محمّدامين ادیب طوسی در جرگۀ ترکی ستیزان و آذری بازان ایران قرار دارد. او به مناسبت اقامت طولانی مدّت در آذربایجان، به پیروی از ترکی ستیزی غالب در محافل ادبی، دانشگاهی و روشنفکری به این اندیشه متمایل شد و مطالبی علیه زبان ترکی و تأیید زبان موسوم به آذری نگاشت. بخشی از نوشته های او در این حوزه در نشریۀ ماهتاب تبریز به چاپ رسیده است.

اديب طوسي مقاله‌اي با عنوان «آذربايجان و زبان پارسي» دارد كه در سال 1317 شمسی در مجلّة ماهتاب تبريز چاپ شده است. این مقاله در پاسخ به نامة يكي از خوانندگان نشريّه؛ در بارۀ چگونگی و زمان رواج زبان ترکی در آذربایجان نوشته شده است. در این مقاله ادیب طوسی نخست در بارۀ سابقۀ مباحث مطرح شده در نشریّات در باب مسائل زبانی آذربایجان در بیست سال قبل از آن سخن می گوید و بعد از آن در پاسخ سؤال نخست فرستندۀ نامه در موضوع «علّت ترکی نبودن زبان مردم آذربایجان در گذشته» [!] می نویسد:

« از فحوای این پرسش دو مطلب استنباط می شود: یکی بی اطّلاعی شما از گذشتۀ تاریخ ایران، دومی علاقه به زبان بیگانۀ ترکی. چه هیچ کس تا به حال امکان ترک زبان بودن آذربایجان قبل از اسلام را تصوّر نکرده است تا چه رسد به اینکه راجع به آن مشکوک شده و مورد پرسش قرار دهد.» (زبان فارسی در آذربایجان، جلد 1، ص 179)

این هم از عجایب اندیشه و قلم در میان باسوادان ایران است که یک فرد بیگانه با آذربایجان، به خود حق می دهد در بارۀ زبان مردم این سامان احکام قطعی مغایر با واقعیّت صادر کند. ادیب طوسی اصالتاً مازندرانی بزرگ شده در عراق و اقامت کننده در مشهد و سکونت گزیده و تحصیل کرده در تهران و سرگردان در ممالک عربی و سرانجام آوار شده بر سر آذربایجان؛ ترکی؛ یعنی زبان مردم آذربایجان و بخش عظیمی از مردم ایران را بیگانه می نامد و تلویحاً علاقۀ نویسندۀ نامه به زبان مادری خود را تقبیح می کند.