نسخه مکشوفه سوم کتاب دده قورقود، بی تردید ادبیات جهان تورک را تکان خواهد داد.

این نسخه که به عنوان نسخه تورکمن صحرا نام گذاری شده مدیون حمایتهای امپراطوری قاجاریه از زبان و ادبیات ترکی است.

براساس دانسته های ما، این نسخه با حاشیه و تذهیبی از طلا از کتابخانه آقامحمدخان قاجار به خانواده محترمی از خاندان قاجاریه به میراث مانده و سپس توسط اقای ولی محمد خوجه، شخصیت فرهنگ دوست و عزیز تورکمن از سرزمین تورکمن صحرا در تهران خریداری شده و متعاقبا توسط بخش تورکولوژی دانشگاه آنکارا، قدمت و اصالت تاریخی آن که احتمالا قدیمیتر از دیگر نسخه های موجود می باشد، کشف شده است.

کشف نسخه جدید دده قورقود تورک‌های مناطق مختلف و از جمله ایران را به هم نزدیک می‌کند و شان شامخ ملت تورک- اوغوز را بیش از پیش منسجم و منعکس می کند.

این اثر صرف نظر از محتوای برجسته اساطیری و حماسی و ارزش کم نظیر ادبی و تاریخی اش، به مثابه تابلویی از زندگی اجتماعی تورکهای اوغوز در بخش بزرگی از آذربایجان (شمالی و جنوبی)، قفقاز، آناتولی، ایران و تورکستان بوده و عمده حوادث آن در محدوده حدود تاریخی آذربایجان، از همدان در جنوب تا دربند در شمال شکل میگیرد.

در این کتاب نامهای جغرافیای طبیعی، شهرها، اقوام و اشخاص متعددی بیان شده است. محتوای اثر به خوبی نشان می دهد که ساکنین اصلی سرزمین آذربایجان تورکها هستند.

نسخه تورکمن صحرا که به نسخه گنبد نیز معروف شده، نسخه ای بی نظیر از کتاب عظیم و جهانی دده قورقود است و مفصلتر از نسخه های درسدن و واتیکان نوشته شده است.

همچنین براساس اطلاعات ارایه شده از سوی دوستان، گروهی از محققان برجسته در تبریز نیز در حال فعالیت بر روی این نسخه هستند.

در این نسخه، اسامی جغرافیایی متعددی از جمله آذربایجان، تبریز، همدان، اردبیل، قازان، دربند و غیره نوشته شده است که به نوعی مبین سرزمیین تاریخی آذربایجان از همدان تا شهر دربند در داغستان می باشد.

در نسخه تورکمن صحرا، این پهلوانان تورک و تورانی هستند که حماسه ها می آفرینند.

این کشف بسیار با اهمیت آنهم در درون فلات ایران نشان داد که ایران هم، وطن اصلی تورکها است و واژه «آذری» و پروژه «آذری سازی» چیزی جز «جهل» و «جعل» نیست.