انسانها بر حسب نگرش خود ، برای کنترل جامعه انسانی و تامین نیازهای اقتصادی،اجتماعی،فرهنگی و روابط انسانی پیرو تفکرات و اصولی هستند که به این نیازها اهمیت داده و در راستای همین نیازها عمل کرده و بر حسب مقتضیات زمان ،ملت خویش را رهبری کند. و همچنین به لحاض اینکه انسان موجودی تحول گرا هست، اصولی را پیروی می کند که قابل تغییر و قابل تطبیق با نیاز جامعه باشد.

اگر حکم اعدام را در نظر داشته باشیم،این حکم از ابتدای نسل بشر در قوانین احکام تمام ادیان،پادشاهان و یا قببله ها وجود داشته و از شیوه های مختلفی اجرا می شد.هم اکنون بیش از ۵۴درصد یعنی ۱۰۶کشور جهان اعدام را ممنوع کرده است .اما در ۵۶کشور جهان که امریکا و ایران نیز جزئی از این تعداد می باشد هنوز حکم اعدام قانونی است با این تفاوت که در خیلی از ایالات امریکا حکم اعدام یا اجرا نمی شود و یا خیلی به ندرت انجام می گیرد.حال باتوجه به شناختی که از حرکت ملی آذربایجان به عنوان یک حرکت مطالبه گر و ملی و با توجه به شناخت مکفی از فعالین سیاسی ،فرهنگی آن داریم،حکم اعدام را که از سنگینترین احکام و مجازات یک انسان است را باطل می دانند و اعتقاد دارند اگر جامعه انسانی که انسانها در آن زندگی می کنند، ممکن است افرادی را پرورش دهد که یک ملت را رهبری کند مانند اتاتورک ،گاندی،ماندلا،پیشه وری،اسکندر و ...و یا افرادی به جامعه تحویل دهد که خائن به ملت خویش است که ما هر روز شاهد آن هستیم.اما کنترل جامعه بدون اقدامات شدید قهر آمیز نیز ممکن است.خاطرنشان سازیم که سیاست مخرب دولت ها با ملت خود ،دلیل اصلی این تضاد هاست.بیش از۹۰درصد زندانیان جمهوری اسلامی ایران مرتبط با مواد مخدر و موارد مشابه هست .چنین اماری نشان می دهند جمهوری اسلامی ایران در زمینه اقتصادی، هم تئوری و هم عملی بسیار ضعیف است و هیچ راهکاری برای خروج از بحران های اقتصادی ندارد.در حالی کی آذربایجان دروازه اقتصاد اروپاست ،مرکز تحولات خاورمیانه است ،روی خط واسط ترانزیتی شرق و غرب است و همچنین روی مسیر اقتصاد جاده ابریشم قرار دارد.علاوه بر داشتن تمامی پتانسیل های جغرافیایی ،مواد معدنی،کشاورزی و توریستی پتانسیل های لازم را جهت توسعه سریع در کوتاه مدت را دارد بلکه دارای نیروهای متخصصی نیز هست.پس چرا جمهوری اسلامی از این پتانسیل ها استفاده نمی کند بحثی دیگر است. تمامی فعالان سیاسی،اقتصادی و فرهنگی آذربایجان هم نیاز جامعه خود را می دانند و هم برنامه جامع برای مبارزه با بیکاری،فقر،اعتیاد و پویایی اقتصادی را دارند.بنابراین درک صریح از تفکرات انسانها زمینه ساز استفاده بهینه از پتانسیل ها می تواند موجب وصل افکار