قسمت اول

در دموکراسی ، مبارزه سیاسی در خارج از انتخابات عمومی هم همان خصیصه باز و منظم را حفظ می کند. مبارزه سیاسی در مذاکرات مجلس، در جدلهای روزنامه ها ، در مجامع و مباحثات و در تظاهرات احزاب ، اتحادیه ها و سازمانهای گوناگون، در برابر چشم همه مردم جریان می یابد.

البته ، این عمومیت مطلق نیست. حتی در نظامهای دموکراتیک نیز قسمتی از سیاست در تاریکی ، در اختفا و به صورت سری جریان دارد.

مثلا شناخت منابع تامین هزینه انتخابات ، مداخلات برخی از قدرتهای خصوصی در حکومت یا دستگاه اداری، اگر غیرممکن نباشد دشوار است. اما در اینجا قسمت تاریک سیاست محدود است. بر عکس ، در نظام استبدادی تاریکی بر همه جا سایه افکنده است. مذاکرات ، جدلها ، مباحثات ، تظاهرات معمولا ممنوع است:

از نظر رسمی و در ظاهر امر افکار عمومی در ستایش وفاداری و عشق به حکومت یکپارچه است. ملت متحد است و هیچ دسته بندی در ان راه نیافته است. در چنین وحدتی شک کردن و دسته بندیهایی به وجود اوردن جرمی است که به وسیله قانون سرکوب می شود. در عمل ، اتفاق نظر و وحدت ساختگی است. مبارزه سیاسی وجود دارد اما به صورت مخفی و پوشیده.

در حکومتهای مستبد به جای مبارزه های سیاسی باز موجود در دموکراسیها ، مبارزه های پنهانی و یا مبارزه های زیر زمینی وجود دارد. پنهان کردن مبارزه اشکال مختلفی به خود می گیرد. نهادهای دولت نیز ممکن است هر کدام به صورت وسیله ای برای مدافعه ، و یا بیان کردن منافع پاره ای از گروهها و طبقات درایند.