ساکنان مناطق مختلف کره زمین، با توجه به خصوصیات مختلف جوی، اقلیمی، طبیعی و جغرافیای مناطق خویش، هر کدام موعد و روز خاصی را به عنوان آغاز و پایان سال تعیین کرده‌اند که به آنها تقویم طبیعی گفته می‌شود. در کنار تقویم طبیعی، تقویم مالی یا تقویم رسمی و کاری نیز وجود داشت که از طرف حاکمان برای بهبود کشورداری وضع می‌شد و گاهی از دو یا سه تقویم به صورت همزمان استفاده می‌شد؛ چنانکه در تقویم رسمی امروزی ایران اول بهار آغاز سال محسوب می‌شود ولی سال تحصیلی، سال آبی، سال زراعی و... از اول پاییز آغاز می‌شود. پیشتر اول پاییز آغاز سال مالی بود تا کشاورزان بتوانند بعد از برداشت محصول و خرمن در اواخر تابستان مالیات سالانه خود را بپردازند و اول بهار آغاز سال مذهبی بود؟!

علاوه بر الزامات طبیعت و حکومتداری، ادیان و مذاهب نیز در تعیین مبدا تاریخ و آغاز سال‌ها نقش اساسی داشته‌اند و پیروان آنها روزهای مهم دینی خودشان را مبدا سال قرار داده‌اند که به آنها تقویم مذهبی گفته شده و تقویم‌های میلادی و هجری که براساس تولد حضرت عیسی(ع) و هجرت حضرت محمد(ص) بناشده‌اند مثال‌هایی از تقویم‌های مذهبی هستند. براساس محاسبات، غدیر خم (18 ذی‌الحجه) سال دهم هجری که براساس اعتقاد شیعیان روز تعیین علی(ع) به امامت و ولایت است با 29 حوت (اسفند) مصادف بوده و فردای آن روز آغاز ولایت او و مبدا سال مذهبی شیعیان است و برای همین در تاریخ شیعیان از اول بهار به عنوان آغاز سال مذهبی در کنار سال‌های مالی و طبیعی یاد شده است و عید بهار یا همان نوروز صرفا در جغرافیای شیعه ریشه دارد و مسلمانان سنی کمترین وقعی به آن ننهاده‌اند و به احتمال زیاد این عید ارتباطی با هیاهوی دروغکی باستانگرایان ایرانی نیز ندارد.

در تقویم مناطق مرکزی و گرم ایران 15 بهمن و در تقویم طبیعی ترکمن‌ها 21 اسفند آغاز گرم شدن زمین و روز اول سال جدید است.
دست برقضا آغاز سال طبیعی آذربایجان با تقویم مذهبی شیعه نیز مصادف شده و در تقویم طبیعی آذربایجان اول حمل (فروردین) روز گرم شدن زمین و آغاز سال جدید است. اسناد تاریخی بسیاری نیز مؤید این مسئله است که در سال 471 هجری قمری سلطان جلال‌الدین ملکشاه سجلوقی گروهی از منجمین را گردآورد و روز اول حمل را آغاز سال مقرر داشت که پیش از آن روز وسط برج دَلو (بهمن) بود و هنوز هم زرتشتیان یزد دهم تا پانزدهم بهمن را به عنوان آغاز سال جدید خود جشن می‌گیرند که با تقویم طبیعی مناطق فارس ایران همخوان است.