یازار و پوبلیسیست محمد رهمانیفر گونئی‌ده و تئهران‌دا تورکجه کیتاب نشر ائد‌ن ناشیرلرین قارشیلاشدیغی باسقیلار و محدودیتلری شرح ائدیب. او، همچینین ایران‌دا کیتاب سرگیلرینه رغبت گئتدیکجه آرتارکه‌ن، کیتاب ماغازالارینین موشتری‌سیز قالماسینین سببلری حاقین‌دا دانیشیب.

محمد رهمانیفرین دئدیکلرینه گؤره، تورکجه کیتاب نشر ائد‌ن ناشیرلر و یازارلار چاپ ایجازه‌سی اوچون مراجعت ائتدیک‌دن، کیتابلارین ساتیشینا قدر موختلیف باسقیلار و مهودیتلر ایله اوزلشیرلر.

کیتاب اوخویانلار ایسه خصوصیله کیچیک شهرلرده ایستدیکلری کیتابلاری تاپا بیلمیرلر. بونلار واخت آییریرلار کی، ایلده بیر دفعه ویلایت مرکزلری و یا تئهران‌دا قورولان کیتاب سرگیلرینه گئدیب و ایستدیکلری کیتابلاری تعمین ائتسینلر.

کئچه‌ن گونلرده تبریز، اورمییه، بیناب و تئهران کیمی شهرلرده فعالیت گؤستره‌ن تورک ناشیرلرین ۱۷-جی تبریز بئینلخالق کیتاب سرگی‌سینه آلینماماسی تپکیلره یول آچمیش‌دی. اعتراضلارین آردینجا شرقی آذربایجان ویلایتینین ایرشاد و مدنیت ایداره‌سی ناشیرلرین سرگی‌ده پاویلیون قورماسینا ایجازه وئردی.

رهمانیفرین سؤزلرینه گؤره، سوسیال شبکه‌لرده گئنیش اعتراضلار اولماسای‌دی، ناشیرلر سرگییه آلینمایاجاق‌دی:

«دئییرلر ایرشاد ایداره‌سی ایله ایچری‌ده موذاکیره‌لر آپاریلیب. اما منیم تکیدیم بونادیر کی، اعتراضلار سوسیال شبکه‌لرده عکس اولونماسای‌دی، او موذاکیره‌لر نتیجه وئرمه‌یه‌جک‌دی. ایرشاد ایداره‌سینین گئری چکیلمه‌سینین ایلکین سببی بو اعتراضلار اولدو.»

یازار ایران‌دا کیتابلاری ساتماق و تانیت‌دیرماق اوچون ناشیرلرین کیتاب سرگی‌سینه قاتیلماسینین واجیب و اؤن‌م‌لی اولدوغونو وورغولاییر.

او، ایران‌دا بیر یان‌دان کیتاب ماغازالارین‌دا موشتریلرین گئتدیکجه آزالدیغینی، دیگر یان‌دان ایسه کیتاب سرگیلرینه رغبتین آرتدیغینی اؤنه چکیر.

«کیتاب اوخویانلارین سایینین آزالماسی سبب اولور کی، شهرلرده‌کی کیتاب ماغازالاری بیر چوخ کیتابلاری گتیره بیلمیرلر... کیتاب ساتیجیلارین‌دا او بودجه یوخ‌دور کی، یئنی چاپ‌دان چیخان کیتابلاری آلیب گتیرسینلر. ناشیرلر ده بو ریسکی ائتمیرلر کی، ساتیشی آز اولان کیتاب ماغازاسینا کیتابلاری نیسیه گؤندرسینلر،» او، سؤیلییر.

ایران‌دا کیتاب ماغازالاری ضعیفله‌ییبلر. گونو-گون‌دن باغ‌لانیرلار. بیری من اؤزوم، کیتاب ماغازامی باغلاماغا مجبور قالدیم.
مده‌نی فعالین دئدیکلرینه گؤره، «کیتاب اوخویانلار ایسه خصوصیله کیچیک شهرلرده ایستدیکلری کیتابلاری تاپا بیلمیرلر. بونلار واخت آییریرلار کی، ایلده بیر دفعه ویلایت مرکزلری و یا تئهران‌دا قورولان کیتاب سرگیلرینه گئدیب و ایستدیکلری کیتابلاری تعمین ائتسینلر.»

او، موشتری‌سی آزالان بیر چوخ کیتاب ماغازاسینین باغلاندیغینا دقت چکیر: «ایران‌دا کیتاب ماغازالاری ضعیفله‌ییبلر. گونو-گون‌دن باغ‌لانیرلار. بیری من اؤزوم، کیتاب ماغازامی باغلاماغا مجبور قالدیم.»

