پروفسور فرزانه نین خاطره سی/ ایکینجی بؤلوم

فولکلور و شعر صنعتیمیزله باغلی اولماغیمدا آتامین دا چوخ تأثیری اولوب. هر سؤزونه بیر آتا سؤزو، یا تمثیل ایله آنلادان کیشی گاهدان ‏یادداشینا موراجيعت ائدردی:‏

‏"کئچمه نامرد کؤرپوسوندن، قوی آپارسین سئل سنی.‏
یاتما تولکو دالداسیندا، قوی یئسین آسلان سنی". ‏

‏"گر جزبه‌یی-عشق اولسا، گتیررم، نئجه گلمز، ‏
گر جزبه‌یی-عشق اولماسا، گلسه، وئجه گلمز". ‏
‏"مجنون ایله من مکتبی-عشق ایچره اوخوردوق، ‏
من مصحفی ختم ائتدیم، او واللیل‌ده قالدی". ‏

اونون سید عظیم، صراف، راجی و صابیردن شعرلر کؤچوردوگو یاشیل جیلدلی دفتری هله ده ذهنیمین آلا-تورانیندا جانلانير. احتیاج ‏اوزوندن او، بو دفتری کیمه ایسه ساتمیشدی و همیشه اونو الدن وئرمگین آجیسی ایله یاشاردی. ‏

بئله‌لیکله، آناملا آتامین تأثیری، بیر ده آرالاریندا یاشادیغیم عادی آداملارین کوچه- باجاداکی گونده‌لیک دانیشیقلاری، شوخلوقلاری، ‏آتماجالاری، فرش کارخانالاریندا اوخونان ائل ماهنیلاری، تبریزین اولدوزلو گئجه‌لرینده یوکسلن موغامات سسلری، مکتبده آنا دیلینده درس ‏اوخویا بیلمه‌سم ده منی بو دیلین شیرین‌لیک و اینجه‌لیک دونیاسینا آلدی، منده دیلیمیزه قارشی محبت و قایغی دویغولاری یاراتدی...‏

درسیمی بیتیردیکدن سونرا احتیاجیم اولدوغوندان ایشه باشلامالی ایدیم. بئله اولدو کی، ایشه او واخت تبریزده یئگانه میلّی کیتابخانا اولان ‏تربیت کیتابخاناسیندا باشلادیم. بو کیتابخانادا تبریزده، باکی‌دا، تورکیه‌ده چاپ اولونموش تورکی کیتابلار دا وار ایدی. محمود کاشغارلی‌نین ‌‏"دیوان لغات التورک" اثری، ابن مهنا لوغتی کیمی آبيده‌لرله ایلک دفعه بورادا تانیش اولموشام. ایش ائله گتیردی کی، او ایللرده تبریزده ‏تورکجه بوراخیلان "وطن یولوندا" قزئتی‌نین (بو قزئت ۲-جی دونیا موحاريبه‌سی ایللرینده، قیزیل اوردو ایرانین شیمالینی توتدوغو سیرادا ‌‏۱۹۴۱-۱۹۴۵-‌‎ ‎جی ایللرده تبریزده بوراخیلیردی) مؤليفلریندن بعضیلری، او جومله‌دن رحمتلیک پروفئسور جعفر خندان گاهدان بیر ‏ایسته‌دیگی کیتابلارا باش وورماق اوچون کیتابخانایا گلردیلر.‏

یاخشی یادیمدادیر، بیر دفعه جعفر موعلیم ج.ممدقولوزاده‌نین تبریزده چیخاردیغی "موللا نصرالدین" ژورنالی‌نین نؤمره‌لرینی آختارماغا ‏گلمیشدی. من همین نؤمره‌لری آسانلیقلا تاپیب اونا وئردیم. بو، آرامیزداکی تانیشلیغی داها دا مؤحکملندیردی. جعفر خندان آذربایجان دیلینی ‏داها دریندن منیمسه‌مکده، اونون قایدا-قانونلارینی اؤیرنمکده، زنگین کلاسیک و موعاصير ادبیاتامیزی اؤیرنمکده منه اصل موعليم‌لیک ‏ائله‌‌دی. بو، اولدوقجا نجیب، آلچاق‌کؤنول، عالیجناب اینسان ایشینی-گوجونو بوراخار و هئچ اولماسا هفته‌ده بیر نئچه ساعاتلیغا منه باش ‏ووراردی. الینه دوشن کیتابلاردان منه گتیرردی. منیم آنا دیلینده یازدیغیم ایلک مقاله‌لری ده ایلک دفعه ج.خندان "وطن یولوندا" قزئتینده چاپ ‏ائتدیردی. "وطن یولوندا" چیخان ایلک مقاله‌م "دیوان لغات التورک»ده گئدن آتا سؤزلری"، ایکینجی مقاله‌م "فضولی یارادیجی‌لیغینا یئنی ‏باخیش" آدلانیر. همین مقاله‌لری چاپا حاضرلاماقدا جعفر موعليمین امگی بؤیوک اولوب. مئنیم آذربایجان فولکلورو باره‌ده یازدیغیم ‏سونراکی یازیلارین اونو چوخ سئویندیردی. اونو داها چوخ سئویندیرن او ایللرده باکی‌دا تزه چاپدان چیخمیش "موختصر آذربایجان ادبیاتی ‏تاریخی". کیتابی باره‌ده یازدیغیم مولاحيظه‌لریم اولدو. مقاله، یادیما گلنی، "شفق" مجله‌سینده چیخمیشدی.‏

رحمتلیک پروفئسور جعفر خندانین خاطيره‌سینی همیشه عزیز توتماغی اؤزومه بورج بیلیرم. حئیف کی، هله ایندییه قدر بیر خریزانتئم ‏گولو (بو گولون بیزده کؤوکب گولو آدلاندیغینی دا ج.خندان‌دان اؤیرنمیشم) گؤتوروب اونون مزارینی زیارت ائده بیلمه‌میشم. هله بیر نئچه ‏گون ده باکی‌دایام. بلکه ده نصیب اولدو.