، 2- اوردو، 3- کوردچه، 4- نوریستانچا، 5- بنگلادیشچه، 6- نئپالچا، 7- سئری لانکاچا و ساییره ...
و بیر چوخ اؤلمگه محکوم اولان تات، طالش، گیلک، مازندرانی، آغیز و لهجه لری.

مولانا جلال الدین رومی ده فارسچانین هندی بیر دیل اولدوغو اؤز اثرلرینده وورقولامیش، اوخویوروق:
"بیگانه مگیرید مرا زین کویم
در کوی شما خانهٔ خود می‌جویم
دشمن نیم ارچند که دشمن رویم
اصلم ترکست اگرچه هندی گویم"

قایناق:
1) شمس تبریز، رباعی شمارهٔ ۱۱۸۶
2) ایشیق سؤنمز، ایران دیل قوروپو گئنیش آنلامدا