شیوع اخیر نوعی کروناویروس در چین جزو صدر اخبار جهانی است و احتمالا مدتی خواهد بود. جدا از درسهای بهداشتی و پزشکی آن، درسهای مهم دیگری می تواند از این اتفاقات گرفت:

1- «مرض» خودت را باید کنترل کنی.

چین برای جلوگیری از شیوع کروناویروس از شهرهای شایع شده به نقاط دیگر، اقدامات وسیعی می کند و مخصوصا سعی می کند که از مرزهایش فراتر نرود. چرا؟ این اقدامات فقط بخاطر نوع دوستی حکومت چین نیست بلکه شدیدا نگران روابطش با دنیاست. وقتی قدرت دوم دنیا چنین تلاشی می کند، درسی است برای«نیمچه‌قدرتها» که خیلی مواظب باشند که برای دیگران «مشکل» درست نکنند. مرض چه کروناویروس باشد چه مرض دیگر، «مرض» را باید کنترل کرد. اگر می‌شد مرض را کنترل نکرد، چین اینقدر تلاش نمی‌کرد.

2- مرض مثل اجل معلق خواهد آمد، مشکلات قبلی خودت را حل کن.

وقتی یک مرض تقریبا غیرمهلک، چین را بخود مشغول می‌کند و ضعفهای آن را نشان می‌دهد، «نیمچه‌قدرت»‌هایی که خود را یک «نیمچه چین» توهم می‌کنند، باید درس بگیرند و ببینند که آیا به اندازه "نصف" چین آمادگی دارند؟ به اندازه "نصف نصف" چین آمادگی دارند؟ آیا اگر مشکلی/ مرضی/ زلزله ای/ ... پیش بیاید می توانند از فاجعه جلوگیری کنند؟ آیا نباید مشکلات متعدد درهم تنیده شده را حل کرد؟ آیا نباید آماده بود؟

3- ویروس «شعور» ندارد

ویروس نمی فهمد که نباید در «موقعیت حساس کنونی» بیاید، و نمی فهمد که باید از «برخورد سخت» حکومت با مخالفانش درس گرفته باشد. ویروس شعور ندارد و می آید و مبتلا می کند. فقط هم ویروس نیست. هر مشکلی که تحت کنترل عقلانیت آدمها نباشد، می تواند پیش بیاید و عوامل «برخورد سخت» حکومت، نمی توانند کاری برای مقابله با «مشکل» بکنند، چه سیل اول سال باشد، چه خشکسالی باشد، چه تورم سرتاسر سال باشد، چه اختلاس و فساد مزمن باشد، چه رکود و انحصار مزمن باشد، چه کمبود بودجه و امکانات مدارس باشد، چه تلف شدن صدها میلیارد دلار باشد، چه اپیدمی بیکاری میلیونها نفری باشد که باید مشغول به اشتغال متناسب باشند ولی نیستند، چه سیل آخر سال باشد، و چه «مشکل» به شکل دیگری باشد. (این مشکلات نمی فهمند که نباید پیش بیایند ...)

4- با پزشکان جنگ نکن. سالمها را مریض خطاب نکن

اگر مریضی بجای قبول کردن مرض خود، افراد سالم را مریض خطاب کند و آنها را راهی بیمارستان و تیمارستان کند، آیا شفا خواهد یافت؟ اگر مریضی با پزشکان حاذق و مجرب بجنگد، آیا شفا خواهد یافت؟

5- از «مرض» خودت غفلت نکن

در اخبار آمده که شیوع کروناویروس در (حوالی) شهر ووهان چین از حدود شهریور/ مهر شروع شده است! قاعدتا متخصصان چینی در کمتر از یک ماه به جمعبندی رسیده اند که "کروناویروس بشدت مسری است و درمان هم ندارد". ولی ظاهرا مقامات ارشد به موقع تصمیم گیری نکرده اند تا ... تا موقعی که مجبور شده اند یک شهر 9 میلیون نفری را قرنطینه کنند و بعد یک شهر دیگر را و ... شده یک مشکل چینی بعد یک مشکل بین المللی. متاسفانه فقط کروناویروس نیست که به آن بموقع توجهی نشده بلکه اغلب مشکلات دیگر هم در ابتدای تشخیص، بمراتب آسان تر و بمراتب ارزان تر حل می شوند ولی اگر مسئولان خود را بزرگ‌تر از آن بدانند که بموقع به نظرات و توصیه های متخصصان گوش کنند و اگر مردم مناطق مختلف برای حل مسائل خود اختیار تصمیم گیری نداشته باشند، مشکلات بزرگتر و بزرگتر می شوند و کشوری و بین المللی می شوند.

6- چرا تنهایی؟

کشورهای مختلف، شرکتهای بزرگ، و سازمانهای بین‌المللی؛ هر کدام قابلیتها، تخصصها و امکانات زیادی دارند که چین بدون همکاری با آنها نمی‌تواند کروناویروس مهار/ کنترل/ درمان کند و بدون همکاریها، هزینه‌های خیلی بیشتر انسانی و مادی وارد خواهد شد و مدت بیشتری طول خواهد کشید. هر مشکل اقتصادی/ اجتماعی/ سیاسی هم که مسری باشد و سرایت آن سریعتر از دوره درمانش باشد، همین‌طور است و نیاز به همکاریهای نزدیک و متعدد بین‌المللی دارد و خواهد داشت. لذا نه تنها محدودیت روابط حکومت با حکومتهای دیگر خطرناک است بلکه محدودیت روابط شرکتها و سازمانهای حکومتی و غیرحکومتی اعم از دانشگاهها، شرکتها، سازمانهای سلامتی، بانکها و ... با دیگر موارد مورد نیاز در خارج نیز می‌تواند "قابلیت مقابله با خطرات و تهدیدات" را تضعیف‌ کند.

7- ما کاملا آسیب‌پذیریم و به اندازه‌ای که بعضیها توهم می‌کنند آمادگی نداریم.