كاشغرلی محمودون وئرديگی معلوماتا گؤره، قديم توركلر پولا «يارماق» دئييرميشلر. ديوانين متنيندن آيدين اولور كی، «يارماق» آدی ايله تانينميش پولون جنسی، گوموش اولموشدور. كاشغری همن كلمه­‌يه سينونيم اولاراق «آقچه» سؤزونو ده وئرميشدير. چونكی اونون استحصاليندا «گوموش»دن استفاده ائديليردی.

كاشغری دئيير: توركلرين يارماق سؤزونه قارشيليق اولاراق عربلرده «درهم» سؤزو واردير. اويغورلار ايسه يارماق سؤزونو «يارتماق» كيمی تلفّظ ائديرلر. اويغورلار آليش-وئريشلرينده اوزونلوغو دؤرد آرشين و ائنی بير آرشين اولان بئز پارچادان پول (اسكناس)يئرينه استفاده ائديرميشلر. كاشغری دئيير: اوز­رينده اويغور خانی‌نين دامغاسی (مؤهور) اولان پولا «قامدو» دئييليردی، همن پول، كؤهنه‌­لديكده يويولور، يامانير و تزه­‌دن مؤهورلنير، ايشله­‌نيردی. همن پول ان آزی يئددی ايلدن بير تزه‌­لنيردی. باشقا تورك قبيله‌­لرينده ده بونا بنزر پوللار (اسكناس) اولموشدور. مثال اوچون «سووار» (بولغار) توركلری­ ده، آليش-وئريش­ده، ائنی بير قاريش ياريم و بوْيو دؤرد آرشين، قماش­ جنسيندن اولان «اگين» آدلی بير پولدان استفاده ائديرميشلر. ديواندا دئييلير توركلر «باقير»آدلی «چين» سكّه­‌لريندن دا آل-وئرلرينده استفاده ائديرميشلر. همن جنس­دن (مس) اولان «بنكی» آدلی باشقا بير سكّه­ ده توركلرده ايشله‌­نيردی. توركلر آشاغی عيارلی پولا «اكسيك» لاكين نورمال عياری اولان پولا «بوتون يارماق» دئييرديلر. همن پوللار فورما جهتدن، اساساً دَييرمی (يووارلاق//گيرده) شكيلده ايدی. توركلر همن سكّه‌­يه «ياپ» ياخود «ياپ يارماق» دئييرديلر. كنارلاری قيرپيلميش و ازيلميش دَيرسيز پولا، «بيچوك//بوچوق يارماق» دئييرديلر. همن سؤز «ياريم درهم»معناسيندا دا ايشله‌­نيردي. كاشغری «اوروغلوق آلتون» (قيزيل سكّه) سؤزونده ده قيد ائتميشدير. اوروغلوق آلتون، قيزيل شومشدن الده ائديلن سكّه‌­يه دئييليردی. فيكريميزجه، توركلر، عرب­لرين «سكّه» سؤزونه قارشيليق اولاراق «اوروغلوق» سؤزوندن استفاده ائديرميشلر. قديم توركلرين يوكسك مقدارلی آليش-وئريشلرده بؤيوك رقم­لردن چوخ ساده‌­ليك­له استفاده ائديرميشلر. ديواندا «تومن مينگ يارماق» سؤزو گلميشدير. تومن مين اصلينده مين كره مين (ميليون) دئمكدير. بعضاً تومن سؤزونه سينونيم اولاراق «دوك» كلمه­‌سيندن ده فايدالانيرميشلار. قيد ائتمك لازيم­دير توركلر چوخ پول اوچون (حدّدن آرتیق پول دئديكده) «اؤكون//اؤكوم» كلمه‌­لريندن استفاده ائديرميشلر. ماراقلی ديركی، همن دؤورلرده ايران خالق‌لاريندا ۵-يوز مين­دن بؤيوك رقم اولماميشدير. (البّته «كرور» سؤزونو ايران منشألی حساب ائتسك).

توركلر پولدان علاوه قيمت­لی اشياءلاردان دا آليش- وئريشلرينده استفاده ائديرميشلر. اونلار، قيزيل، گوموش، قيمتلی جواهر و داش-قاشلاردان زينت اشياءسی كيمی استفاده ائديرديلر. كاشغری­‌نين وئرديگی معلوماتا گؤره توركلر آلتون داشينی (قيزيل) «كويده» آدلی كوره‌­لرده اريدير و سوزوب شومش فورماسينا ساليرميشلار. اونلار شومش سؤزو يئرينه «سون» كلمه­‌سين ايشلديرديلر. قيزل شومشونه «سون آلتون» دئييرديلير. «گوموش» ايسه بو گونكی فورمادا استفاده ائديليردی. (بعضاً گوموشه «آقچا» دا دئييرميشلر). قديم توركلرده «ينجو»//جنجو (مرواريد)، «جش» (فيروزه)، «اورونك قاش»، «قارا قاش» قيمتلی داش-قاشلاردا زينت اشياءلاری كيمی استفاده اولونوردو.

ديوان لغات­ التورک ده تجارت

قديم توركلرده تجارته «آليش- ساتيش// ساتيش-آليش» دئييليرميش. «ساتيشقان- آليشقان» تركيبی ده تجارت سؤزونه سينونيم كيمی وئريلميشدير. «اولار ايككی تاوار ساتيشقان آليشقانلار اول» (اونلار بير بيرلرينه مال آليب ساتماقداديرلار). قديم توركجه­‌ميزده «تاودی» سؤزو، آلماق آنلاميندا دا ايشلميشدير. «آسيق// آسيغ» كاشغری زمانيندا، منفعت، فايدا (قازانج) آنلاميندا گلميشدير. بو كلمه بعضاً «توسو » ايله بيرليكده «آسيق –توسو» شكلينده ايشله­‌نيردی. تجارتده ضرر وزيان اوچون «كور» سؤزو ايشله­‌نيردی. بيريسی آليش-وئريشده زيان ائدركن؛ «ار كور قيلدی» (كيشی ضرر ائتدی) دئييرديلر. بو سؤز متن­لرده «قور» فورماسيندا دا گلميشدير.

بير شخصين هر هانسی بير ايش اوزوندن الده ائتديگی گليرينه «قازقانج» دئييليرميش. بورج سؤزو يئرينه «آليم» (بدهی) بورجلو سؤزو يئرينه ايسه «آليمجی» (بدهكار) كلمه­‌لريندن فايدانيرديلار. بيريندن آليناجاق بورجا ايسه «آلقو» (طلب) دئييرديلر. آلاجاقلی شخصه «آليمجی» بورجلو آداما ايسه «بريمجی» دئييليردي.