بشریتین ایلک دؤورلرینده دونیادا آپاریجی گوج داش ایدیسه، سونرالار بونو دمیر عوض ائتدی. ۲۰-جی عصردن باشلایاراق ایسه دونیادا آپاریجی قوه ایدئیا اولدو. و ایدئیا هله ده دونیانین سیاسی، اقتصادی وضعیتینی معین ائتمکده.

ایدئیالارین بیزه واحید بیر مرکزدن اؤتورولدویونو ساده معیشت حادثه‌لرین‌دن بئله گؤرمک اولار. مثلاً، چوخ اوزاغا گئتمه‌دن بیر مثال چکیم. ایستر دوغوم گونلرینده، ایسترسه بایراملاردا یازیلان تبریک مئساژلارینا، آرزولارا باخاندا اورتایا گولونج بیر منظره چیخیر: هامی عینی تبریکی یازیب! بو، تکجه اینسانلارین تبریک مسئله‌سینده بیر-بیرینی یامسیلاماسی دئییل، هم ده عینی سوسیال حیاتی بؤلوشمه‌سی، اونلارا معین ائدیلمیش آخینلا شعورسوز اولاراق حرکت ائتمه‌سیدیر.

***

عصرین اوللریندن باشلایاراق اوشاقلارین حیاتینا داخیل اولان کامپیوتر اویونلاری – «کونتر ایسترایک»، «مئدال اوف اونور» کیمی محاربه، «درایور»، گتا کیمی نقلیات اویونلاری اوشاقلارا نیی اؤیرتدی؟

آزیاشلیلار بو محاربه اویونلاریندا قارشیلارینا چیخان «دوشمن»ا داواملی اولاراق آتش آچیر و یا اونو بیچاقلا وورور. بئله‌جه همین اوشاق شوورآلتی اولاراق آدام اؤلدورمه‌یه حاضر اینسان کیمی یئتیشیر.

و یا نقلیات اویونلاریندا ماشینی سرعتله سورن، هر مرحله‌ده یئنی ماشین آلماغا چالیشان اوشاق سونرادان - گنج یاشلاریندا بونلاری رئال حیاتدا تکرارلاماغا باشلاییر.

طبیعی، بو، داها چوخ ضعیف پسیخولوگییالی اینسانلارین حیاتیندا موشاهیده اولونور. و من حقیقتا ده بو اویونلارین هوسکارینا چئوریلمیش بعضی اوشاقلارین سونرالار همین اویونلارداکی کیمی داوراندیغینین شاهیدی اولموشام.

***

دونیا سیستمینده اینسانلاری یوخویا وئرمیین بیر یولو دا اونلارین مقصدلرینی، آرزولارینی کیچیلتمکدیر. قادین تانیییرام، بلدییه ۴ سوت تورپاغینی مصادیره ائدیب، وئجینه دئییل. آنجاق آوتوبوسدا یئر توتماقدان اؤترو جاماعاتی ازیب کئچیر. اونون آرزوسو، موباریزه‌سی ۴ سوت تورپاقدان بیر اوتوراجاغا قدر ائنیب.

بو، خالقلاردا، دؤولتلرده ده بئله‌دیر. دونیا اینسانی آرتیق گؤزل، راحت حیات یوخ، ترورسوز، محاربه‌سیز حیات آختاریر. بیر نؤع یاشامیر، گیزلنیر.

***

داها بیر دهشتلی موشاهیدنی یازیم:

اوشاقلیغی ۹۰-جی ایللره دوشموش بیزلر الیمیزه کندیر کئچه‌نده اونو آغاجا باغلاییب یئلله‌نجک دوزلدیردیک. آنجاق چاغداش دونیا آزیاشلیسینین آلت شعوروندا کندیرین ماهیتی دییشیب. بیر-ایکی آی اول حیطده اوینایان اوشاقلارا باخیردیم. اونلاردان بیری کندیری بوغازینا باغلاییب اؤزونو آسماغا، دیگرلری ایسه ایسرارلا بو حرکتی تکرار ائتمه‌یه چالیشیردی.

مسئله بورادا بیتدی: آرتیق بیر نئچه اینسان اینتیحار ائتمه‌یه پروقراملاشدیریلدی.

***

سؤزسوز کی، بونلار تی وی-لرین، مطبوعاتدا یئر آلان تحریک ائدیجی خبرلرین واسطه‌سی ایله باش وئریر. آدینی چکمک ایستمدییم بیر کامپیوتئر اویونو وار. همین اویون بو گونه قدر مینه یاخین گنجین، آزیاشلینین حیاتینا سون قویوب. اویونون ماهیتی چوخ ساده‌دیر: داواملی اولاراق اینسانا امرلر وئریر: قولونو کس، الینه اینه باتیر و سون اولاراق اینتیحار ائت! تصور ائدین کی، عادی بیر اویون آرتیق مین نفرین حیاتینا سون قویوب.

***

دونیادا بیزیم اوغورلو، ساغلام، فایدالی اینسان اولاراق یتیشمییمیزین قارشیسینی آلان یوزلرله بئله دتال وار. نه ائتملی، گلجییمیز اولان اوشاقلاری بو باتاقلیقدان نئجه چیخارمالی؟

طبیعی کی، تخنولوگییادان بیرمعنالی شکیلده ایمتینا ائتمک اولماز، لاکین اونون ضرلی ساحه‌لریندن اوشاقلاری قورویا بیلریک. اوشاقلارینیزا ماشین اویونلاری اویناماغی یوخ، ماشین حاقیندا ناغیل اوخوماغی اؤیردین. بو، هم اونون زهنینی، بینینین اوفوقلرینی آچاجاق، هم ده بیولوژی اولاراق شعاعدان اوزاق، ساغلام بؤیومه‌سینه زمین یاراداجاق. سون مین ایلده بشریت محض کیتابین، علمین سایه‌سینده بو قدر اینکیشاف ائده بیلیب. اؤولادلارینیزین خلاصی ساغلام تحصیلدن، مطالعه‌دن، علمدن کئچیر. چونکی ان بؤیوک خیلاص ائدیجی علم، کیتابدیر.

نهنگ نظامی ده دئییردی:

«قوت علم‌ده‌دیر، باشقا جور هئچ کس
هئچ کسه اوستونلوک ائیله‌یه بیلمز».