مشارکت نخبگان و متخصصین در کلیه شاخه های اجتماعی،سیاسی،فرهنگی،اقتصادی، اداری و حتی در بخش های جزئی اداره کشور ،آینده جامعه را تضمین خواهند کرد.محدود کردن و تحت فشار قرار دادن متخصصین در یک جامعه علاوه بر اینکه ایجاد تنش می کند یقینا به ضرر جامعه و نظام حاکمه خواهد بود.

با این نظریه اگر به تنش ها ،کنشها و واکنش های سیاسی،اجتماعی جامعه ایران نظری بیافکنیم نتیجه ای که امروز حاصل شده است،زندانی ،شکنجه و محدودیت برای نخبگان و متخصصین سیاسی مطالبه گر و برای نظام حاکمه نیز به بن بست نزدیک شدن سیاست های داخلی و خارجیشان و همینطور کاهش شدید مشروعیت و مقبولیت نظام حاکمه در جامعه ایران شده است.بنا به نظر جامعه شناسان سیاسی،جامعه ای که تحت فشار باشد به مدتی قادر به تحمل استعمار و دیکتاتوری خواهند بود. بعد از مدتی جامعه ی تحت فشار واکنش نشان می دهد و این شدت واکنش بسته به میران استعمار و اعمال سیاست های دیکتاتوری حاکمان ،متفاوت است.

حال زندانی کردن نخبگان و مدیران متخصص وطن پرست آذربایجان و ملل دیگر، مسائل و مشکلات مردم را حل که نمی کند بلکه به میزان اعتراض اجتماعی افزایش و بر کثرت معترضان اضافه کرده است.جنبش ملی آذربایجان یک جنبش اجتماعی و در پی بی عدالتی ها ، تحقیر ها و تبعیض های سخت و شدید به وجود آمده است.جنبش ملی آذربایجان به دلیل روحیه دموکراتیک، خواهان اجرای عدالت در تمام سطوح اجتماعی ، سیاسی و اقتصادی است،و در واقع ملیت های دیگر جغرافیای ایران هم با تاثیرپذیری از جنبش عدالت خواه آذربایجان برانداز نیستند و الترناتیو جمهوری اسلامی محسوب نمی شود.

این بزرگترین شانس نظام و دولت ایران است و اقوام و ملیت های جغرافیای ایران امیدوار به اصلاح سیاست های داخلی است و شرکت دادن نخبگان اقوام و ملیت ها و ازادی زندانیان سیاسی نکته شروع این اعتماد است. اما این بدان معنی نیست که جامعه سیاسی آذربایجان در مقابل تبعیض ها و تحقیر ها و به زندانیهای بی اساس این جنبش بی پاسخ و بی تفاوت بماند. درست است که جنبش ملی آذربایجان به نظام و دولت بی اعتماد است ولی اگر دولت جمهوری ایران مسیر دموکراتیک و دموکراسی را باز کند می تواند سرمایه سیاسی را برگشت دهد و حداقل می تواند بر بحرانهای داخلی خاتمه داده مسیر پیشرفت را باز کند.اگر جنبش ملی آذربایجان الترناتیو باشد مطمئنا تمام اقوام جغرافیای ایران الترناتیو خواهند بود. الترناتیو نظام حاکمه و دولت ایران جریاناتی از قببل پان اریاییست ها،پهلوی ها،مجاهدین خلق ایران و گروههای تروریست کردی و افراطیون نژاد پرست هستند و این را نظام جمهوری اسلامی بهتر می داند اما تصور مخالف سخت و قهرآمیز با جامعه سیاسی آذربایجان و حرکت عدالت خواه آذربایجان برایم مشکل است.

اعتقاد سیاسی و اجتماعی جنبش ملی آذربایجان بر ایجاد عدالت به مفهوم عامه، از مسیر عدالت می گذرد و این مسیر نیز تنها یک کلید دارد و آن هم عدالت سیاسی است.تا زمانی که زندانیان سیاسی از زندانها و تبعید ها آزاد نشده و شورای نگهبان مانع حضور متخصصین و نخبگان و حقوق دانان اقوام و ملیت ها در انتخابات ریاست جمهوری،نمایندگیهای مجلس شورا و همینطور شوراهای شهر باشند، چنین اتحاد و همدلی اتفاق نخواهد افتاد و با گذر زمان نیز شکافهای اجتماعی و سیاسی بیشتر خواهند بود و یقینا نسل های آینده با مطالعه مسیر مطالبه نسل های قبل الترناتیو سختی برای نظام را تشکیل خواهند کرد.