محمد رهمانیفر دئییر، «بیر ده بیر قریبه مسئله وار کی، بوگون ایران‌دا ناشیرلرین سایی کیتاب ماغازالارین‌دان چوخ‌دور. اؤزل‌لیکله تبریزده و آذربایجان‌دا. بو چوخ قریبه مسئله‌دیر... اما حقیقت بودور کی، بو گون کیتاب نشر ائتمیین منفتی کیتاب ساتماق‌دان داها چوخ‌دور. بونون دا عاملی وار. خلاصه دئسه‌م، بیر یازار کیتابینی گتیریر ناشیره، ناشیر اوندان پول آلیب کیتابینی چاپ ائدیر. سونرا دا وئریر قوجاغینا دئییر گؤتور گئت!»

بئله بیر شرایط‌ده، رهمانیفرین سؤزلرینه گؤره، «ناشیرلرین اساس گلیری کیتاب سرگیلرین‌دن‌دیر. کیتابلارینی اساساً سرگیلرده ساتیرلار. سرگییه آلینمایان‌دا، کیتابلاری اللرین‌ده قالیر.»

سون بیر-ایکی ایلده، ناشیرلر یا یازارلار یایدیقلاری کیتابلارا تقدیمات کئچیرمک ایسته‌ییبلر کی، ان آزین‌دان مئدیایا چیخ‌سین، یا بئش نفرین قولاغینا چات‌سین کی، بئله بیر کیتاب چاپ اولوب. اما بو مراسیملر لغو اولونوب. تورکجه کیتابلارین تقدیماتینا ایرشاد ایداره‌سی طرفین‌دن ایجازه وئریلمه‌ییب.
او، ایران آذربایجانین‌دا یئنی کیتابلار نشر ائد‌ن بیر چوخ تورک ناشیر و یازارا تقدیمات مراسی‌می کئچیرمک ایجازه‌سی وئریلمدیینی اؤنه چکه‌رک، کیتاب سرگیلرینین کیتابلاری تانیت‌دیرماق اوچون ده الوئریش‌لی فورصت اولدوغونو وورغولاییر:

«سون بیر-ایکی ایلده، ناشیرلر یا یازارلار یایدیقلاری کیتابلارا تقدیمات کئچیرمک ایسته‌ییبلر کی، ان آزین‌دان مئدیایا چیخ‌سین، یا بئش نفرین قولاغینا چات‌سین کی، بئله بیر کیتاب چاپ اولوب. اما بو مراسیملر لغو اولونوب. تورکجه کیتابلارین تقدیماتینا ایرشاد ایداره‌سی طرفین‌دن ایجازه وئریلمه‌ییب.»

رهمانیفر علاوه ائدیر، «کیتاب سرگی‌سینین باشقا فای‌داسی، ائله آدین‌دا دا اولدوغو کیمی کیتابین سرگیله‌نمه‌سی‌دیر. باخیرسان ایرشاد ایداره‌سی کیتابین چاپینا ایجازه وئریب، اما اونون کیتاب ماغازالارینین ویترینین‌ده دورماسینا ایجازه وئرمیر. البته، کیتاب سرگی‌سین‌ده ده گؤرموشه‌م کی، سئنزورا مأمورلاری گلیب ناشیرلره دئییرلر کی، بو کیتابی گؤز اؤنونه قویما!»

محمد رهمانیفر تورک ناشیرلره قارشی باسقیلاری سون واختلار «تورک دیلی، مدنیتی و کیملیینه قارشی» آرتان باسقیلارین بیر حیسه‌سی حساب ائدیر:

«تورک ناشیرلری سرگییه آلماق ایستمدیکلرینین بیر سببی ده بودور کی، ایستمیر اهالینین حتی گؤزو بو دیل‌ده چیخان کیتابلارا دی‌سین... ساده‌جه ناشیرلر و کیتاب سرگیلرینه باخمایاق. ایران‌دا عمومیتله تورک کیمیلیینه قارشی هوجوملار آرتیب. گون یوخ‌دور کی، تئهران‌دا چیخان قزئتلرین بیری دیلیمیزه و کیملییمیزه هوجوم ائتمه‌سین. بونلارین بیر سببی وار. خصوصیله آذربایجان‌دا و حتی عمومی دانیشساق، ائله ایرانین باشقا بؤلگه‌لرین‌ده ده بیر تورک اویانیشی واردیر. بو داها قدیم‌دن باشلاسا دا، سون زامانلار اؤز گوجونو سرگیله‌مک‌ده داها اوغورلو اولوب.»

محمد رهمانیفر ائل‌جه ده تورکجه کیتاب نشر ائد‌ن یازارلار و ناشیرلرین چاپ ایجازه‌سی آلماق مرحله‌سین‌دن، کیتابلارین ساتیشی و یاییلماسینا قدر قارشیلاشدیقلاری محدودیتلر و باسقیلاری آچیقلاییب.